Një problem në rrjetin e telekomunikacionit dhe mbingarkesa e pajisjeve të kontrollit ajror shkaktuan ndërprerjen masive të fluturimeve në të gjithë vendin. Autoritetet amerikane përjashtojnë, deri më tani, mundësinë e një sulmi kibernetik, por hetimet për shkakun e plotë të incidentit vijojnë.
Një defekt në infrastrukturën e vjetër të komunikimit të kontrollit të trafikut ajror është shkaku kryesor i paralizimit të fluturimeve në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, që zgjati më shumë se katër orë dhe preku mijëra udhëtarë.
Sipas shpjegimit të autoriteteve amerikane, problemi lidhej me mbingarkesën e pajisjeve të rrjetit, përfshirë çelësat e komunikimit dhe router-at, të cilët nuk arritën të përballonin sasinë e të dhënave që po transmetohej.
Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, deklaroi se sistemi i kontrollit ajror mbështetet ende në teknologji të vjetër analoge dhe në linja komunikimi me kabllo bakri, të cilat datojnë që nga vitet 1980.
Sipas tij, mbingarkesa shkaktoi paqëndrueshmëri dhe mospërputhje në të dhënat që transmetoheshin përmes rrjetit, duke prekur komunikimin dhe sistemet e radarëve në qendrat e kontrollit të trafikut ajror në të gjithë vendin.
Përballë rrezikut që një problem i tillë mund të krijonte për sigurinë e fluturimeve, Administrata Federale e Aviacionit (FAA) vendosi të pezullojë të gjitha nisjet e avionëve në territorin amerikan.
Duffy theksoi se autoritetet preferuan të ndalonin përkohësisht trafikun ajror, në vend që të lejonin fluturime në kushte kur komunikimi dhe gjurmimi i avionëve nuk mund të garantoheshin plotësisht.
A ishte një sulm kibernetik?
Një nga pikëpyetjet kryesore pas incidentit ishte mundësia e një sulmi kibernetik apo ndërhyrjeje të qëllimshme në sistemet kritike të aviacionit amerikan.
Megjithatë, sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, deklaroi se deri në momentin e konferencës për shtyp nuk kishte asnjë provë që incidenti të ishte shkaktuar nga një sulm kibernetik.
“Ne nuk kemi parë asnjë provë që kjo të ketë qenë një sulm kibernetik”, ishte mesazhi i tij, ndërsa shtoi se nuk kishte as tregues për një kërcënim ndaj sigurisë kombëtare.
Mullin përjashtoi gjithashtu një lidhje me ndërprerjen e madhe të shërbimeve të Microsoft gjatë kësaj jave.
Megjithatë, autoritetet nuk kanë shpallur ende përfundimin e hetimeve. I pyetur nëse mund të përjashtohej me siguri absolute një sulm kibernetik, Mullin pranoi se nuk mund të kishte garanci 100%, por përsëriti se deri tani nuk kishte indikacione që të mbështesnin këtë pistë.
Teknologjia e vjetër, pika e dobët e aviacionit amerikan
Incidenti ka rikthyer në vëmendje problemet e infrastrukturës teknologjike të kontrollit ajror në SHBA.
Duffy kritikoi faktin se një sistem kaq i rëndësishëm për sigurinë e miliona pasagjerëve vazhdon të mbështetet në teknologji të vjetruar, ndërkohë që shumë sektorë të tjerë kanë kaluar prej kohësh në rrjete moderne me fibra optike dhe pajisje të avancuara.
Ai paralajmëroi se pa investime të mëdha për modernizimin e infrastrukturës, probleme të ngjashme mund të përsëriten.
Sipas tij, nevojiten rreth 50 miliardë dollarë shtesë për të përfunduar modernizimin e sistemit të kontrollit të trafikut ajror dhe për të garantuar funksionimin e tij në kushte më të sigurta.
Pse u ndaluan të gjitha fluturimet?
Kur një sistem komunikimi i kontrollit ajror pëson ndërprerje, kontrollorët mund të kenë vështirësi në shkëmbimin e informacionit me pilotët dhe në monitorimin e pozicionit të avionëve.
Në aviacion, komunikimi i vazhdueshëm dhe informacioni i saktë mbi pozicionin e çdo avioni janë thelbësorë për të ruajtur distancat e sigurisë dhe për të shmangur konfliktet në ajër.
Për këtë arsye, vendimi për të pezulluar nisjet u mor si masë parandaluese. Avionët që ndodheshin tashmë në ajër u lejuan të vijonin drejt destinacioneve të tyre dhe të uleshin, ndërsa fluturimet e reja u ndaluan deri në rikthimin e funksionimit të sistemeve.
Ndërprerja zgjati më shumë se katër orë, por pasojat në transportin ajror pritet të ndihen edhe për disa ditë, për shkak të anulimeve, vonesave dhe zhvendosjes së avionëve e ekuipazheve.
Ngjarja konsiderohet një nga paralizimet më të mëdha të trafikut ajror amerikan që prej sulmeve të 11 shtatorit 2001 dhe ka hapur një debat të ri mbi sigurinë dhe qëndrueshmërinë e infrastrukturës kritike të SHBA-së.
