Mbrojtja kolektive e Evropës mbështetet ende në aleancën transatlantike të NATO-s, tha diplomati më i lartë i BE-së në Konferencën e Sigurisë në Mynih të dielën. Por, tha Kaja Kallas, ekziston një nevojë urgjente që Evropa të marrë drejtimin në mbrojtjen e saj.
Kallas, përfaqësuesja e lartë e Komisionit Evropian për çështjet e jashtme dhe politikën e sigurisë, e kanalizoi ekskluzivitetin e superheronjve Avengers me fjalimin e saj, të titulluar “Evropianët Mblidhen! Agjencia Rivendosëse në një Botë më të Ashpër”.
Ajo e veçoi Rusinë si kërcënimin më të madh për Evropën, duke thënë se “loja e saj përfundimtare” nuk ishte rajoni Donbas i Ukrainës, por një sulm më i gjerë ndaj rajonit.
“Rusia tashmë kërkon të paralizojë ekonomitë përmes sulmeve kibernetike, të prishë satelitët, të sabotojë kabllot nënujore, të prishë aleancat me dezinformimin, të detyrojë vendet duke i përdorur naftën dhe gazin si armë”, tha Kallas. “Dhe sigurisht që ekziston edhe kërcënimi bërthamor.”
Mburoja e Evropës, tha ajo, do të jetë një strategji e re sigurie , ndjekja e një blloku më të madh me shtimin e shteteve të reja anëtare dhe marrëveshjeve të reja tregtare përtej kufijve të saj, si ato me Indinë , Mercosur dhe një marrëveshje e ardhshme me Australinë. Këto partneritete përfshijnë gjithashtu marrëveshje sigurie. “Po shkojmë atje, duke hequr pluhurin nga pelerina, duke veshur çizmet, duke i ndezur motorët”, tha ajo.
Stoltenberg: Evropa ka rritur shpenzimet e mbrojtjes
Duke folur të dielën, kreu i MSC-së, Wolfgang Ischinger, theksoi nevojën për të planifikuar mbrojtjen evropiane, në veçanti për të “rritur prodhimin e mbrojtjes dhe për të krijuar një treg evropian të mbrojtjes më koheziv dhe globalisht konkurrues”. E ndërthurur në të gjitha fjalimet dhe citimet nga udhëheqësit evropianë në eventin tre-ditor ishte një këmbëngulje se ata kishin filluar ta ofronin atë, duke iu përgjigjur kërkesave të administratës Trump për të tërhequr vëmendjen e tyre në NATO .
“Bashkimi Evropian po mobilizon deri në 800 miliardë euro, duke investuar në aftësitë që na nevojiten — nga mbrojtja ajrore dhe raketore te lëvizshmëria ushtarake dhe ajo me dronë”, tha të shtunën Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen. “Ne po japim rezultate.”
Ish-shefi i NATO-s, i cili tani është ministër i financave i Norvegjisë, Jens Stoltenberg, tha se ultimatumi i SHBA-së kishte bërë që aleatët evropianë dhe Kanadaja të shpenzonin “dukshëm” më shumë për kapacitete.
“Kur dëgjon SHBA-në ose administratën Trump, kritikat nuk janë kryesisht kundër NATO-s, por kundër aleatëve të NATO-s që nuk paguajnë për NATO-n. Dhe mendoj se kjo është një pikë e vlefshme, dhe evropianët po japin rezultate”, tha Stoltenberg për DW.
Anëtarët e BE-së shpenzuan rreth 381 miliardë euro (452 miliardë dollarë) për mbrojtje në vitin 2025 – nga 251 miliardë euro në vitin 2021, përpara pushtimit të Ukrainës nga Rusia .
Megjithatë, për Kallas, nuk është thjesht që anëtarët e NATO-s duhet të përmbushin kërkesën e Donald Trump për 5% të PBB-së që shpenzojnë për mbrojtjen, por edhe të sigurohen që kjo të shpenzohet me mençuri. Ajo tha se vendet evropiane duhej të zgjeronin rrjetat e tyre të prokurimit për të maksimizuar kthimin e investimeve.
“Kemi shumë standarde, kemi shumë aftësi të ndryshme dhe, për të ulur kostot, si dhe për të shkurtuar kohën e prokurimit, duhet të punojmë së bashku”, tha Kallas. “Nuk ka të bëjë vetëm me shumën që shpenzojmë, por edhe me mënyrën se si ta shpenzojmë atë më me mençuri.”
Ministri i Jashtëm estonez, Margus Tsahkna, tha se bashkimi i aftësive mbrojtëse të Ukrainës — të cilat tani janë testuar prej katër vitesh në konfliktin e saj me Rusinë — ishte një mundësi për Evropën për të avancuar sigurinë e saj.
“Ne duhet ta kuptojmë në Evropë se nuk bëhet fjalë për një interes të ndryshëm kombëtar, për industrinë e mbrojtjes”, tha Tsahkna për DW.
“Nuk ka konkurrencë midis njëri-tjetrit. Në fakt, ne kemi nevojë për më shumë mbështetje, më shumë inovacion të ri dhe Ukraina është mundësia jonë.”
Evropa e shqyrton të ardhmen e mbrojtjes pa SHBA-në
Në fund të janarit, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u tha ligjvënësve në Parlamentin Evropian se ata që mendonin se Evropa mund të mbrohej pa Shtetet e Bashkuara duhet të “vazhdojnë të ëndërrojnë”.
Dhe Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, në një fjalim të përqendruar në ruajtjen e kulturës dhe mbrojtjes perëndimore në përputhje me vlerat e Trump, tha të shtunën se nuk ishte “qëllimi” i Uashingtonit të shihte fundin e aleancës transatlantike. Ligjvënës të tjerë amerikanë, të përzier me politikanët, politikëbërësit dhe ekspertët e sigurisë në Mynih, u përpoqën gjithashtu të qetësonin frikën e një tërheqjeje të udhëhequr nga Trump nga kontinenti.
“Le t’i tregojmë [Evropës] se jemi të besueshëm”, tha senatori demokrat i Delaware, Chris Coons, për DW. “Se ne jemi partnerët e besueshëm mbi të cilët keni ardhur të mbështeteni për dekada të tëra, dhe të gjejmë mënyra që të ndajmë barrën e nevojave tona të përbashkëta të mbrojtjes dhe sigurisë dhe të gjejmë një rrugë pozitive përpara.”
Por kjo fundjavë e bëri të qartë se Evropa po i jep përparësi partneriteteve jo-amerikane — Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, veçoi në mënyrë të qartë ata që i quajti “partnerët më të ngushtë të Evropës” Norvegjinë, Islandën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë për bashkëpunime të reja sigurie, me SHBA-në një mungesë të dukshme.
Ndërsa folën për mbrojtjen kolektive , udhëheqësit evropianë nxituan të theksonin rolin e NATO-s për sigurinë e përgjithshme të kontinentit, veçanërisht për parandalimin e tij bërthamor.
Udhëheqësit gjithashtu hodhën poshtë diskutimet për një ushtri të bashkuar evropiane si një lloj mbështetjeje për NATO-n.
“NATO është në fakt korniza që funksionon, nuk është diçka teorike, këto janë planet dhe protokollet e angazhimeve, kështu që nuk mund të fillojmë të krijojmë diçka të ndryshme”, tha Tsahkna.
“Nëse bëhemi më të fortë në aftësitë konvencionale, në kibernetikë, në menaxhimin e krizave – nëse kujdesemi më mirë për Evropën dhe kontinentet e tjera dhe në këtë mënyrë lehtësojmë edhe Shtetet e Bashkuara – atëherë ndihem i sigurt nën ombrellën bërthamore amerikane, sepse edhe amerikanët kanë nevojë për ne”, tha Marie-Agnes Strack-Zimmermann, kryetare e komitetit të mbrojtjes së Parlamentit Evropian.
Mesazhi i Uashingtonit ishte se “SHBA-të kanë nevojë për një Evropë më të fortë”, tha Tsahkna. “Në fakt, ne kemi nevojë për një Evropë më të fortë. Dhe mendoj se kjo konferencë e Mynihut tregoi se Evropa po zgjohet.”/DW
