DAÇIÇI KËRCËNON ME FLAMURIN SERB MBI PRIZREN – SHQIPËRIA DHE KOSOVA DUHET TË ZGJOHEN, TË FORCOJNË MBROJTJEN DHE TË PËRGATITEN PËR ÇDO SKENAR
Editorial nga Flamur Buçpapaj – Nacional
Kur një politikan i lartë serb deklaron se flamuri i Serbisë do të ngrihet mbi Prizren, shqiptarët nuk duhet të përgjigjen me panik, por as me heshtje. Përgjigjja duhet të jetë një shtet i përgatitur, një ushtri moderne, një diplomaci aktive dhe një bashkëpunim strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe NATO-n.
Deklaratat e Daçiçit dhe alarmi për sigurinë shqiptare
Kur Ivica Daçiçi deklaron se flamuri serb do të ngrihet mbi Prizren, kjo nuk është një fjali që mund të kalojë pa reagim. Prizreni është qytet i Republikës së Kosovës. Çdo deklaratë që paraqet vendosjen e simboleve të Serbisë mbi këtë qytet si objektiv politik ngre një pyetje të rëndësishme: a e ka kuptuar Beogradi se kufijtë nuk mund të ndryshohen me forcë, apo ende ushqen iluzionin se mund ta rikthejë të kaluarën përmes kërcënimeve?
Daçiçi është një figurë e rëndësishme e politikës serbe dhe drejtues i Partisë Socialiste të Serbisë, forcë politike me rrënjë historike në periudhën e Sllobodan Millosheviçit. Deklaratat e tij, veçanërisht kur prekin sovranitetin e Kosovës, meritojnë vëmendje serioze dhe përgjigje diplomatike.
Unë, Flamur Buçpapaj, e them qartë: shqiptarët nuk duhet të bien as në panik, as në gjumë politik. Nuk duhet të shpallim se lufta është e sigurt, por as të sillemi sikur kërcënimet nuk ekzistojnë. Siguria kombëtare nuk ndërtohet me fjalime patriotike, me deklarata për festa dhe me fotografi politikanësh. Ajo ndërtohet me institucione të forta, me ushtri të përgatitur, me diplomaci të vendosur dhe me aleanca strategjike.
Pyetja që duhet t’u bëjmë sot qeverive në Tiranë dhe Prishtinë është e drejtpërdrejtë: nëse nesër krijohet një krizë e re në kufijtë e Kosovës, a do të jemi të përgatitur për të mbrojtur qytetarët, territorin dhe institucionet tona?
Kjo pyetje nuk është thirrje për luftë. Është thirrje për përgjegjësi.
Serbia, Rusia dhe rreziku i një krize të re në Ballkan
Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës dhe vazhdon ta kundërshtojë shtetësinë e saj. Ajo mban marrëdhënie politike dhe ekonomike me Rusinë, ndërsa vazhdon të bashkëpunojë edhe me aktorë perëndimorë. Kjo e bën të domosdoshme analizën e kujdesshme të politikës së saj të jashtme dhe të kapaciteteve ushtarake.
Nuk mund të pretendohet se Serbia ka marrë vendim për të nisur luftë vetëm mbi bazën e një deklarate politike. Për një përfundim të tillë nevojiten prova të verifikueshme mbi zhvillimet ushtarake, lëvizjet e forcave, mobilizimin dhe vendimet zyrtare.
Por asnjë shtet serioz nuk pret që kërcënimi të kthehet në sulm përpara se të fillojë përgatitjet për mbrojtje.
Retorika nacionaliste mund të rrisë tensionet, të dobësojë dialogun Kosovë–Serbi dhe të krijojë pasiguri te qytetarët. Prandaj, institucionet shqiptare duhet të kërkojnë sqarime zyrtare nga Beogradi, të informojnë aleatët dhe të vlerësojnë çdo zhvillim që mund të cenojë stabilitetin rajonal.
Historia e Ballkanit na ka mësuar se paqja nuk duhet marrë si e garantuar përgjithmonë. Por na ka mësuar gjithashtu se përgjigjja ndaj kërcënimeve duhet të jetë e matur, e organizuar dhe e mbështetur në fakte.
Rezoluta 1244 nuk është licencë për pushtim
Serbia e përdor shpesh Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për të mbështetur pretendimet e saj ndaj Kosovës. Por rezoluta duhet lexuar e plotë, jo përmes frazave të shkëputura që mund të përdoren për qëllime politike.
Rezoluta 1244 u miratua më 10 qershor 1999. Ajo parashikoi përfundimin e dhunës dhe represionit në Kosovë, tërheqjen e verifikueshme të forcave ushtarake, policore dhe paraushtarake jugosllave e serbe, si dhe vendosjen e pranisë ndërkombëtare civile dhe të sigurisë.
Ajo parashikoi edhe mundësinë e kthimit të një numri të kufizuar personeli jugosllav dhe serb për detyra të përcaktuara, sipas kushteve të rezolutës. Kjo nuk përbën autorizim për një ndërhyrje të njëanshme ushtarake, për pushtimin e Kosovës apo për vendosjen e flamurit serb mbi Prizren.
Kosova shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008. Serbia nuk e njeh atë, por mosnjohja politike nuk është leje për përdorimin e forcës.
Prandaj, çdo përpjekje për ta paraqitur Rezolutën 1244 si justifikim për ndërhyrje ushtarake të njëanshme duhet kundërshtuar me argumente juridike, diplomaci dhe mbështetje ndërkombëtare.
Teksti zyrtar i rezolutës: https://unmik.unmissions.org/en/united-nations-resolution-1244.
NATO dhe SHBA-ja: siguria kërkon aleanca dhe përgatitje
Kosova nuk është e vetme përballë sfidave të sigurisë. NATO drejton KFOR-in në Kosovë që nga viti 1999. Misioni mbështetet në Rezolutën 1244 dhe ka për detyrë të kontribuojë në një mjedis të sigurt dhe në lirinë e lëvizjes për të gjithë banorët.
Prania e KFOR-it është një element kyç i sigurisë rajonale. Për këtë arsye, çdo ndryshim në situatën e sigurisë duhet të vlerësohet me kujdes, ndërsa çdo vendim për ndryshimin e pranisë ndërkombëtare duhet të mbështetet në vlerësimin profesional të rrezikut.
Prishtina duhet të mbajë komunikim të vazhdueshëm me komandën e KFOR-it dhe të kërkojë vlerësime të qarta për kërcënimet e mundshme. Tirana duhet të angazhohet diplomatikisht me Uashingtonin, Brukselin dhe aleatët e tjerë për të ruajtur stabilitetin dhe për të parandaluar përshkallëzimin.
Shtetet e Bashkuara kanë luajtur rol vendimtar në historinë e sigurisë së Kosovës. Por marrëdhëniet me Amerikën nuk duhet të mbështeten vetëm në deklarata miqësie. Ato duhet të përkthehen në konsultime të rregullta, bashkëpunim institucional, stërvitje dhe koordinim për çështjet e mbrojtjes.
Shqipëria dhe Kosova duhet të kërkojnë që çdo kërcënim ndaj paqes të trajtohet seriozisht dhe që siguria e qytetarëve të mos bëhet peng i kalkulimeve elektorale të politikanëve në rajon.
Shqipëria duhet të përshpejtojë modernizimin e ushtrisë
Shqipëria është anëtare e NATO-s, por anëtarësimi në Aleancë nuk e përjashton nevojën për aftësi të forta kombëtare të mbrojtjes.
Unë kërkoj që qeveria shqiptare të kryejë një vlerësim serioz të gatishmërisë së Forcave të Armatosura dhe të paraqesë një plan të qartë për plotësimin e mangësive. Duhet të shqyrtohen pajisjet, trajnimi, logjistika, rezervat, mbrojtja ajrore, komunikimet e sigurta dhe mbrojtja kibernetike.
Nuk është serioze të shpallet pa prova se ushtria shqiptare nuk është e përgatitur. Por është po aq e papërgjegjshme të mendohet se anëtarësimi në NATO i zgjidh automatikisht të gjitha nevojat tona.
Shqipëria duhet të përshpejtojë blerjen e sistemeve moderne të mbrojtjes ajrore, sistemeve kundër dronëve, radarëve, mjeteve të blinduara dhe armatimeve moderne, duke i integruar këto kapacitete me standardet dhe sistemet e NATO-s.
Ky proces duhet të zhvillohet me urgjencë institucionale, por edhe me planifikim profesional, transparencë dhe kontroll të shpenzimeve publike.
Sistemet kundërajrore dhe kundër raketave
Shqipëria duhet të shqyrtojë alternativa të njohura ndërkombëtarisht për mbrojtjen ajrore, duke përfshirë:
NASAMS – sistem modern i mbrojtjes ajrore me rreze të shkurtër dhe të mesme.
IRIS-T SLM – sistem i mbrojtjes ajrore me rreze të mesme.
Patriot – sistem i avancuar për mbrojtjen kundërajrore dhe kundër disa llojeve të raketave.
Mistral 3 – sistem i mbrojtjes ajrore me rreze të shkurtër.
Këto janë alternativa për t’u vlerësuar nga specialistët, jo një listë blerjesh që mund të zbatohet pa analizë. Përzgjedhja duhet të marrë parasysh kërcënimet reale, koston e blerjes dhe mirëmbajtjes, trajnimin e personelit dhe ndërveprimin me NATO-n.
Shqipërisë i nevojitet një sistem i integruar që mund të zbulojë dhe të vlerësojë kërcënimet ajrore dhe të sigurojë reagimin e përshtatshëm. Blerja e një sistemi të vetëm nuk e zgjidh problemin nëse mungojnë radarët, komunikimet, personeli dhe infrastruktura mbështetëse.
Mbrojtja kundër dronëve
Luftërat moderne kanë treguar se dronët mund të përdoren për vëzhgim, zbulim dhe sulme. Shqipëria duhet të zhvillojë kapacitete të integruara për zbulimin, identifikimin dhe neutralizimin e dronëve që paraqesin kërcënim.
Ndër sistemet që mund të studiohen janë:
Rheinmetall Skyranger 30 – platformë e mbrojtjes ajrore me top dhe mundësi integrimi të mjeteve të tjera.
Rheinmetall Skynex – sistem i mbrojtjes ajrore me topa dhe sensorë të integruar.
Drone Dome – familje sistemesh për zbulimin dhe kundërveprimin ndaj dronëve.
Shqipëria duhet të shqyrtojë edhe sisteme portative dhe të lëvizshme kundër dronëve, si dhe pajisje për mbrojtjen e bazave ushtarake, aeroporteve, porteve dhe infrastrukturës kritike.
Prioritet duhet të jetë një sistem i shtresëzuar, ku radarët, sensorët optikë, sistemet elektronike dhe mjetet e përshtatshme të neutralizimit punojnë së bashku. Kjo është më e rëndësishme sesa blerja e një pajisjeje të vetme për efekt propagandistik.
Sisteme raketore dhe artileri moderne
Forcat e Armatosura duhet të vlerësojnë edhe modernizimin e artilerisë dhe të sistemeve raketore, duke u përqendruar te mbrojtja kombëtare dhe ndërveprimi me NATO-n.
Ndër alternativat që mund të studiohen janë:
HIMARS – sistem i lëvizshëm artilerie raketore.
PULS – sistem artilerie raketore me mundësi të ndryshme municionesh.
CAESAR – sistem artilerie vetëlëvizëse 155 mm.
Përmendja e këtyre sistemeve nuk do të thotë se Shqipëria duhet t’i blejë të gjitha. Vendimi duhet të mbështetet në analizën e nevojave të Forcave të Armatosura, kostot, mirëmbajtjen dhe përfitimin konkret për mbrojtjen.
Tanke dhe mjete të blinduara moderne
Shqipëria duhet të vlerësojë nëse i nevojitet një kapacitet i kufizuar tankesh moderne apo nëse burimet do të përdoren më mirë për mjete të blinduara, transportues personeli, sisteme kundërtanke dhe artileri.
Në këtë analizë mund të shqyrtohen Leopard 2A8 dhe K2 Black Panther, krahas mjeteve të blinduara të këmbësorisë dhe automjeteve taktike që përshtaten me terrenin shqiptar.
Por blerja e tankeve nuk është vetëm çështje çmimi. Ajo kërkon mirëmbajtje, pjesë këmbimi, municione, transport, karburant, personel të specializuar dhe stërvitje të vazhdueshme.
Prandaj, qeveria duhet të bëjë një analizë të plotë të kostos dhe të efektivitetit përpara se të marrë vendime. Qëllimi nuk është të imitojmë çdo blerje të Serbisë, por të ndërtojmë aftësi reale mbrojtëse sipas nevojave të Shqipërisë dhe detyrimeve tona në NATO.
Shqipëria duhet të zhvillojë edhe industrinë e mbrojtjes
Modernizimi nuk duhet të kufizohet vetëm te importimi i pajisjeve. Shqipëria duhet të zhvillojë edhe industrinë e saj të mbrojtjes, duke zgjeruar bashkëpunimin me prodhuesit e vendeve aleate dhe me kompanitë vendase.
Prodhimi dhe mirëmbajtja e automjeteve taktike, pajisjeve mbështetëse, municioneve dhe teknologjive të përshtatshme mund të krijojnë kapacitete vendase, vende pune dhe siguri më të madhe në furnizim.
Ky proces duhet të bazohet në standarde teknike, kontroll cilësie dhe transparencë financiare. Industria e mbrojtjes duhet të jetë instrument i sigurisë kombëtare, jo burim kontratash të dyshimta apo shpenzimesh pa rezultat.
Kosova duhet të forcojë aftësitë e saj mbrojtëse
Kosova duhet të vazhdojë zhvillimin profesional të Forcës së Sigurisë së Kosovës, në përputhje me ligjin, përgjegjësitë institucionale dhe koordinimin me partnerët ndërkombëtarë.
KFOR-i duhet të mbetet një element kyç i sigurisë. Prishtina duhet të mbajë komunikim të vazhdueshëm me NATO-n dhe të kërkojë vlerësime të qarta për çdo ndryshim të situatës në terren.
Shqipëria dhe Kosova duhet të rrisin bashkëpunimin për mbrojtjen civile, sigurinë kibernetike, energjinë, transportin, mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe reagimin ndaj emergjencave.
Kjo nuk do të thotë të krijojmë një konflikt me Serbinë. Do të thotë të mos e lëmë sigurinë tonë në dorë të rastësisë.
Çfarë duhet të bëjnë tani Tirana dhe Prishtina?
Së pari, të kërkojnë sqarim zyrtar nga Beogradi për deklaratat e Daçiçit dhe të kundërshtojnë çdo retorikë që nxit ndryshimin e kufijve me forcë.
Së dyti, të zhvillojnë konsultime me NATO-n dhe SHBA-në për gjendjen e sigurisë dhe për masat e nevojshme parandaluese.
Së treti, Shqipëria të kryejë një vlerësim profesional të aftësive mbrojtëse dhe të modernizojë ushtrinë sipas prioriteteve të përcaktuara.
Së katërti, të përshpejtojë vlerësimin dhe prokurimin e sistemeve kundërajrore, kundër dronëve, radarëve dhe mjeteve të tjera moderne, duke garantuar transparencë dhe efektivitet.
Së pesti, Kosova të forcojë institucionet e saj të sigurisë në koordinim me KFOR-in dhe partnerët ndërkombëtarë.
Së gjashti, të dyja vendet të rrisin gatishmërinë për emergjenca, mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe aftësinë e institucioneve për të reaguar ndaj krizave.
Së shtati, diplomacia shqiptare të jetë aktive në Uashington, Bruksel dhe në institucionet ndërkombëtare, duke kërkuar angazhim konkret për ruajtjen e paqes dhe sigurisë në rajon.
Përfundim: nuk duam luftë, por nuk duhet të jemi të papërgatitur
Deklarata e Ivica Daçiçit për flamurin serb mbi Prizren duhet marrë seriozisht dhe kundërshtuar me vendosmëri. Por përgjigjja shqiptare nuk duhet të jetë vetëm një deklaratë tjetër politike. Ajo duhet të jetë një strategji e plotë e mbrojtjes, diplomacisë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.
Shqipëria duhet të modernizojë ushtrinë, Kosova duhet të forcojë institucionet e saj të sigurisë dhe të dyja duhet të punojnë ngushtë me NATO-n dhe SHBA-në për të parandaluar çdo aventurë ushtarake.
Unë, Flamur Buçpapaj, e them qartë: nuk duam luftë, por nuk mund të lejojmë që frika nga lufta të na bëjë të papërgatitur. Nuk kërkojmë konflikt me popujt e tjerë, por nuk pranojmë që sovraniteti i Kosovës të trajtohet si objektiv i një politike revanshiste.
Nëse Serbia e ngre flamurin e saj mbi Prizren në fjalimet e politikanëve, shqiptarët duhet të ngrenë nivelin e shtetit, të mbrojtjes dhe të diplomacisë. Nëse dikush kërcënon paqen, përgjigjja jonë duhet të jetë gatishmëria për ta mbrojtur atë.
Shqipëria duhet të përshpejtojë armatosjen mbrojtëse. Kosova duhet të jetë e sigurt. Forcat tona duhet të jenë moderne, profesioniste dhe të afta të veprojnë në koordinim me NATO-n. Çdo investim duhet të bëhet për të mbrojtur vendin dhe për të parandaluar luftën, jo për të nxitur një konflikt të ri.
Pa panik, pa iluzione dhe pa papërgjegjshmëri: shqiptarët duhet të jenë të përgatitur për të mbrojtur lirinë, sovranitetin dhe sigurinë e tyre.
Flamur Buçpapaj
Nacional
