Situata midis Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara është bërë jashtëzakonisht serioze. Pas kërcënimeve të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për tarifa të larta nëse evropianët pengojnë blerjen e Groenlandës (ose planet e tij për të pushtuar ushtarakisht ishullin), Gjermania dhe vendet e tjera të BE-së tani po shqyrtojnë kundërmasa të ashpra.
Në Paris, Londër dhe Berlin, këtë fundjavë u fol për shantazh dhe se Evropa tani duhet të jetë vendimtare, e bashkuar dhe t’i përgjigjet Trumpit. Edhe për sa i përket tonit, shumë reagime evropiane dhe gjermane ishin të ndryshme nga ato të mëparshmet.
Trump po kërcënon Gjermaninë dhe shtatë vende të tjera të BE-së dhe NATO-s me tarifa shtesë prej dhjetë përqind duke filluar nga shkurti, ndërsa 25 përqind nga qershori, sepse këto vende dërguan ushtarë në një mision zbulimi në Groenlandë. Një mision që Bundeswehr-i e ka përfunduar brenda dy ditësh, e i cili ka qenë i planifikuar kaherë.
Politikisht, Berlini reagoi mjaft i përmbajtur gjatë fundjavës, siç ka bërë shumë herë më parë. Kancelari Friedrich Merz (CDU) informoi qeverinë, por pa bërë publike asnjë detaj.
Wadephul nuk beson se NATO është nën kërcënim
Në programin e parë të televizionit gjerman ARD, Ministri i Jashtëm Johann Wadephul (gjithashtu CDU) foli më pas dhe për habinë e shumë njerëzve, deklaroi: “Nuk ka dyshim se Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbështesin plotësisht aleancën, NATO-n dhe mbrojtjen e Evropës.”
Kjo deklaratë është edhe më domethënëse sepse kërcënimet e Trump, përfshirë përdorimin e mundshëm të forcës ushtarake, i referohen konkretisht aleatit të NATO-s, Danimarkës, që përfshin Groenlandën.
Megjithatë, Wadephul shtoi: “Evropa është politikisht dhe ekonomikisht shumë më e fortë nga sa kanë menduar shumë deri më tani. Dhe tani duhet të tregohet.” Ministri i Jashtëm nuk specifikoi se si konkretisht.
Kritika të ashpra nga të Gjelbrit
Pas kësaj, qeveria gjermane u prit me kritika të ashpra nga të Gjelbrit, një parti që tani është në opozitë. Kryetarja e grupit të tyre parlamentar, Katharina Dröge, tha në Berlin se Trump po tregon hapur se për të e drejta ndërkombëtare praktikisht nuk ekziston.
“Përshtypja jonë është se partia CDU në veçanti po e ka të vështirë të përballet me veten në qeveri dhe ende po kërkon një kurs të qartë.”
Megjithatë, pasi kryeqytetet e tjera evropiane kishin lëshuar tashmë tone shumë më të ashpra, Kancelari Merz foli gjithashtu më qartë se zakonisht të hënën. Ai kundërshtoi me vendosmëri kërcënimet për rritjen e tarifave.
“Ato gjithashtu mbartin rrezikun e përshkallëzimit. Tarifat zakonisht vendosen edhe në vendin ku importohen mallrat. Në këtë rast, konsumatorët amerikanë do t’i paguanin këto tarifa, por ato do të dëmtonin edhe ekonominë tonë, ekonominë e evropianëve dhe veçanërisht ekonominë gjermane.”
Megjithatë, Merz theksoi përsëri se Evropa tani duhet të mbetet e qetë dhe të mos e përshkallëzojë më tej mosmarrëveshjen me SHBA-në.
Solidaritet me Danimarkën dhe Groenlandën
Merz theksoi edhe një herë solidaritetin e tij me danezët dhe grenlandezët që janë nën presion. “Danimarka dhe populli i Grenlandës mund të mbështeten në solidaritetin tonë. Ne jemi të gatshëm të mbështesim bisedimet me Shtetet e Bashkuara. Dhe parimet e sovranitetit dhe integritetit territorial duhet të jenë gjithmonë baza e këtyre bisedimeve.”
Ai njoftoi se do të përpiqej të fliste me Trump të mërkurën në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës. Vetëm kur iu bë një pyetje pasuese, ai tha se nuk dëshironte tarifa, por se vendet e BE-së do t’i aplikojnë këto masa nëse është e nevojshme.
Evropa po shqyrton kundërmasat
Tarifat janë të mundshme edhe në anën evropiane. Këtë javë, Parlamenti Evropian do të votojë për një marrëveshje doganore midis BE-së dhe SHBA-së, e cila u ra dakord disa muaj më parë dhe do të sillte kushte shumë të favorshme për SHBA. Sipas marrëveshjes, tarifat amerikane prej 15 përqind do të zbatoheshin për shumicën e produkteve evropiane.
Nga ana tjetër, tarifat për produktet industriale amerikane duhet të hiqen plotësisht dhe barrierat për importin e disa produkteve ushqimore duhet të hiqen. Pas kërcënimeve të fundit nga Uashingtoni, miratimi i kësaj marrëveshjeje konsiderohet i pamundur.
Klingbeil: “Nuk do të na shantazhojnë”
Më parë edhe Zëvendëskancelari dhe Ministri i Financave Lars Klingbeil (SPD) e ashpërsoi dukshëm tonin e tij ndaj Presidentit amerikan. Të hënën, ai priti homologun e tij francez Roland Lescure në Berlin dhe deklaroi pas takimit: “Gjermania dhe Franca janë dakord. Nuk do të na shantazhojnë”.
Ishte e qartë se Klingbeil e shihte mosmarrëveshjen aktuale për Groenlandën vetëm si problemin e fundit. “Po shihet një përballje e vazhdueshme që Presidenti Trump po kërkon. Si evropianë, duhet të dërgojmë një mesazh të qartë: kufiri është arritur”. Këto janë tonet e reja në marrëdhëniet midis Gjermanisë dhe Shteteve të Bashkuara.
Berlini reagon me përmbajtje ndaj “Këshillit të Paqes”
Të hënën në mëngjes, temat e Trump dhe Groenlandës dominuan një pjesë të madhe të konferencës për shtyp të qeverisë në Berlin. Zëdhënësi i Kancelarit Merz, Stefan Kornelius, u përpoq të mos i hidhte benzinë zjarrit. Ai gjithashtu komentoi me përmbajtje ftesën e Presidentit amerikan drejtuar Gjermanisë për të marrë pjesë në “Këshillin e Paqes”, të cilin shumë vëzhgues e shohin si një sulm ndaj Kombeve të Bashkuara.
“Këshilli i Paqes” fillimisht duhej të merrej kryesisht me përfundimin e konfliktit në Rripin e Gazës. Qeveria amerikane njoftoi se Donald Trump do ta kryesonte personalisht këtë organ. Si një lloj tarife hyrjeje për anëtarësim, përmendet shuma prej një miliard dollarësh për një mandat tre-vjeçar. Ky Këshill, siç u tha, duhet të merret edhe me shumë konflikte të tjera në të gjithë botën në të ardhmen.
Kornelius: “OKB është një kornizë për menaxhimin e krizave globale”
Kornelius falënderoi për ftesën, por nuk tha nëse qeveria federale do ta pranonte atë. Kur u pyet nëse kjo do të rrezikonte Kombet e Bashkuara, ai u përgjigj: “Nuk e ndaj këtë shqetësim. Qeveria gjermane në përgjithësi beson se Kombet e Bashkuara janë korniza qendrore, shumëpalëshe për menaxhimin e krizave dhe konflikteve ndërkombëtare.”
Kombet e Bashkuara, shtoi zëdhënësi i qeverisë gjermane, nuk janë perfekte, por: “Në këto kohë krizash globale të paprecedentë, janë një instrument i rëndësishëm. Arkitektura e OKB-së bazohet në parimin e barazisë sovrane.” Dhe ky është një parim që është në kundërshtim të plotë me politikën që po ndjekin aktualisht Shtetet e Bashkuara./DW
