Organizatat e biznesit në hapësirën mbarëshqiptare i kanë bërë thirrje qeverive të ndërhyjnë menjëherë për të përballuar rritjen e çmimeve të karburanteve, duke paralajmëruar se situata po kthehet në një rrezik real për ekonominë, konkurrueshmërinë e bizneseve dhe fuqinë blerëse të qytetarëve.
Ky efekt po reflektohet drejtpërdrejt në uljen e ritmit të aktivitetit ekonomik, në rritjen e pasigurisë dhe në shtyrjen e vendimeve për investime të reja. Në shumë raste, bizneset po detyrohen të rishikojnë planet e tyre strategjike, ndërsa disa sektorë po përballen me vështirësi reale për mbijetesë. Bizneset kërkuan rishikim të përkohshëm dhe fleksibël të barrës fiskale mbi karburantet dhe paralajmëruan se nëse nuk veprohet do të ketë shtrenjtim të çmimeve të produkteve të tjera.
Në një deklaratë të përbashkët për mediat, Forumi Ekonomik Mbarëshqiptar, në bashkëpunim me Dhomën e Tregtisë dhe Industrisë Tiranë, Aleancën Kosovare të Bizneseve dhe organizata të tjera përfaqësuese të biznesit në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Luginën e Preshevës, thanë se zhvillimet e fundit në tregun e karburanteve po ushtrojnë presion të fortë mbi ekonomitë e rajonit.
Rritja e vazhdueshme e çmimeve të karburanteve, e ndikuar nga zhvillimet në tregjet globale të energjisë, tensionet gjeopolitike në Lindjen e Mesme dhe pasiguritë në zinxhirët e furnizimit, po i vendos ekonomitë tona përballë një presioni të fortë dhe të qëndrueshëm. Në kushte të një varësie të lartë nga importet dhe një strukture ekonomike të ndjeshme, kjo krizë po reflektohet menjëherë në çdo segment të aktiviteteve tona ekonomike.
Në koordinim të ngushtë me komunitetin e biznesit, përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Luginën e Preshevës, vlerësojmë se kjo situatë po merr përmasa gjithnjë e më serioze dhe përbën një sfidë të përbashkët strukturore për ekonomitë e rajonit, e cila kërkon vëmendje të menjëhershme dhe të harmonizuar ndërinstitucionale, thuhet në deklaratë.
Bizneset paralajmërojnë shtrenjtim të çmimeve të tjera
Sipas deklaratës, karburanti përfaqëson një nga elementët më të rëndësishëm që garanton funksionimin normal të ekonomisë. Nga transporti dhe bujqësia, tek industria, turizmi dhe shërbimet, çdo sektor mbështetet në këtë input strategjik.
Rritja e çmimeve të tij po prodhon një efekt zinxhir të dukshëm dhe të prekshëm:
-rritje të kostove të prodhimit dhe shërbimeve në të gjitha sektorët;
-rritje të çmimeve për konsumatorin final;
-ulje të fuqisë blerëse të familjeve;
-dobësim të konkurrueshmërisë së bizneseve në tregjet rajonale dhe ndërkombëtare.
Ky efekt po reflektohet drejtpërdrejt në uljen e ritmit të aktivitetit ekonomik, në rritjen e pasigurisë dhe në shtyrjen e vendimeve për investime të reja. Në shumë raste, bizneset po detyrohen të rishikojnë planet e tyre strategjike, ndërsa disa sektorë po përballen me vështirësi reale për mbijetesë.
Të merren masa
Në emër të komunitetit të biznesit, bizneset kërkuan masa të menjëhershme, konkrete dhe të matshme për të përballuar këtë situatë:
-Rishikim të përkohshëm dhe fleksibël të barrës fiskale
Struktura aktuale e çmimit përmban një peshë të lartë taksash. Nevojitet ndërhyrje e targetuar për stabilizimin e tregut, në përputhje me praktikat e vendeve të Bashkimit Europian.
-Transparencë të plotë në formimin e çmimit
publikim periodik i strukturës së çmimit;
qartësim i faktorëve ndikues (çmimet në tregjet ndërkombëtare, taksat, akciza, etj.).
-Forcim të kontrollit dhe konkurrencës së ndershme
monitorim aktiv i operatorëve;
hetim i rasteve të mundshme të abuzimit;
luftë kundër informalitetit.
-Mbështetje për sektorët më të ekspozuar
Transporti, bujqësia, industria prodhuese, shërbimet dhe turizmi kërkojnë masa konkrete lehtësuese për të ruajtur konkurrueshmërinë.
-Masa strukturore afatmesme dhe afatgjata
krijimi i rezervave strategjike të naftës;
diversifikimi i burimeve të energjisë;
investime në energji alternative dhe eficiencë energjetike.
-Dialog i institucionalizuar qeveri–biznes
Kërkohet një dialog i hapur, i rregullt dhe funksional për hartimin e politikave efektive dhe të zbatueshme.
Deklarata është nënshkruar nga 12 organizata të biznesit, mes tyre Forumi Ekonomik Mbarëshqiptar, Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Tiranë, Aleanca Kosovare e Bizneseve, Shoqata e Ndërtuesve, Këshilli i Agrobiznesit Shqiptar, Shoqata Kombëtare e Transportit të Udhëtarëve të Shqipërisë, Shoqata Shqiptare e Turizmit, Shoqata e Industrisë Ushqimore Shqiptare, Shoqata e Industrisë së Përpunimit të Qumështit, Shoqata e Bimëve Medicinale, PRO-Eksport Albania dhe Shoqata e Grave Profesioniste, Afariste dhe Zejtare.
Nëse nuk merren masa, rritja e çmimeve do të jetë e fortë
Organizatat e biznesit kërkojnë veprim të menjëhershëm dhe konkret nga qeveritë dhe institucionet përkatëse. Çdo vonesë në vendimmarrje do të ketë kosto të drejtpërdrejta për ekonominë dhe qytetarët.
Bizneset kërkuan ndërhyrje urgjente, të matshme dhe të verifikueshme, me afate të qarta zbatimi.
Çdo mungesë reagimi në këtë moment kritik përbën përgjegjësi të drejtpërdrejtë institucionale për përkeqësimin e situatës ekonomike.
Përgjegjësia për stabilitetin ekonomik është përgjegjësi e drejtpërdrejtë e institucioneve shtetërore. Biznesi nuk mundet dhe nuk duhet që të përballojë i vetëm këtë barrë.
Nëse nuk ndërmerren masa të menjëhershme:
-rritja e çmimeve do të përshkallëzohet;
-investimet do të frenohen;
-vendet e punës do të rrezikohen;
-dhe ekonomia do të përballet me pasoja të rënda dhe afatgjata. /Monitor
