# REPORTAZH NR. 2 NGA ROMA
## Nga rrugët e qytetit të përjetshëm te takimet politike në zemër të Italisë – Roma mes madhështisë historike, krizës ekonomike dhe sfidave të së ardhmes
**Nga Flamur Buçpapaj – shkrimtar, publicist dhe gazetar**
Pasi lamë pas Firencen, udhëtimi ynë drejt Romës vazhdoi për rreth tri orë, në një mot të keq dhe nën reshjet e pandërprera të shiut. Me të mbërritur në kryeqytetin italian, u sistemuam në hotel, ndërsa jashtë shiu vazhdonte pa pushim. Roma, qyteti që dikur sundonte botën, ishte mbuluar nga një qiell i rëndë vjeshte.
Megjithatë, as moti nuk mundi të na pengonte. Ekipi ynë filloi menjëherë organizimin e programit dhe përgatitjen e takimeve të ditës së nesërme. Ishim në një vizitë me rëndësi kulturore, politike dhe organizative, ndaj çdo orë duhej shfrytëzuar.
### Roma historike, një muze i hapur i qytetërimit
Fillimisht vizituam disa nga sheshet dhe monumentet më të njohura të Romës: Piazza del Popolo, Piazza Navona, Fontanën e Trevit, Gjykatën e Kasacionit, Parlamentin italian, Panteonin, Kolonën e Trajanit dhe Urën e Engjëjve.
Çdo monument të kujton historinë e gjatë të këtij qytetërimi. Roma nuk është thjesht një kryeqytet evropian; ajo është një dëshmi e gjallë e historisë, arkitekturës, artit dhe kulturës botërore.
Në çdo rrugë ndesh historinë, në çdo shesh ndien peshën e shekujve dhe në çdo ndërtesë gjen gjurmë të një qytetërimi që ka ndikuar në zhvillimin e Evropës dhe të botës.
Vizituam edhe Vatikanin, ku madhështia e Bazilikës së Shën Pjetrit të lë pa fjalë. Kolonat monumentale, kupolat, veprat e artit dhe arkitektura e jashtëzakonshme dëshmojnë për një trashëgimi që i përket gjithë njerëzimit. Ishte një nga momentet më mbresëlënëse të vizitës sonë.
Por, përtej madhështisë së monumenteve, vështrimi im si gazetar kërkonte të shihte edhe jetën e përditshme të qytetit.
### Roma e turistëve dhe Roma e qytetarëve të zakonshëm
Roma vazhdon të jetë një nga destinacionet më të njohura turistike të botës, por pas fasadës së saj madhështore vërehen edhe probleme të shumta sociale dhe ekonomike.
Në rrugë shikon njerëz që nxitojnë, të tjerë që presin, qytetarë që përballen me vështirësitë e jetës së përditshme dhe turistë që lëvizin në çdo drejtim. Qyteti nuk më dha të njëjtën përshtypje shkëlqimi që ka pasur në imagjinatën time për Romën e dikurshme.
Çmimet janë shumë të larta, ndërsa fuqia blerëse e qytetarëve duket e kufizuar. Në bisedat që zhvilluam me njerëz të zakonshëm, kuptuam se edhe në Itali, një vend me ekonomi të zhvilluar, një pjesë e madhe e popullsisë përballet me vështirësi për të përballuar jetesën.
Një bisedë që më la mbresë ishte ajo me një kamerier në Piazza Navona, një prej shesheve më të bukura të Romës, të rrethuar nga restorante dhe lokale.
E pyeta për kushtet e punës dhe jetesën. Ai më shpjegoi se një pagë mujore rreth 1.500 euro, në kushtet e çmimeve të sotme, nuk mjafton për të përballuar qiranë, faturat e energjisë, ujin dhe ushqimin. Sipas tij, bakshishet janë një ndihmë e rëndësishme për të përballuar shpenzimet.
Kjo bisedë më bëri të reflektoj.
Si është e mundur që një qytet që pret miliona turistë, që ka një pasuri të jashtëzakonshme kulturore dhe ekonomike, të ketë kaq shumë qytetarë që ndihen të pasigurt për të ardhmen e tyre?
Turizmi gjeneron të ardhura të mëdha, por pyetja është se sa prej tyre kthehen në mirëqenie për qytetarët, në paga më të mira, në shërbime publike dhe në përmirësimin e jetës së përditshme.
Ky është një nga kontrastet e kapitalizmit bashkëkohor: pasuri e madhe në një anë dhe vështirësi ekonomike në anën tjetër. Kur përfitimet përqendrohen te një numër i kufizuar njerëzish, ndërsa pjesa tjetër e shoqërisë lufton për të përballuar jetesën, atëherë modeli ekonomik duhet analizuar dhe vënë në diskutim.
### Takimi në Pallatin Chigi dhe bisedat me përfaqësuesit politikë italianë
Një nga momentet më të rëndësishme të vizitës sonë ishte takimi në Pallatin Chigi dhe zhvillimi i bisedave me përfaqësues të politikës dhe institucioneve italiane, përfshirë përfaqësues të forcës politike të drejtuar nga Giorgia Meloni, Fratelli d’Italia.
Unë mora pjesë në këto takime në cilësinë e kryetarit të grupit tonë të vogël.
Gjatë bisedave shpreha pikëpamjet e mia mbi situatën ndërkombëtare, zhvillimet politike dhe ekonomike, si dhe sfidat me të cilat përballen sot shoqëritë evropiane.
U ndalëm veçanërisht te vështirësitë ekonomike, rritja e kostos së jetesës, pasiguria sociale dhe problemet që po përjetojnë qytetarët në vende të ndryshme të Evropës.
E kuptova. Kjo pjesë duhet të jetë pjesë e rrëfimit gazetaresk, jo njoftim më vete. Vendose pas paragrafit për takimin në Pallatin Chigi.
Në këtë vizitë në Romë, së bashku me mua ishte edhe ekipi i Nacional Media dhe grupi i themelimit të Partisë Sulmi Nacional. Një nga objektivat tona ishte të njiheshim nga afër me organizimin e partisë së Giorgia Melonit, Fratelli d’Italia, të kuptonim strukturat e saj drejtuese, mënyrën e funksionimit, organizimin në nivel lokal dhe kombëtar, si dhe marrëdhëniet mes drejtuesve dhe anëtarësisë.
Gjatë takimeve patëm mundësinë të shkëmbenim përvoja, të merrnim mësime të vlefshme organizative dhe të diskutonim mbi mënyrat se si mund të ndërtohet një forcë politike e qëndrueshme, me struktura funksionale dhe përfaqësim të gjerë në territor. Nga përfaqësuesit italianë morëm edhe premtime për ndihmë në aspektin e shkëmbimit të përvojave dhe njohurive organizative.
Për ne, si grup themelues i Sulmit Nacional, kjo vizitë ishte një përvojë e rëndësishme. Nuk shkuam vetëm për të parë Romën dhe monumentet e saj, por edhe për të mësuar nga përvoja politike italiane, për të kuptuar se si ndërtohen strukturat partiake dhe si organizohet një forcë politike që synon të marrë përgjegjësi në drejtimin e vendit.
Në këtë kuadër, dua të theksoj se procesi i themelimit të Partisë Sulmi Nacional do të vazhdojë me organizimin e strukturave dhe plotësimin e dokumentacionit përkatës. Ftoj të gjithë anëtarët, mbështetësit, dëgjuesit e radios dhe shikuesit e Nacional Media që dëshirojnë të bëhen pjesë e këtij procesi, të na bashkohen në selinë tonë në Kinostudio, Tiranë, për të firmosur dokumentacionin e nevojshëm të themelimit të partisë.
Ne synojmë të ndërtojmë një organizim të ri politik, me pjesëmarrje qytetare, përgjegjësi kombëtare dhe një program që i përgjigjet nevojave të Shqipërisë.
Gjithashtu uneTheksova se krizat e sotme nuk mund të trajtohen vetëm përmes deklaratave politike. Ato kërkojnë politika konkrete, institucione funksionale, drejtësi sociale dhe një shtet që të jetë në shërbim të qytetarëve.
Në këtë kuadër zhvilluam edhe biseda miqësore dhe organizative mbi mënyrën e ndërtimit dhe organizimit të forcës sonë të re politike, **Sulmi Nacional**.
Diskutuam për strukturat drejtuese, organizimin në nivel kombëtar dhe lokal, mënyrën e funksionimit të partisë, komunikimin politik dhe nevojën për një program të qartë kombëtar.
Mendoj se shkëmbimi i përvojave me forcat politike evropiane është i rëndësishëm, sidomos për një forcë të re politike shqiptare që synon të ndërtojë një alternativë të ndryshme në Shqipëri.
Takimet ishin miqësore dhe me karakter politik e organizativ. Ato na dhanë mundësinë të njiheshim më nga afër me përvojën italiane dhe të diskutonim mbi perspektivat e bashkëpunimit.
### Italia dhe Shqipëria: dy vende, shumë probleme dhe sfida të përbashkëta
Italia është një vend me histori të madhe, me industri, ekonomi, kulturë dhe institucione të konsoliduara. Megjithatë, edhe ajo përballet me probleme të rëndësishme: papunësinë, çmimet e larta, pabarazinë ekonomike, vështirësitë e mirëmbajtjes së infrastrukturës dhe sigurinë publike.
Në disa zona të qytetit vërehen probleme të pastërtisë, mirëmbajtjes dhe rendit. Për një metropol me përmasa dhe rëndësi ndërkombëtare si Roma, këto janë çështje që kërkojnë më shumë vëmendje nga institucionet.
Edhe siguria publike është një shqetësim. Në zonat turistike duhet të jesh i kujdesshëm nga vjedhjet dhe grabitjet e vogla. Turistët, sidomos ata që nuk e njohin qytetin, mund të bëhen objekt i hajdutëve.
Pra, edhe në një nga kryeqytetet më të njohura të Evropës, rendi dhe siguria nuk janë probleme të zgjidhura përfundimisht.
Por, pavarësisht problemeve italiane, mendja ime shkonte vazhdimisht te Shqipëria.
Sepse problemi im kryesor nuk është Italia. Problemi im është Shqipëria dhe mënyra se si ne po e menaxhojmë pasurinë tonë kombëtare.
### Shqipëria ka një pasuri turistike që nuk po e shfrytëzon siç duhet
Duke parë Romën, monumentet, kishat, sheshet, muzetë dhe numrin e madh të turistëve, nuk mund të mos mendoja për potencialin e jashtëzakonshëm që ka Shqipëria.
Ne kemi një pasuri historike dhe kulturore që mund të kthehet në një nga burimet më të rëndësishme të ekonomisë kombëtare.
Kemi Via Egnatian, rrugën e lashtë që lidhte Lindjen me Perëndimin. Kemi bazilikat paleokristiane, Bylisin, Apoloninë, Butrintin, qytetet antike, kishat e vjetra, kalatë, monumentet e kulturës dhe një trashëgimi të jashtëzakonshme arkeologjike.
Kemi Veriun e Shqipërisë, Alpet, bukuritë e Tropojës, Valbonën, Rugovën dhe shumë zona të tjera që mund të kthehen në destinacione turistike ndërkombëtare.
Kemi histori, natyrë, tradita, arkitekturë, monumente dhe identitet kombëtar.
Por çfarë bëjmë ne për t’i reklamuar këto pasuri në tregun ndërkombëtar?
Ku janë fushatat e mëdha promovuese për trashëgiminë kulturore shqiptare? Ku janë programet ndërkombëtare që e lidhin turizmin bregdetar me atë historik, arkeologjik, fetar, malor dhe kulturor?
Shqipëria nuk duhet të mbështetet vetëm te turizmi i verës dhe te pushimet në bregdet. Ajo duhet të ndërtojë një industri turistike që funksionon gjatë gjithë vitit.
Duhet të krijojmë itinerare ndërkombëtare që lidhin monumentet, qytetet antike, kishat, rrugët historike dhe natyrën shqiptare.
Për shembull, një turist që vjen në Shqipëri duhet të ketë mundësi të vizitojë Apoloninë, Bylisin, Butrintin, Beratin, Gjirokastrën, Via Egnatian dhe më pas të udhëtojë drejt Alpeve shqiptare.
Këto nuk janë thjesht vende për t’u fotografuar. Janë pasuri që mund të krijojnë vende pune, të ardhura, zhvillim ekonomik dhe një imazh të fuqishëm ndërkombëtar për Shqipërinë.
Ne kemi nevojë për restaurimin e monumenteve, mirëmbajtjen e kishave të vjetra, mbrojtjen e objekteve arkeologjike, muze modernë, guida profesionale dhe një strategji të qëndrueshme promovimi ndërkombëtar.
Nëse këto politika do të zbatoheshin seriozisht, Shqipëria mund të tërhiqte turistë jo vetëm gjatë verës, por në të gjitha stinët e vitit.
### Udhëtimi i kthimit dhe një aeroport me probleme organizimi
Pas përfundimit të takimeve dhe vizitave tona, në mbrëmje u nisëm drejt aeroportit Fiumicino të Romës.
Është një aeroport me përmasa të konsiderueshme dhe me shërbime të zhvilluara, por edhe aty hasëm disa vështirësi në orientim, pritje dhe vonesa.
Pas përfundimit të procedurave hipëm në avion dhe u nisëm drejt Shqipërisë.
Kështu përfundoi një tjetër ditë e ngarkuar me vizita, takime, biseda politike dhe reflektime mbi zhvillimet evropiane.
### Përfundim: Shqipërisë i duhet një shtet më i fortë dhe një drejtim i ri
Ky udhëtim më dha edhe një herë mundësinë të shoh nga afër kontrastet e Evropës.
Roma është madhështore në historinë e saj, por përballet me probleme të jetës moderne. Italia ka institucione dhe ekonomi të zhvilluar, por qytetarët e saj nuk janë të përjashtuar nga krizat ekonomike dhe sociale.
Asnjë shtet nuk duhet të mbështetet vetëm te lavdia e së kaluarës. Ai duhet të kujdeset për qytetarët e sotëm dhe të ndërtojë të ardhmen.
Pikërisht këtë duhet të bëjë edhe Shqipëria.
Ne kemi nevojë për forcimin e shtetit, për rotacion të shëndetshëm dhe të shpeshtë politik, për institucione të pavarura, për drejtësi funksionale dhe luftë të vendosur kundër krimit të organizuar dhe oligarkisë ekonomike.
Duhet të luftojmë korrupsionin, të mbrojmë pronën publike, të krijojmë konkurrencë të ndershme dhe të garantojmë që pasuritë kombëtare të mos përfundojnë në duart e një pakice.
Shqipëria nuk ka mungesë pasurish. Ka mungesë të menaxhimit të drejtë dhe të përgjegjshëm të tyre.
Ne kemi histori, kulturë, natyrë, burime ekonomike dhe një pozitë të rëndësishme gjeografike. Ajo që na duhet është një shtet që di t’i kthejë këto pasuri në mirëqenie për qytetarët.
**Roma na tregoi edhe një herë madhështinë e historisë, por edhe problemet e shoqërisë moderne. Shqipëria duhet të mësojë nga të dyja: të ruajë historinë e saj dhe të ndërtojë një shtet që u shërben njerëzve.**
*Flamur Buçpapaj*
*Romë – Reportazh nr. 2*
