Dita e Alfabetit – Fitorja e Mendjes Shqiptare dhe Rilindja e Shpirtit Kombëtar
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Flamur Buçpapaj
22 Nëntori është një nga ditët më të shënuara të historisë shqiptare. Në këtë ditë, shqiptarët kthejnë sytë pas mbi një ngjarje që vendosi themelet e identitetit tonë modern: Kongresin e Manastirit të vitit 1908, i cili njësoi alfabetin e gjuhës shqipe dhe i dha kombit një nga arritjet më madhore kulturore të të gjitha kohërave.
Konteksti historik: një gjuhë, shumë alfabete
Në fillim të shekullit XX, shqiptarët ishin një komb i ndarë në shumë aspekte, por mbi të gjitha në gjuhë të shkruar. Shqiptarët përdornin disa alfabete të ndryshme – latin, grek, arab, cirilik – varësisht nga zona, ndikimi fetar dhe rrethanat politike. Kjo situatë e vështirë krijonte:
përçarje kulturore dhe arsimore,
vështirësi në botimin e librave dhe teksteve mësimore,
pengim të nxënësve dhe shkollave shqipe,
dobësim të identitetit kombëtar.
Në këtë realitet të ndërlikuar, rilindasit shqiptarë e kuptuan se pa një gjuhë të unifikuar nuk mund të ketë komb të unifikuar.
Kongresi i Manastirit – vendi ku u bashkuan mendjet shqiptare
Më 14–22 nëntor 1908, në Manastir u mblodhën 50 delegatë nga e gjithë Shqipëria dhe diaspora. Ishin atdhetarë, gjuhëtarë, priftërinj, hoxhallarë, mësues, botues e patriotë të shquar. Midis figurave kryesore që drejtonin punimet ishin:
Mit’hat Frashëri, intelektual dhe shkrimtar,
Gjergj Fishta, poeti kombëtar,
Ndre Mjeda, gjuhëtar i shquar,
Parashqevi Qiriazi, një nga zërat më të rëndësishëm të arsimit shqiptar,
shumë të tjerë që lanë gjurmë të pashlyeshme në historinë e shqipes.
Pavarësisht dallimeve fetare, krahinore apo politike, ata u bashkuan për një qëllim të vetëm: zgjedhjen e një alfabeti të përbashkët për gjuhën shqipe.
Alfabeti latin – zgjedhje e qytetarisë dhe Evropës
Pas debatimesh të gjata dhe analizash gjuhësore e praktike, delegatët vendosën me konsensus të plotë që alfabeti latin, i përshtatur për tingujt e shqipes, të bëhej alfabeti zyrtar i gjuhës shqipe.
Ky ishte një vendim që:
e vendoste Shqipërinë në familjen evropiane të kulturës,
siguronte një sistem të thjeshtë e modern shkrimi,
lehtësonte botimin e librave, gazetave dhe teksteve shkollore,
krijonte baza për standardizimin e mëvonshëm të gjuhës.
Ishte një akt i madh emancipues dhe një fitore politike kundër përpjekjeve të Perandorisë Osmane dhe fqinjëve për të penguar zhvillimin e arsimit shqip.
Rëndësia e Ditës së Alfabetit sot
22 Nëntori sot nuk është vetëm një datë historike. Ajo është:
ditë reflektimi mbi sakrificat e rilindasve,
ditë e mirënjohjes për ata që luftuan që shqipja të mësohej, të lexohej dhe të shkruhej lirshëm,
ditë e identitetit, që na kujton se gjuha është pasuria jonë më e madhe kombëtare.
Alfabeti shqiptar sot është ura që lidh të gjitha trevat shqiptare – Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Preshevën, diasporën. Ai është themeli me të cilin shkruhen:
letërsia jonë,
historia jonë,
identiteti ynë i përbashkët.
Mesazhi i kësaj dite
Dita e Alfabetit na kujton se një komb nuk mbahet vetëm me tokë e me kufij, por me:
gjuhë,
kulturë,
kujtesë historike,
dije dhe arsim.
Ruajtja dhe pasurimi i gjuhës shqipe është detyrë e çdo shqiptari, kudo që jeton.
Gëzuar Ditën e Alfabetit Shqiptar!
Le të nderojmë rrënjët tona, të mbrojmë gjuhën dhe të ndërtojmë një të ardhme që qëndron mbi themelet e diturisë dhe identitetit tonè.
