Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, niset për në Konferencën e Sigurisë në Mynih me një mesazh që ai vetë e përkufizon si moment përcaktues për rendin global. Vizita e tij vjen në një klimë të tensionuar mes SHBA-së dhe Europës, pas deklaratave të Presidentit Donald Trump për aneksimin e Groenlandës dhe dyshimeve të hapura mbi angazhimin amerikan ndaj NATO-s.
Rubio do të drejtojë delegacionin amerikan në eventin më të rëndësishëm global të sigurisë, në një kohë kur marrëdhëniet transatlantike janë nën presion. Lufta në Ukrainë, tensionet me Kinën dhe një marrëveshje e mundshme bërthamore me Iranin janë në qendër të axhendës së konferencës.
Duke folur për gazetarët, Rubio theksoi: “Bota po ndryshon shumë shpejt para syve tanë. Jetojmë në një epokë të re në gjeopolitikë dhe kjo do të kërkojë që të gjithë ne të rishqyrtojmë se si duket ajo dhe cili do të jetë roli ynë”.
Deklaratat e tij vijnë një vit pas fjalimit të ashpër të zv/presidentit amerikan JD Vance në Mynih, i cili kritikoi Europën për politikat mbi lirinë e shprehjes dhe emigracionin, duke hapur një periudhë tensioni të pazakontë mes dy brigjeve të Atlantikut.
Kancelari gjerman Friedrich Merz, në hapje të konferencës, bëri thirrje për rivendosjen e besimit: “le të riparojmë dhe ringjallim së bashku besimin transatlantik”. Ai zbuloi gjithashtu se Gjermania është në “bisedime konfidenciale” me presidentin francez Emmanuel Macron për krijimin e një force të përbashkët bërthamore europiane, një ide që do të shënonte një kthesë historike në arkitekturën e sigurisë së kontinentit.
Franca dhe Britania e Madhe janë të vetmet fuqi bërthamore në Europë, ndërsa Gjermania dhe shumë vende të tjera janë mbështetur tradicionalisht te “ombrella bërthamore” amerikane brenda NATO-s. Por deklaratat e fundit nga Uashingtoni, përfshirë tarifat tregtare dhe sugjerimet se europianët mund të mos jenë “aleatë të besueshëm” në të ardhmen, kanë ngritur pikëpyetje serioze.
Tensionet janë shtuar veçanërisht pas këmbënguljes së Trump se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pretenduar, pa prova, se ishulli ishte “i mbushur me anije ruse dhe kineze kudo”. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka paralajmëruar takim me Rubion për të diskutuar këto deklarata, të cilat në Europë janë parë si një moment kthese në raportet me aleatin më të madh.
Në prag të konferencës, ish-ambasadorë amerikanë në NATO dhe ish-komandantë supremë në Europë publikuan një letër të hapur ku i kërkuan Uashingtonit të ruajë mbështetjen për aleancën perëndimore, duke theksuar se NATO nuk është “bamirësi”, por një shumëfishues force për SHBA-në.
Ndërkohë, ministri i Jashtëm holandez David van Weel pranoi se “bota ka ndryshuar” dhe se Europa duhet të “rrisë peshën e saj” në fushën e mbrojtjes, por paralajmëroi se do të duhet kohë për të marrë përsipër barrën që sot mban SHBA në kontinent.
Konferenca e këtij viti mbledh rreth 50 liderë botërorë, mes tyre edhe presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, i cili deklaroi se takimi do të sjellë “hapa të rinj drejt sigurisë sonë të përbashkët, të Ukrainës dhe Europës”. Rusia dhe Ukraina kanë njoftuar një raund të ri bisedimesh me SHBA-në në Gjenevë më 17-18 shkurt, pas një tentative të mëparshme në Abu Dhabi pa rezultat konkret.
Në këtë sfond, Mynihu nuk është thjesht një konferencë sigurie. Është një test për të ardhmen e rendit transatlantik dhe për rolin që SHBA dhe Europa do të zgjedhin të luajnë në një “epokë të re gjeopolitike”, siç e quajti vetë Marco Rubio.
Nga ©LAPSI.AL
