PARTIA “SULMI NACIONAL”
SHQIPËRIA KA NEVOJË PËR NDRYSHIM RADIKAL: RIORGANIZIM TË SHTETIT, DREJTËSI DHE DEMOKRACI TË VËRTETË
Kryeministri të marrë masa për riorganizimin e RTSH-së, largimin e drejtimit aktual sipas ligjit dhe hapjen e procedurave të reja për zgjedhjen e drejtuesve
Nga Flamur Buçpapaj
Partia “Sulmi Nacional” i bën thirrje Kryeministrit të Shqipërisë që të kërkojë llogaridhënie institucionale për gjendjen në Radio Televizionin Shqiptar (RTSH), të mbështesë shqyrtimin e drejtimit aktual dhe të vërë në lëvizje procedurat ligjore për largimin e drejtueses aktuale, nëse plotësohen kushtet përkatëse. Ne kërkojmë hapjen e rrugës për zgjedhjen e një drejtimi të ri përmes një procesi transparent, me konkurrim të hapur, kritere profesionale dhe garanci demokratike. RTSH nuk është pronë e një drejtuesi, e një partie politike apo e një grupi të caktuar. Ai është institucion publik dhe duhet t’u shërbejë të gjithë shqiptarëve.
Për këtë arsye, kërkojmë një rishikim të plotë të funksionimit të Këshillit Drejtues, të mënyrës së përzgjedhjes së drejtuesve, të administrimit financiar, të kontratave dhe të vendimmarrjes institucionale. Çdo dyshim për keqadministrim apo shkelje duhet të shqyrtohet nga organet kompetente dhe, kur provohet, të sjellë përgjegjësi ligjore. Kryeministri duhet të kërkojë që institucionet përgjegjëse të ushtrojnë kompetencat e tyre dhe të mos lejojnë që një institucion me rëndësi kombëtare të mbetet jashtë kontrollit publik dhe llogaridhënies.
Ne kërkojmë një riorganizim të thellë të RTSH-së, me drejtim profesional, pavarësi editoriale, transparencë financiare dhe një program të qartë zhvillimi. Radio Televizioni Shqiptar duhet të prodhojë më shumë filma shqiptarë, dokumentarë historikë, emisione kulturore, programe për rininë, muzikë shqiptare dhe materiale që pasqyrojnë jetën e qytetarëve në të gjitha trevat e vendit. Zgjedhja e drejtuesve të rinj duhet të bëhet sipas ligjit, me procedura të hapura dhe me garanci që media publike të mos kthehet në instrument të asnjë pushteti politik.
Por problemi i Shqipërisë nuk përfundon te RTSH-ja. Ai lidhet me mënyrën se si është ndërtuar dhe funksionon i gjithë shteti shqiptar gjatë 36 viteve të pluralizmit politik. Shqipëria ka kaluar disa rotacione politike, por një pjesë e madhe e qytetarëve vazhdon të përballet me paga të ulëta, mungesë perspektive, vështirësi ekonomike, korrupsion dhe largim masiv nga vendi. Qytetarët kanë të drejtë të pyesin: përse Shqipëria nuk ka arritur ende standardet e mirëqenies që meriton? Përse të rinjtë largohen, ndërsa familjet shqiptare përpiqen të përballojnë kostot e jetesës? Përse një biznes i ndershëm shpesh e ka të vështirë të konkurrojë pa lidhje politike?
Partia “Sulmi Nacional” vlerëson se vendi ka nevojë për një ndryshim të thellë të mënyrës së qeverisjes, të marrëdhënieve ndërmjet politikës dhe ekonomisë dhe të përgjegjësisë së institucioneve. Nuk mjafton të ndryshojë partia në pushtet nëse vazhdojnë të njëjtat praktika të favorizimit, mungesës së transparencës dhe përqendrimit të vendimmarrjes në duart e një numri të kufizuar individësh. Shqipëria ka nevojë për institucione që funksionojnë në interes të qytetarëve, jo për struktura që mbrojnë interesat e grupeve të caktuara.
Një nga problemet më të rëndësishme është përqendrimi i fuqisë ekonomike dhe krijimi i monopoleve ose i pozitave dominuese që mund të kufizojnë konkurrencën. Ne kërkojmë hetimin e çdo rasti të dyshuar të favorizimit politik, konfliktit të interesit dhe shkeljes së rregullave të tregut. Kompanitë e mëdha, përfshirë ato që veprojnë në sektorët e karburanteve dhe të shërbimeve, duhet t’u nënshtrohen të njëjtave rregulla si çdo operator tjetër ekonomik. Nuk mund të ketë ekonomi të lirë kur bizneset e vogla dhe të mesme përballen me pengesa, ndërsa të tjerët dyshohet se përfitojnë nga lidhjet me pushtetin.
Ne propozojmë forcimin e institucioneve të konkurrencës, transparencë të plotë mbi pronarët përfitues të kompanive dhe kontroll të marrëdhënieve ndërmjet zyrtarëve publikë dhe operatorëve ekonomikë. Çdo shkelje duhet të provohet dhe të trajtohet sipas ligjit, pa mbrojtje politike dhe pa përjashtime.
Partia “Sulmi Nacional” kërkon gjithashtu krijimin ose forcimin e një mekanizmi të specializuar për hetimin financiar të pasurive të pajustifikuara, kur ekzistojnë dyshime të bazuara për korrupsion, krim të organizuar apo shpërdorim detyre. Ky mekanizëm duhet të funksionojë në mënyrë të pavarur dhe nën kontrollin e ligjit. Pasuritë e përfituara në mënyrë të paligjshme duhet të sekuestrohen dhe konfiskohen sipas procedurave ligjore, duke respektuar të drejtën e mbrojtjes dhe prezumimin e pafajësisë. Asnjë ministër, ish-ministër, deputet, zyrtar, drejtues institucioni apo biznesmen nuk duhet të jetë mbi ligjin.
Një tjetër reformë thelbësore është ajo e tenderave publikë. Tenderat e ministrive dhe të bashkive duhet të kontrollohen përmes një sistemi elektronik të integruar, ku qytetarët dhe institucionet mbikëqyrëse të kenë mundësi të shohin kriteret, ofertat, fituesit, kontratat, pagesat dhe zbatimin e punimeve. Duhet të kontrollohen konfliktet e interesit, çmimet e fryra, vonesat dhe cilësia e investimeve. Rastet e dyshuara të manipulimit duhet t’u referohen organeve kompetente. Paratë publike duhet të përdoren për rrugë, shkolla, spitale, bujqësi dhe zhvillim ekonomik, jo për përfitime të paligjshme.
Shqipëria ka nevojë edhe për një reformë kushtetuese që të garantojë ekuilibrin ndërmjet pushtetit ekzekutiv, Kuvendit dhe institucioneve të pavarura. Përqendrimi i tepruar i pushtetit dobëson kontrollin demokratik dhe krijon rrezikun e vendimmarrjes së njëanshme. Ne propozojmë një shqyrtim të argumentuar të sistemit të qeverisjes dhe të ndryshimeve kushtetuese të mëparshme, përfshirë marrëveshjen politike të vitit 2008. Çdo ndryshim duhet të bëhet në përputhje me Kushtetutën, përmes konsultimit publik dhe procedurave demokratike.
Drejtësia duhet të jetë e barabartë për të gjithë. Qytetarët nuk mund të presin me vite për zgjidhjen e çështjeve të tyre, ndërsa dyshimet për korrupsion dhe ndikim politik dëmtojnë besimin te institucionet. Ne kërkojmë vlerësimin e rezultateve të reformës në drejtësi, kontrollin e integritetit dhe të pasurive sipas ligjit dhe hetimin e çdo rasti kur ekzistojnë prova për shkelje. Mekanizmat e vetingut dhe të llogaridhënies duhet të funksionojnë me standarde të barabarta, duke mbrojtur njëkohësisht pavarësinë e gjyqësorit nga ndërhyrjet politike.
Mbrojtja e pronës dhe e sipërmarrjes së ligjshme është një tjetër parim që duhet të udhëheqë shtetin. Çdo konflikt mbi pronësinë, kontratat dhe administrimin e pronave publike duhet të shqyrtohet në bazë të dokumenteve dhe ligjit. Edhe çështjet që lidhen me kontratat e ambienteve të ish-Kinostudios dhe me veprimtarinë e bizneseve që ushtrojnë aktivitet atje duhet të trajtohen nga institucionet kompetente. Nëse provohet se një kontratë është ndërprerë në mënyrë të paligjshme ose se një subjekt është diskriminuar, duhet të ekzistojë mundësia reale për ankim dhe dëmshpërblim. Institucionet nuk duhet të përdoren për të favorizuar një biznes dhe për të dëmtuar një tjetër për arsye politike.
Një vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet mbrojtjes së Valbonës dhe të zonave të tjera të mbrojtura. Ne kërkojmë verifikimin e lejeve, kontratave të tokës dhe ndërtimeve turistike, si dhe hetimin e çdo rasti të dyshuar të shkeljes së legjislacionit mjedisor. Nëse konstatohen ndërtime të paligjshme ose cenime të zonave të mbrojtura, duhet të zbatohen masat e parashikuara nga ligji. Kontrolli duhet të jetë i barabartë për të gjithë operatorët ekonomikë dhe të mos përdoret si mjet presioni politik.
Ekonomia shqiptare duhet të mbështetet te prodhimi, bujqësia, industria përpunuese dhe krijimi i vendeve të punës. Fermerët kanë nevojë për ujitje, magazina, frigoriferë, qendra grumbullimi dhe mundësi të drejta për të shitur prodhimet e tyre. Shteti duhet të krijojë mekanizma transparentë për mbështetjen e prodhimit vendas, në përputhje me rregullat e konkurrencës dhe standardet evropiane. Duhet të nxiten investimet në energjinë e rinovueshme, teknologji dhe industri, duke krijuar kushte për rritjen e pagave dhe përmirësimin e standardit të jetesës.
Shpopullimi i Shqipërisë është një problem kombëtar që nuk mund të zgjidhet me deklarata. Duhet të krijohen vende pune të qëndrueshme, mundësi strehimi për familjet e reja, shërbime shëndetësore më cilësore dhe arsim që u jep të rinjve aftësi të kërkuara në tregun e punës. Zonat rurale dhe malore duhet të kenë mundësi reale zhvillimi, ndërsa emigrantët shqiptarë duhet të kenë arsye ekonomike dhe profesionale për t’u kthyer në atdhe. Shqipëria duhet të jetë një vend ku qytetarët mund të jetojnë me dinjitet dhe të ndërtojnë të ardhmen e tyre.
Në fushën e sigurisë kombëtare, ne kërkojmë modernizimin e Forcave të Armatosura, përmirësimin e trajnimit të personelit, zhvillimin e mbrojtjes kibernetike dhe forcimin e kapaciteteve detare. Shqipëria duhet të përmbushë detyrimet e saj në NATO dhe të garantojë përdorimin e përgjegjshëm të fondeve të mbrojtjes përmes auditimit dhe kontrollit institucional.
Partia “Sulmi Nacional” nuk kërkon thjesht ndërrimin e individëve në krye të institucioneve. Ajo kërkon ndryshimin e mënyrës se si funksionon shteti shqiptar. Duhet të ndërtojmë institucione që japin llogari, ekonomi ku bizneset konkurrojnë në mënyrë të ndershme, drejtësi që vepron pa ndikim politik dhe administratë që u shërben qytetarëve. Çdo zyrtar duhet të mbajë përgjegjësi për veprimet e tij dhe çdo reformë duhet të mbështetet në prova, transparencë dhe interesin publik.
Shqipëria nuk mund të mbetet peng i një klase politike që nuk arrin t’u japë qytetarëve siguri ekonomike dhe perspektivë për të ardhmen. Vendi ka nevojë për një projekt të ri kombëtar, që bashkon zhvillimin ekonomik me drejtësinë, sovranitetin me bashkëpunimin evropian dhe përgjegjësinë publike me demokracinë. Ndryshimi i vërtetë fillon kur institucionet nuk i shërbejnë më individëve, por qytetarëve dhe shtetit.
Partia “Sulmi Nacional” u bën thirrje qytetarëve, intelektualëve, sipërmarrësve, fermerëve, punëtorëve dhe të rinjve të bëhen pjesë e debatit për të ardhmen e Shqipërisë. Ne kërkojmë një shtet ku ligji zbatohet njësoj për të gjithë, ku pasuria publike mbrohet, ku korrupsioni hetohet dhe ku suksesi vjen nga puna, aftësia dhe konkurrenca e ndershme. Shqipëria nuk është pronë e partive, e monopoleve apo e individëve të pushtetshëm. Shqipëria u përket qytetarëve të saj.
Flamur Buçpapaj
Autor dhe publicist
