Kuvendi i Shqipërisë miratoi pas një seance rreth 18 orëshe ndryshimet në Kodin Penal, me 85 vota pro. Ndër to u përfshi edhe dekriminalizimi i shpifjes, por vetëm për gazetarët, ndërsa mazhoranca socialiste refuzoi propozimin e opozitës për heqjen e saj si vepër penale për të gjithë qytetarët.
Qeveria e paraqiti këtë ndryshim si të harmonizuar me udhëzimet e Bashkimit Europian në kuadër të procesit të integrimit, por kjo qasje është kundërshtuar nga organizatat europiane të medias. Federata Europiane e Gazetarëve reagoi pak para votimit, duke e cilësuar dekriminalizimin e pjesshëm si një manovër që nuk përmbush standardet europiane.
Sipas këtyre organizatave, standardi i BE-së kërkon heqjen e plotë të shpifjes nga Kodi Penal dhe jo trajtime selektive. Dekriminalizimi vetëm për gazetarët, theksojnë ato, krijon një precedent problematik, duke lënë të hapur mundësinë e presionit penal ndaj qytetarëve dhe duke cenuar lirinë e shprehjes në tërësi.
PJESE NGA DEKLARATA
Organizatat tona mirëpresin veçanërisht forcimin e mbrojtjes penale kundër dhunës dhe kërcënimeve serioze që synojnë gazetarët për shkak të detyrave të tyre profesionale, veçanërisht përmes ndryshimeve në Nenin 237 dhe 238 të Kodit Penal, të cilat adresojnë shqetësime të hershme lidhur me sigurinë e gazetarëve dhe detyrimet pozitive të shtetit sipas ligjit evropian të të drejtave të njeriut.
Në të njëjtën kohë, standardet evropiane bëjnë të qartë se qasjet e pjesshme ose të bazuara në status për dekriminalizimin e shpifjes janë të pamjaftueshme për të mbrojtur në mënyrë efektive lirinë e shprehjes. Për sa kohë shpifja mbetet një vepër penale, ajo ka efekt frikësues mbi gazetarët, aktorët e shoqërisë civile, aktivistët, denoncuesit (whistleblowers) dhe të tjerët që monitorojnë interesin publik.
Për këtë arsye, dekriminalizimi i plotë i shpifjes dhe ofendimit mbetet i vetmi rezultat i pranueshëm për të siguruar përputhje të qëndrueshme me standardet evropiane dhe për të mbrojtur shprehjen e interesit publik në Shqipëri.
Në këtë kontekst, ne vërejmë se ndryshimet e miratuara së fundmi nuk arrijnë ende këtë objektiv. Teksti aktual parashikon një përjashtim të kufizuar, të bazuar në status, nga përgjegjësia penale, i aplikueshëm vetëm për gazetarët e përshkruar si “të regjistruar dhe të njohur” dhe vetëm në lidhje me shpifjen, ndërsa ofendimi mbetet vepër penale. Kjo qasje ngre shqetësime lidhur me sigurinë juridike, mbrojtjen e barabartë të lirisë së shprehjes dhe efektin frikësues të vazhdueshëm të ligjit penal mbi debatin publik.
Në veçanti, kufizimi i mbrojtjes vetëm për një kategori të ngushtë profesionale rrezikon të përjashtojë folës të tjerë që veprojnë për interesin publik, duke përfshirë organizatat e shoqërisë civile, aktivistët, studiuesit, denoncuesit dhe qytetarët, të cilët luajnë një rol thelbësor në diskursin demokratik. Për më tepër, referencat për “gazetarë të regjistruar dhe të njohur” janë problematike në një kontekst ku Shqipëria nuk ka një sistem formal për regjistrimin e gazetarëve dhe ku mekanizma të tillë do të ishin të papajtueshëm me standardet evropiane mbi lirinë dhe pavarësinë e mediave.
Ne gjithashtu vërejmë se mbajtja e veprave penale paralele, si ofendimi, dobëson efektivitetin e reformave të pjesshme duke lejuar që shprehja kritike të ndiqet penalisht sipas dispozitave alternative, duke ruajtur kështu presionin e ligjit penal mbi shprehjen.
