SHQIPËRIA E SOVRANITETIT, E PRODHIMIT DHE E DINJITETIT KOMBËTAR
Manifest për një të djathtë shqiptare demokratike, patriotike dhe ekonomike
Shkruar nga Flamur Bucpapaj
NJË VIZION I RI PËR TË DJATHTËN SHQIPTARE
Evropa po ndryshon. Në shumë vende po zhvillohet debat i fortë për sovranitetin kombëtar, sigurinë, prodhimin vendas, kontrollin mbi pasuritë strategjike dhe mbrojtjen e interesave të qytetarëve. Shqipëria duhet të jetë pjesë aktive e këtij debati, duke ndërtuar një model zhvillimi që mbështetet te puna, përgjegjësia, prodhimi dhe interesi kombëtar.
E djathta shqiptare ka nevojë për një program të qartë, që shkon përtej premtimeve elektorale dhe interesave të ngushta partiake. Ajo duhet të mbështetet te një shtet funksional, ekonomi prodhuese, pronë e mbrojtur, institucione të pavarura dhe qytetarë që jetojnë me dinjitet.Shteti i ri duhet te nderhyje kudo.sepse ne Shqiperi nuk ka kapitalizem Sidomos ne banka .ne industri.bujqesi me banka bujqesore.Dhe blerjen e prodhimit vendas nga shteti
Ne mbrojmë një nacionalizëm shqiptar demokratik dhe qytetar. Një patriotizëm që nuk ndërtohet mbi urrejtjen dhe përjashtimin, por mbi dashurinë për Shqipërinë, mbrojtjen e identitetit kombëtar, respektimin e ligjit dhe përgjegjësinë ndaj brezave të ardhshëm.
Shqipëria duhet të jetë një shtet sovran në vendimmarrje, prodhues në ekonomi, i sigurt në mbrojtje dhe i drejtë ndaj qytetarëve të vet.
PASURITË KOMBËTARE NË SHËRBIM TË EKONOMISË SHQIPTARE
Nafta, kromi, bakri, mineralet, energjia dhe burimet e tjera natyrore duhet të krijojnë më shumë të ardhura publike, vende pune dhe zhvillim industrial. Pasuritë kombëtare nuk mund të vlerësohen vetëm nga fitimi i operatorëve që i shfrytëzojnë, por edhe nga përfitimi që marrin qytetarët dhe ekonomia shqiptare.
Ne propozojmë rishikimin e politikave të administrimit të këtyre pasurive, auditimin e kontratave koncesionare dhe publikimin e të ardhurave që përfiton shteti. Çdo marrëveshje duhet të vlerësohet sipas ligjit, interesit publik, ndikimit mjedisor dhe përfitimit ekonomik.
Brenda 12 muajve nga miratimi i programit qeverisës, synojmë të përfundojmë një inventar publik të kontratave kryesore për pasuritë strategjike dhe një vlerësim të pavarur të përfitimeve që ato sjellin për vendin.
Për industrinë e naftës, objektivi është hartimi brenda 18 muajve i një plani teknik dhe ekonomik për rehabilitimin e kapaciteteve ekzistuese dhe mundësinë e rifillimit të rafinimit vendas, aty ku studimet provojnë leverdi ekonomike dhe siguri mjedisore.
Për kromin, bakrin dhe mineralet e tjera, synojmë rritjen e përpunimit brenda Shqipërisë, investimet në teknologji moderne, mbrojtjen e minatorëve dhe krijimin e vendeve të punës me paga dinjitoze.
Pasuritë natyrore duhet të kthehen në industri, paga, investime dhe mirëqenie.
RINGRITJA INDUSTRIALE DHE PRODHIMI VENDAS
Shqipëria nuk mund të ndërtojë një ekonomi të qëndrueshme nëse mbështetet kryesisht te importet dhe sektorët me vlerë të ulët të shtuar. Vendi ka nevojë për një strategji industriale që mbështet prodhimin, përpunimin e lëndëve të para, teknologjinë dhe sipërmarrjen shqiptare.
Ne do të propozojmë një hartë kombëtare të kapaciteteve industriale, me vlerësim të ndërmarrjeve që mund të rehabilitohen, të atyre që mund të modernizohen dhe të industrive të reja që mund të krijohen.
Brenda dy vjetëve synojmë të përgatisim projekte të zbatueshme për zhvillimin e përpunimit të mineraleve, industrisë ushqimore, materialeve të ndërtimit dhe prodhimeve metalurgjike, duke u mbështetur në studime ekonomike dhe teknologji bashkëkohore.
Brenda mandatit katërvjeçar, objektivi është të krijojmë kushte më të mira për investimet prodhuese, të rrisim pjesën e produkteve të përpunuara në eksporte dhe të nxisim hapjen e vendeve të reja të punës.
Shteti duhet të mbështesë sipërmarrjen përmes infrastrukturës, formimit profesional, financimit transparent dhe rregullave të barabarta. Ndihma publike nuk duhet të shndërrohet në privilegj për bizneset e lidhura me pushtetin.
NJË NDËRMARRJE KOMBËTARE PËR PRODUKTET SHQIPTARE
Fermeri shqiptar shpesh përballet me mungesë magazinash, frigoriferësh, transporti, përpunimi dhe tregjesh të sigurta. Kjo dobëson prodhimin vendas dhe ul të ardhurat e familjeve rurale.
Ne propozojmë krijimin e një strukture kombëtare për grumbullimin, ruajtjen, përpunimin dhe tregtimin e produkteve shqiptare, në partneritet me fermerët, kooperativat moderne dhe sipërmarrjet private.
Brenda 12 muajve synojmë të përfundojmë studimin e fizibilitetit, modelin e administrimit dhe planin e financimit. Brenda dy vjetëve, synojmë të vëmë në funksion qendrat e para të grumbullimit dhe ruajtjes në zonat që përzgjidhen sipas prodhimit, infrastrukturës dhe kërkesës së tregut.
Kjo ndërmarrje duhet të funksionojë me llogaridhënie, konkurrencë të ndershme dhe bilance publike. Ajo nuk duhet të zëvendësojë tregun privat, por të plotësojë boshllëqet që pengojnë fermerët e vegjël të dalin në treg me kushte të drejta.
Përpunimi i frutave, perimeve, bimëve medicinale, vajrave dhe produkteve blegtorale mund të krijojë marka shqiptare dhe mundësi të reja eksporti.
BUJQËSIA DHE FSHATI SI PRIORITET KOMBËTAR
Nuk mund të ketë zhvillim kombëtar me fshatra të braktisur, toka të papunuara dhe fermerë pa treg. Bujqësia duhet të jetë pjesë e strategjisë së sigurisë ushqimore dhe zhvillimit ekonomik.
Brenda vitit të parë synojmë të hartojmë një plan prioritar për ujitjen, kullimin, rrugët rurale dhe infrastrukturën e grumbullimit të produkteve. Brenda mandatit katërvjeçar, objektivi është të rehabilitojmë sipas prioriteteve të përcaktuara rrjetet më problematike të ujitjes dhe kullimit dhe të zgjerojmë mbështetjen për fermerët që investojnë në prodhim e përpunim.
Do të propozojmë programe për të rinjtë që duan të krijojnë ferma, të zhvillojnë agroturizmin dhe të investojnë në zonat rurale. Mbështetja duhet të jepet me kritere të qarta, kontrolle dhe rezultate të matshme.
Synimi është një fshat që prodhon, siguron të ardhura dhe ofron mundësi reale për të jetuar me dinjitet.
PRONË PUBLIKE, TRANSPARENCË DHE LUFTË KUNDËR KORRUPSIONIT
Pasuria publike duhet të mbrohet. Kontratat shtetërore, koncesionet, privatizimet dhe përdorimi i pronës publike duhet të jenë objekt transparence dhe kontrolli.
Brenda 12 muajve synojmë të propozojmë një sistem të përmirësuar publikimi të kontratave kryesore, detyrimeve financiare dhe rezultateve të auditimeve, duke respektuar kufizimet ligjore për informacionin e mbrojtur.
Do të kërkojmë auditime të pavarura për marrëveshjet me rrezik të lartë financiar dhe referimin te institucionet kompetente të çdo rasti ku evidentohen indicie për shkelje ligjore.
Nuk kërkojmë hakmarrje politike dhe as dënime pa prova. Kërkojmë hetime të paanshme, gjykim të drejtë dhe rikuperimin e pasurisë së përvetësuar në mënyrë të paligjshme kur kjo provohet sipas ligjit.
Paratë publike janë pasuri e qytetarëve. Çdo zyrtar duhet të mbajë përgjegjësi për përdorimin e tyre.
ARSIMI, AFTËSIMI PROFESIONAL DHE TË RINJTË
Arsimi publik cilësor është kusht për zhvillimin e vendit. Shqipërisë i duhen profesionistë, teknikë, inxhinierë, specialistë të energjisë dhe punëtorë të kualifikuar që mund të mbështesin një ekonomi moderne.
Brenda dy vjetëve synojmë të hartojmë dhe të zbatojmë një plan për forcimin e arsimit profesional, laboratorëve shkollorë dhe bashkëpunimit ndërmjet shkollave, universiteteve dhe ndërmarrjeve.
Do të kërkojmë transparencë në financimin e arsimit, kushte më të mira pune për mësuesit dhe pedagogët dhe mbështetje të orientuar sipas nevojave për studentët nga familjet me të ardhura të ulëta.
Objektivi ynë për mandatin katërvjeçar është të rrisim përfshirjen në formimin profesional dhe të krijojmë lidhje më të forta ndërmjet diplomimit dhe punësimit.
Të rinjtë duhet të kenë mundësinë të studiojnë, të punojnë dhe të ndërtojnë të ardhmen në Shqipëri.
ENERGJIA DHE SIGURIA EKONOMIKE
Energjia e sigurt dhe e përballueshme është thelbësore për familjet, bujqësinë dhe industrinë. Shqipëria ka nevojë për planifikim afatgjatë, rrjet më të qëndrueshëm dhe diversifikim të burimeve.
Brenda 18 muajve synojmë të përgatisim një plan për uljen e humbjeve në rrjet, rritjen e eficiencës energjetike dhe zhvillimin e burimeve diellore e të erës, duke marrë parasysh koston, ndikimin mjedisor dhe sigurinë e furnizimit.
Projektet energjetike duhet të jenë transparente dhe të mbështeten në studime të besueshme. Kontratat dhe investimet duhet të vlerësohen për ndikimin e tyre te konsumatori, buxheti publik dhe konkurrueshmëria e prodhimit vendas.
Siguria energjetike duhet të shërbejë si themel i zhvillimit industrial dhe ekonomik.
NJË USHTRI MODERNE, PROFESIONALE DHE TË NDËRVEPRUESHME ME NATO-n
Siguria kombëtare kërkon Forca të Armatosura profesionale, personel të trajnuar, pajisje moderne dhe financim të planifikuar. Shqipëria duhet të forcojë aftësinë për të mbrojtur territorin, për të përballuar krizat dhe për të kontribuar në sigurinë kolektive.
Brenda 12 muajve synojmë të propozojmë një plan shumëvjeçar modernizimi, të bazuar në vlerësimin e nevojave operacionale, kapaciteteve ekzistuese dhe detyrimeve të Shqipërisë në NATO.
Përparësi duhet të kenë mbrojtja ajrore, zbulimi dhe vëzhgimi, kundërmasat ndaj dronëve, komunikimet e sigurta, logjistika, transporti, mbrojtja kibernetike dhe përgatitja e personelit.
Brenda mandatit katërvjeçar synojmë të përmirësojmë kushtet e shërbimit, trajnimet dhe mirëmbajtjen e pajisjeve, si dhe të vlerësojmë mundësitë për zhvillimin e industrisë shqiptare të mbrojtjes, veçanërisht në mirëmbajtje, teknologji dhe prodhime që janë ekonomikisht të realizueshme.
Çdo investim duhet të bazohet në nevojat reale, procedura transparente dhe kontroll financiar. Modernizimi duhet të jetë i qëndrueshëm dhe në përputhje me standardet e NATO-s.
Ne synojmë një ushtri të aftë për të mbrojtur Shqipërinë, për të bashkëpunuar me aleatët dhe për të kontribuar në paqen e stabilitetin rajonal. Forca ushtarake është instrument mbrojtjeje, jo agresioni.
NJË SHTET DEMOKRATIK DHE EKONOMI QË SHPËRBLEH PUNËN
Shteti duhet t’u shërbejë qytetarëve, jo interesave të një grupi të privilegjuar. Kjo kërkon administratë profesionale, gjykata të pavarura, institucione llogaridhënëse dhe luftë të vendosur kundër korrupsionit.
Brenda dy vjetëve synojmë të propozojmë masa për thjeshtimin e procedurave administrative, rritjen e transparencës së shpenzimeve publike dhe forcimin e mekanizmave të konsultimit me qytetarët.
Do të mbështesim decentralizimin, fuqizimin e pushtetit vendor dhe përdorimin e mekanizmave kushtetues të pjesëmarrjes qytetare.
Në ekonomi, përparësi do të kenë bizneset e vogla dhe të mesme, investimet prodhuese, konkurrenca e ndershme dhe punësimi i qëndrueshëm. Politikat fiskale duhet të jenë të parashikueshme dhe të zbatohen pa privilegje politike.
Objektivi është një ekonomi që krijon pasuri reale, zgjeron prodhimin vendas dhe u jep qytetarëve arsye për të investuar e jetuar në vendin e tyre.
NACIONALIZMI SHQIPTAR: IDENTITET, SOVRANITET DHE BASHKIM QYTETAR
Nacionalizmi shqiptar që propozojmë është demokratik, qytetar dhe gjithëpërfshirës. Ai mbron gjuhën, historinë, kulturën, identitetin dhe interesat kombëtare, duke respektuar të drejtat e njeriut, barazinë para ligjit dhe dinjitetin e çdo qytetari.
Patriotizmi nuk matet vetëm me fjalë. Ai matet me mbrojtjen e pasurisë publike, punën e ndershme, respektimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe përgjegjësinë për të ardhmen e vendit.
Shqipëria duhet të bashkëpunojë me aleatët e saj, veçanërisht me NATO-n dhe partnerët evropianë, duke mbrojtur njëkohësisht interesin kombëtar përmes diplomacisë, institucioneve demokratike dhe vendimmarrjes së përgjegjshme.
Sovraniteti nuk është izolim. Është aftësia e një shteti për të marrë vendime të përgjegjshme, për të mbrojtur qytetarët dhe për të negociuar në interes të vendit.
AFATET DHE LLOGARIDHËNIA PUBLIKE
Ky manifest duhet të shndërrohet në një program të matshëm, me përgjegjësi institucionale dhe rezultate të publikuara. Për këtë arsye, propozojmë këto etapa orientuese:
Brenda 100 ditëve: nisja e auditimeve prioritare, identifikimi i kontratave strategjike, përcaktimi i treguesve bazë për prodhimin vendas dhe përgatitja e planit të punës.
Brenda 12 muajve: publikimi i inventarit të kontratave prioritare, përfundimi i studimeve fillestare për industrinë e naftës dhe hartimi i planit shumëvjeçar për modernizimin e mbrojtjes.
Brenda 18–24 muajve: përgatitja e projekteve të zbatueshme për përpunimin industrial, energjinë, qendrat e grumbullimit bujqësor dhe arsimin profesional.
Brenda katër vjetëve: vlerësimi publik i rezultateve për investimet prodhuese, punësimin, infrastrukturën rurale, arsimin profesional dhe modernizimin e Forcave të Armatosura.
Këto janë objektiva programore të propozuara, jo rezultate të garantuara. Zbatimi i tyre duhet të mbështetet në studime fizibiliteti, burime financimi të identifikuara, respektim të ligjit dhe raporte vjetore publike. Çdo objektiv duhet të ketë institucion përgjegjës, buxhet, tregues matës dhe afat të verifikueshëm.
SHQIPËRIA DUHET TË PRODHOJË, TË MBROJË DHE TË ECË PËRPARA
Shqipëria ka nevojë për një drejtim të qartë zhvillimi: më shumë prodhim vendas, më shumë përpunim të pasurive natyrore, bujqësi të mbështetur, arsim cilësor, energji të sigurt, institucione të përgjegjshme dhe një ushtri moderne në bashkëpunim me NATO-n.
Ne kërkojmë një shtet që mbron pasurinë publike, heton shkeljet dhe garanton drejtësi; një ekonomi që shpërblen punën dhe krijon mundësi; një shoqëri që ruan identitetin kombëtar dhe respekton të drejtat e çdo qytetari.
Ky është vizioni për një të djathtë shqiptare demokratike dhe patriotike: sovranitet kombëtar, ekonomi prodhuese, drejtësi shoqërore, siguri dhe dinjitet qytetar.
Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për ndryshim politik. Ka nevojë për një program kombëtar të zbatueshëm, me afate të qarta dhe përgjegjësi publike.
Rroftë Shqipëria! Rroftë puna, dinjiteti dhe sovraniteti kombëtar!
