Pas gati një viti paralize politike, Kosova i rikthehet kutive të votimit këtë të diel, në një zgjedhje që mund të përcaktojë nëse vendi do të arrijë të zhbllokojë rrugën e tij të ngecur drejt Bashkimit Europian.
Zgjedhjet e mbajtura në shkurt prodhuan një fitues të qartë, Lëvizjen Vetëvendosje të kryeministrit në detyrë Albin Kurti, e cila mori 42 për qind të votave. Megjithatë, ajo nuk arriti të sigurojë shumicën absolute dhe më pas dështoi të formojë koalicion me ndonjë forcë tjetër politike.
Qeverisja e Kurtit e ka shtyrë Kosovën drejt një izolimi më të thellë, pasi qasja e tij populiste e majtë dhe përpjekjet për të ushtruar sovranitet në veriun me shumicë serbe kanë tensionuar marrëdhëniet si me Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe me Bashkimin Europian, duke sjellë masa ndëshkuese ndaj vendit.
Një zëdhënës i Kurtit refuzoi të komentojë për këtë artikull.
Asnjë nga partitë kryesore opozitare nuk pranoi të bashkëpunojë me Vetëvendosjen, as nuk miratoi përpjekjet e shumta të Kurtit për të emëruar kryetarin e Kuvendit. Madje Kurti ofroi edhe të tërhiqej nga posti i kryeministrit për të qetësuar opozitën, por pa sukses.
Kjo e detyroi presidenten Vjosa Osmani të shpallë zgjedhje të parakohshme në nëntor, duke i bërë këto zgjedhjet e shtata parlamentare të Kosovës që nga shpallja e pavarësisë nga Serbia në vitin 2008.
Në prag të votimit të së dielës, partitë opozitare si Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) nuk tregojnë shenja se do të ndryshojnë qëndrimin ndaj Kurtit.
“LDK, PDK dhe AAK e shohin Kurtin si një populist që ka dëmtuar marrëdhëniet me Perëndimin dhe ka sabotuar procesin e anëtarësimit në NATO dhe integrimin në Bashkimin Europian”, tha për POLITICO Haki Abazi, kandidat për deputet i AAK.
Abazi ka qenë zëvendëskryeministër në qeverinë e parë të Kurtit në vitin 2019, por më pas u përjashtua nga partia për shkak të mosmarrëveshjeve mbi drejtimin politik.
“Kurti shihet si figurë toksike dhe përçarëse”, tha Abazi, duke shtuar se kjo është arsyeja pse asnjë nga këto tri parti nuk do të formojë koalicion me liderin e Vetëvendosjes.
Partitë opozitare
Ekziston mundësia që të tria partitë opozitare të formojnë një koalicion për të shmangur një tjetër ngërç politik, një skenar që Abazi e cilësoi si “shumë të mundshëm”.
Megjithatë, deputetja e PDK-së Blerta Deliu-Kodra i tha POLITICO-s se “mbetet për t’u parë se cilat do të jenë shifrat”, ndonëse ajo pret që qeveria e ardhshme të formohet pa Kurtin si kryeministër.
Edhe kandidati i PDK-së Hajdar Beqa i tha POLITICO-s se “qeveria e Kurtit e ka dëmtuar seriozisht procesin e integrimit europian të Kosovës”, duke theksuar nevojën për një qeveri të re që ta “rikthejë vendin në një rrugë të sigurt drejt BE-së”.
Nga ana tjetër, zëvendësministrja në detyrë e Punëve të Jashtme dhe kandidate e Vetëvendosjes, Liza Gashi, i tha POLITICO-s se gjatë mandatit të Kurtit partia në pushtet “ka forcuar institucionet demokratike, ka përmirësuar treguesit kryesorë ekonomikë, ka zgjeruar mbrojtjen sociale dhe ka qeverisur me integritet dhe stabilitet. [Vetëvendosje] hyn në këto zgjedhje me një bilanc të fortë qeverisës dhe mbështetje të gjerë publike”.
Ndërkohë, aplikimi i Kosovës për anëtarësim në BE “vazhdon të qëndrojë në sirtarët e Bashkimit Europian”, tha Osmani gjatë Samitit BE–Ballkani Perëndimor të mbajtur javën e kaluar. Kosova aplikoi në vitin 2022, por që prej asaj kohe është shënuar shumë pak përparim.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, njoftoi në samit se BE do të heqë sanksionet e vendosura ndaj Kosovës në vitin 2023 për shkak të tensioneve në veriun me shumicë serbe dhe do të zhbllokojë mbi 400 milionë euro ndihmë financiare.
Por nëse vendi dështon sërish të formojë qeveri, Kosova rrezikon të humbasë aksesin në Planin e Rritjes prej 6 miliardë eurosh të BE-së për Ballkanin Perëndimor, pasi për të përfituar fondet kërkohet zbatimi i reformave konkrete.
“Kosova tashmë përballet me një betejë të vështirë për shkak të pesë shteteve të BE-së që nuk e njohin, dhe vendi nuk mund të përballojë edhe një vit tjetër të humbur nga paaftësia e politikanëve për të bërë atë për të cilën janë zgjedhur, të japin zgjidhje, jo të krijojnë probleme”, tha Besar Gërgi, ekspert i integrimit europian pranë Grupit për Studime Ligjore dhe Politike, një institut kërkimor në Kosovë.
Qiproja, Sllovakia, Spanja, Greqia dhe Rumania nuk e njohin Kosovën.
Kur u pyet nga POLITICO se çfarë pret nga zgjedhjet e së dielës, Osmani shprehu besimin se ato do të përmbushin “standardet më të mira demokratike”, do të prodhojnë rezultate të shpejta dhe do të mundësojnë formimin e shpejtë të institucioneve qeverisëse.
“Interesat e serbëve”
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, deklaroi se shpreson “për një fitore të madhe dhe domethënëse” të Listës Serbe, partisë më të madhe të serbëve etnikë në Kosovë, duke pritur që ajo të sigurojë mandate për të “përfaqësuar interesat e serbëve, jo të Albin Kurtit”.
Serbia ende nuk e njeh Kosovën dhe vazhdon ta quajë atë “Kosova dhe Metohia”, emri i saj i mëparshëm si krahinë e Serbisë. Bashkimi Europian ka tentuar të ndërmjetësojë përmirësimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë përmes Dialogut Beograd–Prishtinë, por pavarësisht viteve të bisedimeve, ndërhyrja ka prodhuar pak rezultate konkrete.
Kosova dhe Serbia nënshkruan një marrëveshje normalizimi në vitin 2023, e cila parashikon njohje reciproke de facto të sovranitetit të njëra-tjetrës.
“Ne duhet të normalizojmë marrëdhëniet me Serbinë”, tha Kurti në një intervistë të fundit për AFP. “Por normalizimi i marrëdhënieve me një regjim fqinj autoritar që nuk të njeh dhe që nuk pranon krimet e kryera gjatë luftës është mjaft i vështirë”, shtoi ai.
Kurti kërkon që Serbia “të dorëzojë Milan Radoiçiçin”, ish-politikan i Listës Serbe, i cili organizoi një sulm terrorist në veri të Kosovës në vitin 2023, ku u vra një polic kosovar. Radoiçiçi kërkohet nga autoritetet e Kosovës, por aktualisht ndodhet në Serbi./Politico.eu
