Presidenti amerikan Donald Trump ka urdhëruar ndryshime të rëndësishme në programin e transportuesve të avionëve të Marinës së SHBA-së, duke lejuar gjithashtu ndërtimin e anijeve luftarake jashtë vendit.
Sipas memorandumit të ri të sigurisë kombëtare, transportuesi i katërt i klasit Gerald R.Ford, i quajtur Doris Miller, nuk do të përdorë më sistemin elektromagnetik EMALS për lëshimin e avionëve luftarakë. Në vend të tij, Trump kërkon rikthimin te katapultat tradicionale me avull, të përdorura në transportuesit më të vjetër amerikanë.
Mediat e huaja raportojnë se ndryshimi pritet t’u kushtojë taksapaguesve amerikanë qindra miliona dollarë. Tre transportuesit e parë të klasit Ford janë pajisur me sistemin EMALS, ndërsa deri në mars 2026, USS Gerald R. Ford kishte kryer 36,863 lëshime avionësh me këtë teknologji. Vendimi vjen në kuadër të një plani më të gjerë të administratës Trump për rritjen dhe përshpejtimin e ndërtimit të flotës amerikane, përfshirë mundësinë e prodhimit të disa anijeve jashtë territorit të SHBA-së.
Ndryshimi do të bëhet për Doris Miller
Vendimi i Trump do të zbatohet për Doris Miller, të katërtin nga aeroplanmbajtëset e planifikuara të klasit Ford . Kili i tij është planifikuar të vendoset deri në fund të vitit 2026, ndërsa dorëzimi i tij në Marinën Amerikane pritet në fillim të vitit 2034. Trump e ka kritikuar vazhdimisht sistemin e lëshimit elektromagnetik, duke argumentuar se është më i shtrenjtë, tepër kompleks dhe më pak efikas se katapultat me avull.
“Ata shpenzuan miliarda dollarë më shumë për katapulta elektrike dhe ato nuk janë të mira. Ato nuk janë aspak aq të mira, janë shumë të komplikuara”, tha ai në një konferencë për mbrojtjen në Pensilvani muajin e kaluar.
Kur Marina Amerikane zgjodhi EMALS në vitin 2009, ajo argumentoi se sistemi i ri do të ulte koston totale të transportuesve të avionëve gjatë jetëgjatësisë së tyre, do të kërkonte më pak mirëmbajtje sesa katapultat me avull dhe do të ushtronte më pak ngarkesë mbi avionët. Sistemi, i cili është zgjedhur gjithashtu nga Marina Franceze, është përballur me probleme në fazat e hershme të funksionimit të tij, por që atëherë ka kryer dhjetëra mijëra lëshime.
Prodhuesi i EMALS reagon
General Atomics, kompania që ndërton EMALS, paralajmëroi se vendimi për të braktisur sistemin në Doris Miller duhet të rishqyrtohet me kujdes.
Sipas kompanisë, gati 50% e prodhimit është përfunduar dhe ndryshimi i dizajnit në këtë fazë mbart rreziqe të konsiderueshme.
“Me gati 50% të prodhimit të përfunduar, ndryshimi i kursit tani do të krijonte rreziqe të konsiderueshme për koston, orarin dhe integrimin”, tha General Atomics. Marina ia referoi çdo koment mbi vendimin Shtëpisë së Bardhë.
Anijet luftarake amerikane do të mund të ndërtohen jashtë vendit
Memorandumi i nënshkruar nga Trump sjell një ndryshim tjetër të rëndësishëm: ai lejon për herë të parë në dekada që anijet e Marinës Amerikane të ndërtohen në kantiere të huaja detare.
Sipas planit, kompanitë e huaja të ndërtimit të anijeve që kanë bërë investime të rëndësishme dhe afatgjata në kantiere detare amerikane do të jenë në gjendje të ndërtojnë përkohësisht deri në dy anije në kantieret detare jashtë shtetit të kompanive të tyre mëmë. Qëllimi është që këto anije të dorëzohen shpejt për të mbushur boshllëqet në flotën amerikane, përveç ndërtimit të anijeve që kryhet në SHBA.
Zhvillimi vjen në një kohë të lëvizshmërisë intensive në industrinë e ndërtimit të anijeve amerikane. Austal i Australisë njoftoi të martën se Grupi Hanwha i Koresë së Jugut ka ofruar të blejë operacionet e saj në SHBA për një shumë që mund të arrijë në 1.2 miliardë dollarë, ndërsa kërkon të forcojë praninë e saj në tregun e mbrojtjes në SHBA.
Së fundmi, Trump udhëzoi Sekretarin e Mbrojtjes të vazhdojë me krijimin e një kantieri të pestë detar të Marinës, me qëllim rritjen e aftësive të riparimit dhe mirëmbajtjes së nëndetëseve dhe transportuesve të avionëve.
