SHQIPËRIA NË SYTË E ITALISË – NGA PIZA DHE FIRENCE NË ROMË, MES HISTORISË, DIPLOMACISË DHE PROJEKTIT TONË KOMBËTAR
Reportazh nga Gadishulli Apenin – Nga Flamur Buçpapaj
Nëntor 2026 | Itali
Italia është një prej vendeve që nuk mund të vizitohet thjesht si turist. Ajo duhet lexuar si një libër i madh historie, arti, kulture, politike dhe qytetërimi. Nga Perandoria Romake te Rilindja Evropiane, nga familja Medici te Vatikani, Gadishulli Apenin ka qenë për shekuj një prej qendrave më të rëndësishme të historisë botërore.
Por udhëtimi im këtë herë ka edhe një dimension tjetër. Përveç vizitave në qytetet historike të Italisë, në Romë kam në program takime dhe kontakte politike e institucionale, ku synoj të prezantoj projektet tona shqiptare: Nacional Media dhe Partinë Sulmi Nacional, përfaqësuesve dhe miqve italianë të partisë Fratelli d’Italia, forcës politike të kryeministres Giorgia Meloni.
Këtë prezantim do ta bëj në cilësinë e kryetarit të grupit të nismëtarëve të Partisë Sulmi Nacional, duke synuar të hap ura komunikimi, bashkëpunimi dhe shkëmbimi përvojash me partnerët italianë.
56605076-87ad-47f8-b0df-35918f013636
Është një udhëtim që ndërthur historinë me të tashmen, turizmin me diplomacinë dhe kulturën me politikën.
### Nisja nga Tirana – Shqipëria ka ndryshuar shumë
Udhëtimi nisi në orët e mëngjesit nga Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës, me destinacion Pizën, në Itali.
Aeroporti i Tiranës është relativisht i vogël në krahasim me aeroportet e mëdha evropiane, por funksional dhe me zhvillim të dukshëm vitet e fundit. Shqipëria ka bërë hapa të rëndësishëm në zhvillimin e infrastrukturës dhe në modernizimin e shërbimeve.
Pas kalimit të kontrolleve dhe hipjes në avion, udhëtuam drejt Pizës.
Mbërritja në Itali më dha mundësinë të përjetoja edhe një herë kontrastin mes dy vendeve. Aeroporti i Pizës, i njohur si Aeroporto Internazionale Galileo Galilei, është një aeroport me histori të gjatë, por me përmasa relativisht të kufizuara.
Ajo që më la përshtypje negative ishte kontrolli kufitar. Pritëm rreth dy orë në radhë për verifikimin e dokumenteve. Përveç pritjes së gjatë, nuk më pëlqeu edhe mënyra e komunikimit të disa punonjësve të policisë kufitare.
U prezantova si gazetar, por kjo nuk ndikoi në mënyrën e trajtimit. Kontrolli i kamerës dhe procedurat e tjera m’u dukën të tepruara. Për mua, një qytetar që udhëton në një vend evropian duhet të trajtohet me respekt dhe dinjitet, pavarësisht nga kombësia.
Me qëllim kisha zgjedhur të udhëtoja me pasaportën e zakonshme shqiptare, ndonëse disponoj edhe pasaportë amerikane dhe diplomatike. Doja të shihja nga afër përvojën e një qytetari shqiptar në kufirin italian.
Nuk vë në diskutim të drejtën e autoriteteve për të kryer kontrolle, por mënyra e komunikimit duhet të jetë gjithmonë profesionale dhe njerëzore.
Shqiptarët i presin italianët me respekt në Tiranë, në hotele, restorante dhe kudo ku ata udhëtojnë. Edhe qytetarët shqiptarë meritojnë të njëjtin respekt në Itali.
### Piza – qyteti i kullës që sfidon kohën
Pasi përfunduan procedurat e aeroportit, u drejtova drejt qendrës së Pizës.
Piazza dei Miracoli – Kulla e Pizës, në fotografimin personal të udhëtimit.
Piza është një qytet i vjetër italian, me një histori të jashtëzakonshme dhe me monumente që dëshmojnë fuqinë e dikurshme të republikës detare të Pizës.
Vizitova monumentin e saj më të famshëm, Kullën e Pizës (Torre Pendente di Pisa), e cila ndodhet në Piazza dei Miracoli, Sheshin e Mrekullive.
Aty gjenden edhe disa prej monumenteve më të rëndësishme të arkitekturës mesjetare:
* Torre Pendente di Pisa – Kulla e famshme e Pizës.
* Duomo di Pisa / Cattedrale di Santa Maria Assunta – Katedralja madhështore e qytetit.
* Battistero di San Giovanni – Pagëzimorja e Shën Gjonit.
* Camposanto Monumentale – Varreza Monumentale.
Ky kompleks është pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s.
Përballë Kullës së Pizës njeriu kupton se arkitektura është një formë e përjetësimit të historisë. Ndërtesat nuk janë vetëm gurë të vendosur njëri mbi tjetrin. Ato janë dëshmi e kulturës, dijes dhe fuqisë së njerëzve që i ndërtuan.
Piza është një qytet që duhet vizituar të paktën një herë në jetë.
### Firence – qyteti i Medici-ve dhe i Rilindjes Evropiane
Nga Piza vazhdova drejt Firences, një prej qyteteve më të bukura dhe më të rëndësishme të historisë evropiane.
Firence – qendra historike, monumentet dhe arkitektura e Rilindjes.
Firence është qyteti i familjes Medici, një dinasti që për shekuj ndikoi në politikën, ekonominë dhe kulturën italiane. Këtu u zhvillua një pjesë e rëndësishme e Rilindjes Evropiane, lëvizje që ndryshoi artin, shkencën dhe mendimin njerëzor.
Gjatë vizitës u ndala në qendrën historike dhe vizitova disa prej monumenteve më të rëndësishme të qytetit.
1\. Cattedrale di Santa Maria del Fiore – Duomo i Firences
Është një prej kryeveprave më të mëdha të arkitekturës italiane. Kupola e Brunelleschit është një arritje e jashtëzakonshme inxhinierike dhe artistike. Fasada e saj me mermer të bardhë, jeshil dhe rozë krijon një pamje madhështore.
2\. Basilica di Santa Maria Novella
Një prej kishave më të njohura të Firences, me arkitekturë të veçantë dhe një histori të pasur artistike e fetare. Fasada e saj prej mermeri është ndër më karakteristiket e qytetit.
3\. Palazzo Vecchio – Pallati i Vjetër
Një ndërtesë historike që lidhet me administrimin dhe pushtetin politik të Firences. Sot është një prej simboleve të qytetit dhe një dëshmi e historisë së institucioneve të tij.
4\. Battistero di San Giovanni dhe Porta del Paradiso
Pagëzimorja e Shën Gjonit dhe portat e saj monumentale, të njohura si Portat e Parajsës, përfaqësojnë një prej kryeveprave të skulpturës dhe artit të Rilindjes.
5\. Trashëgimia e familjes Medici
Vizita në Firence nuk mund të kuptohet pa njohur familjen Medici. Një ndalesë e veçantë ishte edhe monumenti kushtuar Anna Maria Luisa de’ Medici, figurës që lidhet me ruajtjen e trashëgimisë artistike të qytetit.
Ajo ndihmoi që koleksionet e jashtëzakonshme të familjes Medici të mbeteshin në Firence dhe të mos shpërndaheshin jashtë saj. Kjo është një histori që tregon se si një qytet mund të ruajë pasurinë e tij kulturore për brezat e ardhshëm.
Firence është një muze i hapur. Në çdo rrugë gjen histori, në çdo shesh një monument dhe në çdo ndërtesë një kujtim të qytetërimit evropian.
### Italia e sotme dhe Shqipëria e re – Tirana nuk ka më komplekse ndaj Evropës
Një prej mendimeve që më shoqëroi gjatë gjithë udhëtimit ishte krahasimi me Tiranën.
Shqipëria ka ecur shumë përpara. Tirana e sotme ka ndryshuar dukshëm dhe, kur e krahason me disa prej qyteteve kryesore evropiane, nuk vëren më ato diferenca të mëdha që ekzistonin dikur.
Në disa drejtime, veçanërisht në zhvillimin e lokaleve, dyqaneve, restoranteve, bareve dhe shërbimeve, Tirana ofron ambiente shumë cilësore, madje në raste të caktuara edhe më të mira se ato që pashë gjatë këtij udhëtimi në Itali.
Restorantet shqiptare kanë marrë një pamje moderne. Shumë prej tyre kanë arredim të shkëlqyer, kuzhinë të mirë, shërbim cilësor dhe mikpritje që është pjesë e traditës sonë.
Edhe bizneset e reja, hotelet, qendrat tregtare dhe hapësirat e argëtimit tregojnë se Tirana ka hyrë në një fazë tjetër zhvillimi.
Sigurisht, nuk mund të krahasojmë trashëgiminë historike të Romës dhe Firences me atë të Tiranës. Italia ka monumente që mbartin mijëra vjet histori. Por në fushën e shërbimeve, restoranteve, ambienteve tregtare dhe jetës urbane, Shqipëria ka bërë një përparim të dukshëm.
Nuk duhet të kemi më kompleksin se çdo gjë që vjen nga Evropa është më e mirë se ajo që kemi në Shqipëri.
Ne duhet të mësojmë nga përvoja italiane, por edhe të vlerësojmë arritjet tona.
Tirana sot është një kryeqytet që mund të konkurrojë në shumë aspekte me qytetet e tjera evropiane. Shqipëria nuk është më vendi i dikurshëm.
Shqiptarët në Itali – një urë e gjallë mes dy popujve
Gjatë qëndrimit në Pizë dhe Firence takova shumë shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Itali.
Ata na pritën me shumë dashamirësi. Në restorantet ku punojnë, na shërbyen me korrektësi dhe profesionalizëm. Ishte kënaqësi të shihje bashkëkombës që kanë ndërtuar jetën e tyre në Itali, por që vazhdojnë të ruajnë lidhjet me Shqipërinë.
Shqiptarët janë pjesë e rëndësishme e ekonomisë dhe shoqërisë italiane. Ata kanë biznese, punojnë në sektorë të ndryshëm dhe kanë kontribuar në zhvillimin e vendit ku jetojnë.
Për mua, ata janë ambasadorë të përditshëm të Shqipërisë.
Marrëdhëniet tona nuk duhet të kufizohen vetëm te emigracioni. Ato duhet të zhvillohen në ekonomi, kulturë, arsim, turizëm, media dhe politikë.
### Drejt Romës – prezantimi i Nacional Media dhe Partisë Sulmi Nacional
Pas vizitave në Pizë dhe Firence, udhëtimi vazhdoi drejt Romës.
Kjo pjesë e udhëtimit ka një rëndësi të veçantë për mua, sepse krahas vizitave historike dhe kulturore, kam edhe një program kontaktesh dhe takimesh me miq e përfaqësues italianë.
Në Romë synoj të prezantoj dy projekte shqiptare me rëndësi për veprimtarinë time publike dhe politike:
Nacional Media, si projekt mediatik shqiptar, që synon të promovojë gazetarinë, kulturën, letërsinë, debatin publik dhe zhvillimet shqiptare në hapësirën ndërkombëtare.
Nacional Media është një mundësi për të forcuar komunikimin mes Shqipërisë dhe vendeve të tjera, për të promovuar autorët shqiptarë, kulturën kombëtare dhe çështjet me interes për shqiptarët.
Projekti i dytë është Partia Sulmi Nacional, një nismë politike shqiptare që synon të paraqesë një alternativë të re në jetën publike, me theks te organizimi institucional, sovraniteti, zhvillimi ekonomik, drejtësia dhe interesat kombëtare.
Në cilësinë e kryetarit të grupit të nismëtarëve të Partisë Sulmi Nacional, synoj t’ua prezantoj këto projekte miqve dhe përfaqësuesve të partisë italiane Fratelli d’Italia, forcës politike të kryeministres Giorgia Meloni.
Kjo është një mundësi për të paraqitur vizionin tonë, për të shpjeguar objektivat e nismës politike dhe për të diskutuar mundësitë e bashkëpunimit me përfaqësues të politikës italiane.
Nuk bëhet fjalë vetëm për një prezantim formal. Ideja është të krijohen ura komunikimi mes njerëzve, organizatave dhe institucioneve që mund të bashkëpunojnë në të ardhmen.
Shqipëria ka nevojë për marrëdhënie të forta me Italinë. Italia është një partner historik dhe strategjik. Për këtë arsye, bashkëpunimi politik, ekonomik dhe kulturor duhet të jetë më i organizuar dhe më i qëndrueshëm.
### Roma dhe Vatikani – dy qendra të historisë botërore
Roma është një qytet që të imponon respekt. Këtu historia nuk është e mbyllur në libra, por gjendet në çdo shesh dhe në çdo rrugë.
Koloseu, Forumi Romak, Kapitoli, Piazza Venezia, Fontana di Trevi dhe monumentet e tjera janë dëshmi të një qytetërimi që ndikoi në të drejtën, politikën, arkitekturën dhe organizimin e shteteve moderne.
Në programin tim është edhe vizita në Vatikan, një prej qendrave më të rëndësishme fetare, kulturore dhe diplomatike në botë.
Vatikani ka një rol të veçantë në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe në historinë evropiane. Për një gazetar dhe publicist, vizita në këtë qendër përfaqëson edhe një mundësi për të njohur më nga afër historinë e diplomacisë dhe kulturës së krishterë.
Takimet dhe vizitat e planifikuara në Romë do të jenë pjesë e rëndësishme e këtij udhëtimi.
Italia ka historinë e saj, Shqipëria duhet të ndërtojë të ardhmen
Ky udhëtim nga Tirana në Pizë, nga Piza në Firence dhe drejt Romës më dha mundësinë të shoh nga afër një pjesë të jashtëzakonshme të qytetërimit italian.
Piza të kujton madhështinë e arkitekturës mesjetare. Firence të çon në kohën e Rilindjes dhe të familjes Medici. Roma të përball me historinë e një perandorie që ndryshoi botën.
Por udhëtimi më bëri të mendoj edhe për vendin tim.
Shqipëria ka ndryshuar. Tirana ka ecur përpara, bizneset shqiptare janë zhvilluar dhe shërbimet në shumë sektorë kanë arritur standarde që mund të krahasohen me ato të qyteteve evropiane.
Ne duhet të jemi krenarë për këtë zhvillim, por edhe të kërkojmë më shumë. Shqipëria ka nevojë për institucione më të forta, drejtësi funksionale, ekonomi konkurruese, kulturë të zhvilluar dhe një përfaqësim dinjitoz në arenën ndërkombëtare.
Në këtë drejtim, prezantimi i Nacional Media dhe i Partisë Sulmi Nacional në Romë është pjesë e angazhimit tim për të krijuar kontakte dhe mundësi të reja bashkëpunimi.
Ne nuk udhëtojmë në Evropë vetëm për të parë historinë e të tjerëve. Udhëtojmë edhe për të prezantuar historinë, kulturën, idetë dhe projektet e Shqipërisë.
Italia është një vend mik dhe partner historik. Por marrëdhëniet mes dy popujve duhet të ndërtohen mbi respektin, barazinë dhe bashkëpunimin.
Shqipëria duhet të jetë e pranishme në Evropë jo vetëm përmes emigrantëve të saj, por edhe përmes medias, kulturës, biznesit, politikës dhe ideve të reja.
Ky është mesazhi që marr me vete nga Piza, Firence dhe Roma.
Flamur Buçpapaj Gazetar, publicist, shkrimtar Kryetar i grupit të nismëtarëve të Partisë Sulmi Nacional Themelues i Nacional Media
Romë – Itali, nëntor 2026
