Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, u takua të hënën në Rusi me Presidentin Vladimir Putin për luftën e Iranit me Shtetet e Bashkuara, ndërsa negociatat mes Teheranit dhe Uashingtonit për t’i dhënë fund konfliktit duket se kanë ngecur.
Por vizita e tij nxori në pah pozitën e vështirë ku ndodhet Rusia, teksa përpiqet të balancojë ambiciet e saj për të mbetur një lojtare kyçe në Lindjen e Mesme pa dëmtuar interesat e tjera, sidomos në Ukrainë.
Në fjalët hyrëse para takimit, zoti Putin tha se kishte marrë një mesazh nga Mojtaba Khamenei, lideri i ri suprem i Iranit, dhe se Rusia e sheh se si “me guxim dhe heroizëm populli i Iranit po lufton për pavarësinë dhe sovranitetin e vet”. Ai tha se Moska shpresonte që “e udhëhequr nga lideri i tyre i ri, populli i Iranit do ta përballojë këtë periudhë të vështirë dhe paqja do të mbizotërojë”.
“Ne do të bëjmë gjithçka në interesin tuaj, në interesin e popujve të rajonit, që paqja të arrihet sa më shpejt të jetë e mundur”, tha ai.
Udhëtimi i Araghchi-t vjen pas bisedimeve të fundjavës në Pakistan dhe Oman, të cilat kanë vepruar si ndërmjetës në negociata. Ai pritej të takohej me Steve Witkoff, të dërguarin e posaçëm të Presidentit Trump, dhe me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit, në Pakistan gjatë fundjavës, por Trump e anuloi papritur udhëtimin.
Vendimi i Trump për ta anuluar udhëtimin sugjeron se të dyja palët mbeten larg një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse për t’i dhënë fund luftës.
Pasi Araghchi mbërriti në Shën Petersburg të hënën, ai tha se kishte ndërmend të diskutonte luftën me Putinin dhe zyrtarë të tjerë dhe të kryente “koordinimin e nevojshëm”, sipas medias shtetërore iraniane.
Konsultimet me Rusinë janë pjesë e një shtytjeje më të gjerë drejt një qasjeje me faza për t’i dhënë fund luftës, në vend që të tentohet një marrëveshje gjithëpërfshirëse, sipas Omid Memarian, studiues i lartë në DAWN, një organizatë me bazë në Uashington e fokusuar në Lindjen e Mesme. Lufta ka krijuar përçarje mes fraksioneve të udhëheqjes iraniane, duke e bërë të vështirë gjetjen e një qëndrimi të përbashkët për mënyrën se si duhet të përfundojë ajo, tha ai. Në të njëjtën kohë, përpjekja për të zgjidhur njëherësh të gjitha pikat e mosmarrëveshjes me SHBA-në është gjithashtu sfidë.
“Një qasje me faza, fillimisht fundi i luftës dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit, pastaj kalimi te negociatat më të gjera, mund t’u japë të dyja palëve një fitore të përkohshme dhe të krijojë hapësirë për bisedime nën më pak presion”, tha Memarian, duke shtuar se Putini i ka përdorur shpesh lidhjet me Iranin si levë në raportet e tij më të gjera me Uashingtonin. “Zoti Putin mund të jetë letra e fundit e Iranit për të bindur Trump që ta pranojë një marrëveshje të tillë.”
Por edhe pse Rusia është një aleate kyçe e Iranit, ajo është përpjekur të mos përfshihet shumë në konflikt, tha Nikita Smagin, një analist me bazë në Baku të Azerbajxhanit, i specializuar për rolin e Rusisë në Lindjen e Mesme. Interesi kryesor i Putinit, tha ai, është të bindë Trump që të shtyjë Ukrainën të pranojë një marrëveshje paqeje të favorshme për Moskën.
Rusia është përpjekur gjithashtu të ruajë marrëdhënie të forta me Izraelin dhe me vendet e Gjirit Persik që Irani ka sulmuar në përgjigje të ofensivës ushtarake amerikano-izraelite që nisi në fund të shkurtit.
Rusia ka qenë “duke e kufizuar në masë të madhe ndërveprimin me Iranin”, tha Smagin, duke shtuar se kjo qasje ishte “racionale”, duke pasur parasysh interesat afatgjata të Rusisë në Ukrainë.
“Rusia ende po përpiqet të jetë e kujdesshme në fushat ku Irani ka më shumë nevojë për të, kryesisht sa i përket furnizimit me armë”, tha ai.
Por, shtoi ai, Rusia gjithashtu nuk dëshiron “të prishë marrëdhëniet e saj me vendet e Gjirit, Izraelin dhe Trumpin”.
Një çështje madhore në negociata është fati i uraniumit të pasuruar të Iranit. Në prill, Kremlini përsëriti gatishmërinë e tij për ta marrë atë uranium. Në vitin 2015, Rusia mori pjesën më të madhe të rezervave iraniane në kuadër të marrëveshjes bërthamore që më vonë u anulua nga Presidenti Trump.
Pak pasi Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli sulmuan Iranin, Rusia i dënoi sulmet si një “akt të qëllimshëm, të paramenduar dhe të paprovokuar agresioni të armatosur”.
Moska i ka ofruar gjithashtu Teheranit informacione zbulimi, përfshirë pamje satelitore që tregonin vendndodhjet e luftanijeve amerikane dhe të personelit ushtarak, sipas zyrtarëve amerikanë. Zyrtarë europianë kanë paralajmëruar se Rusia mund të jetë duke u përgatitur t’i dorëzojë Iranit dronë të avancuar.
Përveç kësaj, Moska i ka ofruar Iranit mbulim diplomatik në Kombet e Bashkuara, duke vënë veton ndaj një rezolute që kërkonte që vendet të bashkëpunonin për hapjen e Ngushticës së Hormuzit. Ndërkohë, Putini dhe ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov kanë mbajtur kontakte të rregullta me homologët e tyre iranianë.
Rusia dhe Irani nuk ndajnë kufi, por tregtojnë përmes Detit Kaspik, një lidhje që është bërë më e rëndësishme që prej bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane.
Smagin vuri në dukje se objekte të lidhura me Moskën në Iran, përfshirë centralin bërthamor të Bushehrit ku Rusia po ndërton dy reaktorë, janë sulmuar të paktën katër herë, sipas zyrtarëve iranianë. Në mars, ministria e Jashtme ruse tha se një konsullatë në Isfahan, një qytet në Iranin qendror, ishte dëmtuar në një sulm dhe se një kishë ortodokse ruse u dëmtua këtë muaj në Teheran. Rusia i ka dënuar sulmet, por nuk është kundërpërgjigjur.
Irani ka bllokuar pjesën më të madhe të lundrimit përmes Ngushticës së Hormuzit në Gjirin Persik, një rrugë kyçe tranziti për furnizimet me naftë dhe gaz, dhe administrata Trump i ka bllokuar portet iraniane si kundërpërgjigje. Kjo ka krijuar një rritje të çmimeve globale të energjisë, gjë që i ka sjellë përfitime të mëdha Moskës. Megjithatë, ky përfitim është i përkohshëm.
“Pavarësisht faktit që Rusia teknikisht po ‘fiton’, pasi papritur është ndeshur me një vërshim të madh dollarësh, ajo rrezikon të humbasë gjithçka sa i përket ndikimit real”, tha Smagin. “Në këtë kuptim, ne po shohim Rusinë që përpiqet me kujdes të gjejë ‘çelësat’ e duhur për të ushtruar një farë niveli ndikimi.”
New York Times, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
