Karakteri i çuditshëm dhe i paparashikueshëm i Donald Trump dhe qasja “Amerika e Para” që ai ka përvetësuar në politikën e jashtme amerikane e kanë vënë shpesh atë në konflikt me shumë udhëheqës, vendet e të cilëve konsiderohen si aleatë tradicionalë të Uashingtonit.
Më shumë se çdo kryetar shteti tjetër, ai që duket se është në një kurs përplasjeje me presidentin e SHBA-së është Presidenti francez Emmanuel Macron. Edhe pse ky i fundit po përpiqet të mbajë kanale komunikimi të hapura me Shtëpinë e Bardhë, “lideri i botës” ka zgjedhur ta poshtërojë atë publikisht dhe… në mënyra të ndryshme.
Ndonjëherë imiton theksin dhe lëvizjet e tij, ndonjëherë e kërcënon se do të vendosë tarifa 200% për verërat dhe shampanjat franceze dhe së fundmi edhe për syzet e tij të diellit, siç bëri të mërkurën në Davos.
Sipas Trump, ajo që bën ose thotë Macron ka pak rëndësi, pasi, siç parashikon ai, homologu i tij francez së shpejti do të largohet nga pushteti.
Si përgjigjet presidenti francez? Me humor francez. “Kjo është një epokë paqeje, stabiliteti dhe parashikueshmërie”, – tha ai në hapje të Forumit Ekonomik Botëror në Davos, duke shkaktuar të qeshura nga publiku.
Toni i fjalimit të tij, megjithatë, ndryshoi shpejt. Presidenti francez përshkroi një botë pa rregulla dhe një Evropë që duhet të ripërcaktojë rolin e saj.
“Pranimi i një qasje të re koloniale nuk ka kuptim”, – theksoi ai, duke shigjetuar drejtpërdrejt lëvizjet amerikane. Për Macron, përpjekja e Trump për të fituar kontrollin e Grenlandës është një shembull tipik i kësaj politike të fuqisë në zhvillim.
Për këtë arsye, toni i politikës së jashtme franceze është në përputhje me retorikën agresive të Uashingtonit. Në mesazhin e tij të fundit të Vitit të Ri drejtuar Forcave të Armatosura, nga baza ajrore Istres, Macron përdori një gjuhë luftarake: “Për të mbetur i lirë, duhet të të kenë frikë. Dhe që të të kenë frikë, duhet të jesh i fortë”.
Kur Trump priti Macronin e sapozgjedhur në Shtëpinë e Bardhë në maj 2017, presidenti francez dërgoi një mesazh force që në fillim. Një i sapoardhur në politikë në atë kohë, ai i rezistoi shtrëngimit të duarve të njohur për dominimin e Trump për gati 1 minutë.
Mesazhi ishte i qartë: presidenti francez nuk do të frikësohej nga një udhëheqës amerikan që ngatërronte respektin me imponimin. Ai kërkonte një marrëdhënie të barabartë, jo nënshtrim. Në Paris, mbizotëronte bindja se Trump i përgjigjej vetëm “forcës”.
Në krahun tjetër, Macron luajti me kotësinë dhe dashurinë e Trump për lajka dhe me gjeste të vazhdueshme diplomatike të mirësjelljes. I dërgoi atij një mesazh se, pavarësisht dallimeve, Franca dëshironte të mbante lidhje të ngushta me aleatin e saj. Macron madje investoi në mikpritje diplomatike, duke u përpjekur ta bindte Trumpin të bashkëpunonte ndërkombëtarisht, me Francën në rolin e ndërmjetësit.
Ky ekuilibër filloi të prishej kur dallimet në çështjet kryesore të politikës së jashtme u bënë të papajtueshme. Ukraina, roli i NATO-s, qëndrimi ndaj Rusisë dhe autonomia strategjike evropiane nxorën në pah dy filozofi krejtësisht të ndryshme.
Trump zgjodhi retorikën e një “zgjidhjeje të shpejtë” dhe të negociatave dypalëshe ndërsa Macron këmbënguli në qasjen institucionale dhe nevojën për të rritur sigurinë evropiane.
Tensioni shpejt u zhvendos nga niveli i deklaratave në fushën e presionit ekonomik. Kërcënimet për tarifa të rënda mbi produktet evropiane, veçanërisht verërat dhe shampanjat franceze, i kanë dhënë përballjes karakterin e një lufte tregtare.
Në Paris, këto lëvizje u perceptuan si shantazh i ashpër, ndërsa Macron filloi të fliste hapur për “ligjin e të fortit” dhe një politikë amerikane që po distancohet nga aleatët e saj tradicionalë.
