Ushtria Shqiptare Sot: Urgjenca Absolute për Ringritje dhe Modernizim Kombëtar
Nga Flamur Buçpapaj, ekspert i inteligjencës ushtarake
Shqipëria ndodhet sot në një moment kritik të historisë së saj kombëtare, një pikë ku reflektohet çdo boshllëk i trashëguar nga e kaluara dhe çdo nevojë emergjente e së ardhmes. Lufta moderne nuk zhvillohet më vetëm në tokë; ajo zhvillohet në ajër, në det, në hapësira kibernetike dhe elektronike dhe madje edhe në hapësirën satelitore që monitoron çdo lëvizje. Fuqia ushtarake nuk matet vetëm me numrin e ushtarëve, por me aftësinë për të mbrojtur territorin, për të mbledhur dhe interpretuar informacionin, për të vepruar shpejt dhe në mënyrë efektive dhe për të ruajtur sovranitetin kombëtar në çdo moment krize. Pa këto aftësi, çdo mobilizim, çdo plan operativ dhe çdo strategji mbrojtjeje bëhet i fragmentuar dhe i rrezikshëm.
Ushtria shqiptare aktualisht është shumë larg këtij standardi; numri i trupave aktivë është rreth 8,000 ushtarë dhe 2,000 rezervistë, një diferencë dramatike krahasuar me fqinjët tanë: Serbia ka 32,000 aktivë dhe Greqia mbi 147,000. Kjo diferencë nuk është vetëm numerike; ajo shfaqet më qartë në kapacitetin teknologjik dhe operativ, që përcakton aftësinë për të mbrojtur çdo centimetër të territorit dhe për të reaguar shpejt ndaj çdo kërcënimi. Nëse nuk veprojmë menjëherë, hapësira jonë kombëtare mbetet e pambrojtur, çdo sulm potencial mbetet i papenguar dhe çdo krizë mund të shndërrohet në katastrofë.
Inteligjenca kibernetike dhe elektronike është sot shtylla kryesore e çdo ushtrie moderne. Shqipëria nuk ka infrastruktura të integruara për mbledhjen, analizimin dhe përdorimin e sinjaleve elektronike dhe të dhënave satelitore, ndërkohë që fqinjët tanë kanë investuar miliarda për të siguruar zbulim të menjëhershëm dhe mbrojtje nga çdo kërcënim i mundshëm. Krijimi i njësive të inteligjencës elektronike dhe kibernetike është një domosdoshmëri strategjike për mbrojtjen e sistemeve kritike dhe parandalimin e sulmeve, duke pasur qendra përpunimi të sinjaleve elektronike dhe analizë satelitore të vazhdueshme, dronë inteligjentë dhe sisteme monitorimi që mbulojnë kufijtë, hapësirën ajrore dhe detare në çdo moment. Pa këto kapacitete, çdo mobilizim i forcave tona do të jetë i fragmentuar dhe i vonuar, duke e bërë Shqipërinë të ekspozuar dhe të pafuqishme për të reaguar në mënyrë efektive.
Njësitë e mbrojtjes ajrore janë sot një boshllëk kritik i sigurisë kombëtare. Shqipëria nuk ka avionë gjuajtës modernë, helikopterë luftarakë të aftë për misione mbrojtjeje strategjike, raketa tokë-ajër të rrezeve mesatare dhe të gjata apo radarë të avancuar për monitorim të vazhdueshëm. Helikopterët që disponojmë mund të mbështesin vetëm operacionet tokësore, por nuk sigurojnë mbrojtje ajrore autonome, duke lënë hapësirën ajrore të pambrojtur dhe çdo sulm ajror të fqinjëve potencialë pa pengesa. Njësitë e mbrojtjes ajrore duhet të përbëhen nga avionë gjuajtës modernë si F‑16 ose Rafale, të paktën 24–36 njësi, helikopterë luftarakë Apache AH-64E Guardian 6–8 njësi për mbështetje tokësore dhe patrullim kufitar, raketa tokë-ajër Patriot ose SAMP/T me 2–3 bateri për mbrojtje të qyteteve dhe bazave strategjike, radarë modernë dhe dronë inteligjentë për zbulim dhe koordinim të njësive. Fqinjët tanë tregojnë fuqinë e tyre të paparë: Serbia ka avionë Mig-29 dhe raketa S-125/S-300, ndërsa Greqia ka F-16, Rafale dhe sisteme Patriot të integruara me radarë Spyder që mbulojnë çdo centimetër të hapësirës ajrore. Mungesa e këtyre kapaciteteve e lë Shqipërinë të pambrojtur dhe të varur nga aleatët, duke e bërë çdo mobilizim tokësor të pamjaftueshëm dhe çdo bazë strategjike të rrezikuar.
Forcat tokësore shqiptare janë të vogla dhe të vjetruara, me rreth 8,000 ushtarë aktivë dhe 2,000 rezervistë, shumë larg fqinjëve tanë që kanë forca shumë herë më të mëdha dhe të pajisura me tanke, artileri moderne dhe automjete blinduese. Pajisjet tona janë të kufizuara, me rreth 50 tanke të tipit T-55/T-72, disa automjete blinduese dhe artileri të vjetruar, të cilat nuk mund të përballojnë forcat moderne të fqinjëve. Për të siguruar mbrojtje efektive, nevojiten 100–120 tanke moderne Leopard 2 ose M1 Abrams, 150–200 automjete blinduese MRAP ose Bushmaster, sisteme raketore tokë-tokë me rreze mesatare dhe të gjatë dhe njësitë speciale të trajnuara për operacione të shpejta dhe mbrojtje kufitare. Vetëm kështu Shqipëria mund të mbrojë territorin dhe të reagojë ndaj çdo kërcënimi në kohë reale, duke shmangur një përplasje katastrofike në rast të një konflikti.
Bregdeti shqiptar ka një rëndësi strategjike jashtëzakonisht të madhe, por sovraniteti detar është në rrezik për shkak të flotës patrulluese të kufizuar dhe mungesës së fregatave dhe korvetave me raketa bregdetare. Nevojiten 6–8 anije patrulluese të armatosura, 2–4 fregata ose korvete me raketa bregdetare Exocet ose Harpoon dhe të paktën 2–3 radarë detarë të avancuar, të kombinuar me dronë detarë për patrullim dhe mbikëqyrje të vazhdueshme të ujërave territoriale. Kjo do të sigurojë që Shqipëria të mbrojë bregdetin e saj strategjik, të ruajë sovranitetin dhe të jetë në gjendje të reagojë shpejt ndaj çdo kërcënimi.
Industria ushtarake duhet të zhvillohet menjëherë për të prodhuar municione për tanket dhe artilerinë, raketa tokë-ajër dhe ajër-ajër, dronë inteligjentë dhe pajisje elektronike të avancuara, si dhe sisteme komunikimi të sigurta. Pa këtë bazë prodhimi, ushtria mbetet e varur nga importet dhe e pambrojtur në çdo krizë.
Shqipëria shpenzon sot rreth 500–550 milionë USD ose 1.8–2% të GDP-së për mbrojtjen, ndërsa Serbia shpenzon 2.3 miliardë USD dhe Greqia mbi 6 miliardë USD. Diferenca dramatike tregon qartë se pa investime urgjente dhe të mëdha, Shqipëria nuk mund të qëndrojë përballë fqinjëve në asnjë lloj përplasjeje.
Rrethanat kanë ndryshuar; lufta nuk është më hipotetike. Pa një modernizim të shpejtë dhe të integruar, hapësira ajrore mbetet e pambrojtur, forcat tokësore të vogla nuk mund të mbrojnë territorin, sovraniteti detar është i kërcënuar dhe Shqipëria mbetet e varur nga aleatët për çdo krizë. Ky nuk është thjesht një paralajmërim, është një realitet i qartë strategjik: çdo vonesë do të kushtojë. Ushtria shqiptare duhet të ringrihet më mirë se në kohën e Enver Hoxhës, e teknologjizuar, e fuqishme, me inteligjencë kibernetike, forcë ajrore, tokësore dhe detare të aftë, dhe me bazë industriale që siguron pavarësi operacionale. Mobilizimi urgjent dhe investimi strategjik nuk janë opsione; janë çelësi i mbijetesës kombëtare. Shqipëria duhet të veprojë tani, pa vonesa, për të garantuar që çdo kërcënim, qoftë nga fqinjët ose hapësira globale, të përballet me një ushtri të aftë, moderne dhe të pavarur.
