Të dielën, pas dështimit të negociatave në Islamabad, presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi se marina amerikane do të vendosë një bllokadë detare në Ngushticën e Hormuzit. Kjo mund të duket paradoksale, duke qenë se ngushtica është tashmë e bllokuar nga Irani që nga fillimi i luftës. Megjithatë, kjo mund të ketë një logjikë të vetën nga këndvështrimi amerikan, edhe pse është shumë e vështirë që të detyrojë regjimin iranian të ndryshojë qëndrim.
Fillimisht, Trump shkroi në rrjetin social Truth se do të bllokoheshin “të gjitha anijet që hyjnë ose dalin nga Ngushtica e Hormuzit”. Por disa orë më vonë, Komanda Qendrore e forcave të armatosura amerikane sqaroi se bllokada do të zbatohet vetëm për “trafikun detar që hyn ose del nga portet iraniane”. Ajo do të nisë të hënën në orën 16:00, sipas orës italiane. Trump tha gjithashtu se edhe vende të tjera do të marrin pjesë në këtë bllokadë, pa specifikuar cilat.
Ideja bazë është kjo: në 40 ditët e para të luftës, Irani kishte bllokuar ngushticën, duke lejuar kalimin vetëm të anijeve të veta ose atyre të autorizuara nga regjimi. Tani, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur që as anijet iraniane të mos kalojnë. Në thelb, plani amerikan është: nëse nuk kalojnë anijet tona, nuk do të kalojnë as tuajat. Nëse bllokada amerikane hyn në fuqi dhe mbetet në fuqi edhe ajo iraniane, Ngushtica e Hormuzit do të mbyllej praktikisht për të gjithë.
Para fillimit të luftës, nëpër Ngushticën e Hormuzit kalonin më shumë se 100 anije në ditë. Gjatë luftës, Irani mori kontrollin e saj dhe në javët e fundit kanë kaluar më pak se dhjetë anije në ditë, pothuajse të gjitha iraniane ose të autorizuara nga regjimi. Nga Hormuzi kalon zakonisht rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm që eksportohet në botë, dhe bllokimi i tij po shkakton një krizë të rëndë energjetike globale.
Objektivi i Shteteve të Bashkuara është të ndalojnë Iranin që të vendosë tarifa për anijet që kalojnë nëpër ngushticë, siç ka kërkuar regjimi. Mbi të gjitha, Trump synon t’i heqë Iranit fitimet e mëdha që po përfiton nga shitja e naftës në këtë periudhë, duke përfituar nga rritja e çmimeve dhe fakti që anijet iraniane janë pothuajse të vetmet që kalojnë. “Nuk do të lejojmë që Irani të fitojë duke shitur naftë kujt i pëlqen dhe jo kujt nuk i pëlqen”, tha Trump në një intervistë për Fox News.
Ky është një ndryshim i madh: Shtetet e Bashkuara duan të mbyllin Ngushticën e Hormuzit pasi për javë të tëra kanë tentuar ta rihapin atë. Po ashtu, duan të ndalojnë shitjen e naftës iraniane, ndërkohë që në mars kishin pezulluar sanksionet për të favorizuar qarkullimin e hidrokarbureve.
Pasoja më e menjëhershme e mundshme e kësaj bllokade është një rritje e mëtejshme e çmimeve të naftës dhe gazit, pasi oferta do të reduktohej edhe më shumë.
Megjithatë, Shtetet e Bashkuara shpresojnë se presioni ekonomik nga mungesa e të ardhurave nga nafta mund ta detyrojë Iranin të pranojë kërkesat amerikane në negociata. Shumë analistë e konsiderojnë këtë pak të mundshme: Irani ka rezerva të mëdha dhe ka treguar se është i gatshëm të rezistojë në një luftë të gjatë ekonomike.
Një efekt tjetër mund të jetë presioni jo direkt mbi Iranin, por mbi blerësit e naftës së tij, veçanërisht Kinën. Deri tani, Kina që ka marrëdhënie të ngushta ekonomike me Iranin, ka shmangur përfshirjen direkte në konflikt dhe është kufizuar në dënimin e veprimeve amerikane. Por nëse bllokada e Hormuzit e godet rëndë, mund të fillojë të ushtrojë presion mbi Iranin për të përfunduar luftën sa më shpejt.
Ende nuk është e qartë se si do të zbatohet praktikisht kjo bllokadë detare. Është e mundur që SHBA të vendosë anijet e saj jashtë ngushticës për të shmangur sulmet me raketa iraniane, për shembull në Gjirin e Omanit ose më larg. Nga aty mund të ndalojnë dhe kontrollojnë anijet që dalin nga portet iraniane, duke i detyruar të kthehen pas ose edhe duke i sekuestruar.
Nga pikëpamja ushtarake, kjo është plotësisht e realizueshme për marinën amerikane, e cila ka prani të madhe në rajon. Problemi mund të lindë në planin diplomatik: një gjë është të ndalosh anije iraniane, por nëse ndalohen, për shembull, anije kineze apo indiane, pasojat diplomatike mund të jenë të rënda.
Gjithashtu nuk është e qartë se çfarë ndikimi do të ketë kjo bllokadë në negociatat me Iranin. Armëpushimi 15-ditor i arritur javën e kaluar skadon më 22 prill, kështu që teorikisht ka ende kohë për negociata. Irani ka dhënë sinjale se është i gatshëm të vazhdojë bisedimet. Trump, nga ana tjetër, ka thënë se për të “nëse iranianët nuk kthehen në negociata, është në rregull”. Por kjo mund të jetë edhe një tjetër bllof./ Il Post
