MARRËVESHJA HISTORIKE ME SHBA-NË PËR MODERNIZIMIN E USHTRISË SHQIPTARE – NËSE LUFTA TROKET NË DERË, SHQIPËRIA DUHET TË JETË GATI Editorial nga Flamur Buçpapaj

MARRËVESHJA HISTORIKE ME SHBA-NË PËR MODERNIZIMIN E USHTRISË SHQIPTARE – NËSE LUFTA TROKET NË DERË, SHQIPËRIA DUHET TË JETË GATI
Editorial nga Flamur Buçpapaj
Marrëveshja e fundit ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës për forcimin dhe modernizimin e Forcave të Armatosura është një nga zhvillimet më të rëndësishme strategjike që nga anëtarësimi i Shqipërisë në NATO. Ajo nuk është thjesht një investim financiar prej 303 milionë dollarësh, por një investim për sigurinë kombëtare, sovranitetin e vendit dhe të ardhmen e kombit shqiptar.
Në një kohë kur luftërat po ndryshojnë natyrë dhe po zhvillohen me dronë, raketa precize, inteligjencë artificiale, luftë elektronike dhe sulme kibernetike, Shqipëria nuk mund të mbetet me konceptet e mbrojtjes së shekullit të kaluar. Çdo ditë pa investime serioze në mbrojtje është një ditë e humbur për sigurinë e vendit.
Lufta në Ukrainë provoi se paqja nuk është e garantuar. Konfliktet në Lindjen e Mesme tregojnë se krizat mund të përshkallëzohen me shpejtësi dhe të ndikojnë në gjithë arkitekturën e sigurisë ndërkombëtare. Edhe Ballkani mbetet një rajon që kërkon vigjilencë të përhershme.
Në këtë realitet, Serbia ka vazhduar modernizimin e forcave të saj të armatosura dhe investimet në teknologji ushtarake. Çdo zhvillim në rajon duhet të ndiqet me kujdes nga institucionet shqiptare dhe të shërbejë si nxitje për forcimin e kapaciteteve tona mbrojtëse. Shqipëria nuk duhet të reagojë me frikë, por me përgatitje, profesionalizëm dhe bashkëpunim të ngushtë me aleatët.
Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe kjo është garancia më e madhe e sigurisë sonë. Por NATO nuk është vetëm një ombrellë mbrojtëse. Çdo vend anëtar duhet të kontribuojë me forca moderne dhe të afta për të mbrojtur territorin e vet dhe për të përmbushur detyrimet ndaj Aleancës.
Për këtë arsye, marrëveshja me SHBA-në duhet të jetë vetëm fillimi i një programi afatgjatë modernizimi. Shqipëria duhet të ndërtojë një ushtri të shekullit XXI.
Një nga objektivat strategjikë duhet të jetë zhvillimi gradual i Forcave Ajrore Shqiptare. Në bashkëpunim me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe NATO-n duhet të hartohet një plan shumëvjeçar për ngritjen e kapaciteteve të mbrojtjes ajrore. Në këtë kuadër, Shqipëria mund të synojë në të ardhmen pajisjen me avionë luftarakë F-16, të cilët përdoren nga shumë vende të NATO-s, dhe në një fazë të mëvonshme, kur kushtet financiare, teknike dhe strategjike ta bëjnë të mundur, edhe me avionë të gjeneratës së pestë F-35. Këto kapacitete do të forconin mbrojtjen e hapësirës ajrore shqiptare dhe do ta bënin vendin një partner edhe më të besueshëm brenda Aleancës.
Njëkohësisht duhet të investohet në sisteme moderne të mbrojtjes tokë–ajër, në sisteme kundër dronëve dhe raketave, radarë me rreze të gjatë, sisteme të vëzhgimit satelitor dhe në mbrojtjen kibernetike. Përvoja e luftërave moderne tregon se epërsia teknologjike është faktori kryesor që garanton paqen dhe parandalon agresionin.
Shqipëria duhet të marrë përvojën më të mirë nga aleatët e saj strategjikë, përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, në fushën e mbrojtjes ajrore, sistemeve kundër dronëve, luftës elektronike dhe teknologjive të avancuara ushtarake.
Po aq i rëndësishëm është edhe ringritja e industrisë shqiptare të mbrojtjes. Nuk duhet të jemi vetëm blerës të armëve. Shqipëria duhet të prodhojë dronë, pajisje elektronike, municione, automjete ushtarake dhe sisteme të tjera mbrojtëse. Kjo do të rriste sigurinë kombëtare, do të krijonte vende pune, do të nxiste zhvillimin teknologjik dhe do të kthente industrinë e mbrojtjes në një sektor të rëndësishëm të ekonomisë.
Po ashtu duhet të krijohen rezerva strategjike, të forcohet mbrojtja civile, të ndërtohen infrastruktura mbrojtëse moderne dhe të zhvillohen stërvitje të përbashkëta me aleatët e NATO-s. Çdo investim në mbrojtje është një investim për paqen.
Siguria kombëtare nuk është çështje partie. Ushtria nuk është e qeverisë, por e kombit. Shqipëria ka nevojë për një platformë kombëtare ku të gjitha forcat politike të bien dakord se modernizimi i Forcave të Armatosura është një prioritet afatgjatë që nuk duhet të ndryshojë me rotacionet politike.
Partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është themeli i sigurisë sonë. SHBA ka qenë aleati më i madh i shqiptarëve në momentet më vendimtare të historisë. Miqësia me Amerikën duhet të forcohet jo vetëm me deklarata, por edhe me investime konkrete në mbrojtje dhe me përmbushjen e detyrimeve tona si aleatë të NATO-s.
Nëse një ditë siguria e Kosovës do të përballej me një kërcënim serioz, Shqipëria duhet të jetë e përgatitur politikisht, diplomatikisht dhe ushtarakisht për të vepruar në përputhje me Kushtetutën, të drejtën ndërkombëtare dhe angazhimet që burojnë nga anëtarësimi në NATO. Përgatitja për mbrojtje nuk është dëshirë për luftë; është garancia më e mirë për ruajtjen e paqes.
Shkaqet që kërkojnë këtë strategji janë të qarta: ndryshimi i mjedisit të sigurisë, zhvillimi i shpejtë i teknologjisë ushtarake, sfidat rajonale dhe nevoja për të mbrojtur sovranitetin. Pasojat e mosveprimit do të ishin dobësimi i aftësive mbrojtëse, rritja e varësisë nga të tjerët dhe mungesa e kapaciteteve për t’u përballur me kriza.
Koha kërkon vizion, jo improvizim. Kërkon vendime strategjike, jo debate të përkohshme. Shqipëria duhet të jetë e fortë, moderne, e pajisur me teknologjinë më të avancuar dhe gjithmonë krah aleatëve të saj në NATO.
Një komb që përgatitet seriozisht për mbrojtje nuk kërkon luftë. Ai garanton paqen. Dhe paqja mbrohet më mirë nga një shtet i fortë, me një ushtri moderne, me aleanca të fuqishme dhe me besim në të ardhmen e tij.