Tenderi për ndërtimin e portit të ri tregtar të Durrësit në Porto Romano është anuluar, duke ndalur përkohësisht një nga projektet më të mëdha infrastrukturore të financuara nga buxheti i shtetit në vitet e fundit me rreth 400 milion euro.
Vendimi vjen në një moment kur procedura e prokurimit kishte mbetur praktikisht pa garë reale. Pas një serie skualifikimesh mbi baza formale, në fazën finale kishte mbetur vetëm konsorciumi i drejtuar nga kompania ndërkombëtare Archirodon Construction, së bashku me partnerët e saj për punimet e gërmimit dhe rikuperimit të tokës.
Procedura kishte nisur në fund të vitit 2024 me pesë operatorë ndërkombëtarë në garë, por gjatë procesit u përjashtuan disa nga kompanitë më të mëdha europiane të sektorit, mes tyre Vinci, Jan De Nul dhe Van Oord. Përjashtimet u argumentuan zyrtarisht me mungesa dokumentacioni ose elementë proceduralë, por u shoqëruan me kritika se gara ishte reduktuar në mënyrë artificiale.
Projekti për “Portin e Ri Tregtar të Integruar të Durrësit në Porto Romano – Faza I” kishte një vlerë rreth 400 milionë euro dhe synonte zhvendosjen e aktivitetit tregtar nga porti ekzistues i Port of Durrës drejt zonës së Porto Romanos.
Procesi i tenderimit ishte shoqëruar edhe me tensione politike dhe hetime nga Prokuroria e Posaçme, e cila ka sekuestruar dokumente në zyrat e Autoritetit Portual Durrës në kuadër të një hetimi për procedurat e prokurimit.
Debati për projektin u thellua edhe më shumë pas një letre të dërguar qeverisë shqiptare nga kreu i Dhomës Amerikane të Tregtisë në Shqipëri, Grant Van Cleve. Në mesazh kërkohej shtyrja dhe rishikimi i projektit të Porto Romanos, me argumentin se një port me kapacitet të kufizuar mund të rrezikonte funksionimin e Corridor VIII dhe rolin strategjik të Shqipërisë në rajon.
Sipas këtij qëndrimi, një port më i madh dhe i ndërtuar sipas standardeve të NATO do të kishte një rol kyç në logjistikën e Aleancës dhe në arkitekturën e transportit në Evropën Juglindore.
Ndërkohë, anulimi i tenderit pritet të krijojë edhe pasoja zinxhir për një tjetër projekt të madh që lidhet drejtpërdrejt me fatin e portit aktual të Durrësit. Bëhet fjalë për projektin turistik Durres Marina, i promovuar nga biznesmeni nga Dubai Mohamed Alabbar.
Ky projekt parashikon transformimin e portit ekzistues të Durrësit në një kompleks turistik me marina, rezidenca dhe kullëza luksoze. Por realizimi i tij është i lidhur drejtpërdrejt me zhvendosjen e aktivitetit tregtar drejt portit të ri në Porto Romano.
Nëse ndërtimi i portit të ri shtyhet ose rishikohet nga e para, procesi i zhvendosjes së portit aktual mbetet i bllokuar. Kjo krijon një situatë të re për projektin turistik në Durrës, i cili ishte konceptuar mbi premisën se porti tregtar do të largohej nga qyteti.
Në këtë mënyrë, anulimi i tenderit për Porto Romanon nuk prek vetëm një investim portual prej qindra milionë eurosh, por rrezikon të ndikojë edhe mbi të gjithë zinxhirin e projekteve që janë ndërtuar mbi idenë e zhvendosjes së portit të Durrësit dhe transformimit të vijës bregdetare të qytetit.
