Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, pati një takim me ndihmësit e lartë të premten për të marrë një “vendim përfundimtar” në lidhje me një kornizë për zgjatjen e armëpushimit me Iranin, por takimi përfundoi pa qartësi mbi hapat e mëtejshëm.
Ai tha se Irani duhet të bjerë dakord të mos ketë kurrë armë ose bombë bërthamore, që Ngushtica e Hormuzit të rihapet për “trafik të pakufizuar detar, në të dyja drejtimet” dhe që çdo minë në kanalin ujor të “shkatërrohet”.
Takimi u mbajt në Dhomën e Situatave të Shtëpisë së Bardhë, e cila përdoret për trajtimin e krizave të mëdha. Irani më parë tha se nuk po negocionte për programin e tij bërthamor, të cilin ai këmbëngul se është tërësisht për qëllime civile.
Të enjten, të dy vendet kishin rënë dakord për një kuadër marrëveshjeje, të njohur si memorandum mirëkuptimi, në pritje të miratimit të Trump dhe udhëheqjes së Iranit, sipas zyrtarëve amerikanë.
Marrëveshja thuhet se do të zgjasë armëpushimin për 60 ditë dhe do të nisë bisedime mbi të ardhmen e programit bërthamor të Iranit.
“Presidenti Trump do të bëjë vetëm një marrëveshje që është e mirë për Amerikën dhe përmbush vijat e tij të kuqe. Irani nuk mund të posedojë kurrë një armë bërthamore”, tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë.
Që kur armëpushimi hyri në fuqi më 8 prill, Trump ka sugjeruar vazhdimisht se SHBA-të dhe Irani janë afër një marrëveshjeje dhe negociatat po përparojnë, por deri më tani nuk ka pasur rezultate thelbësore.
Në një postim në rrjetet sociale më herët të premten, Trump tha se ishte i përgatitur të hiqte bllokadën detare amerikane të Ngushticës së Hormuzit, duke u lejuar anijeve të bllokuara në rrugë ujore të “fillonin procesin e ‘kthimit në shtëpi’!”
Ai gjithashtu këmbënguli që Irani t’i lejojë SHBA-së të largojë dhe shkatërrojë uraniumin e pasuruar të saj.
“Nuk do të shkëmbehen para, deri në njoftim të mëtejshëm. Është rënë dakord për çështje të tjera, me shumë më pak rëndësi”, tha ai.
Më vonë, një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë konfirmoi për BBC-në se takimi në Dhomën e Situatave kishte përfunduar. Zyrtari nuk dha detaje të mëtejshme.
Ndërkohë, zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Iranit, Esmaeil Baqaei, i tha televizionit shtetëror se vendi ishte “i përqendruar në përfundimin e luftës dhe se nuk ka negociata për çështjen bërthamore”.
SHBA-të kanë kërkuar prej kohësh që Irani të ndalojë prodhimin e uraniumit të pasuruar në nivel të lartë dhe të asgjësojë rezervat e tij ekzistuese, të cilat në teori mund të përdoren për të krijuar armë bërthamore.
Irani thotë se programi i tij bërthamor është tërësisht paqësor dhe mohon se po synon të zhvillojë armë bërthamore.
Mundësia që SHBA-të të jenë në gjendje të “rifillojnë” sulmet në Iran u përmend nga Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth.
Duke folur në një samit sigurie në Singapor, ai tha se “stoqet tona janë më se të përshtatshme për këtë, si atje ashtu edhe në të gjithë globin, për shkak të mënyrës se si i balancojmë municionet e shkëlqyera dhe më të bollshme”, dhe shtoi: “kështu që jemi në një pozicion shumë të mirë”.
SHBA-të dhe Izraeli nisën sulme kundër Iranit më 28 shkurt. Irani u përgjigj duke sulmuar Izraelin dhe shtetet aleate të SHBA-së në Gjirin Persik dhe në fakt e mbylli ngushticën, gjë që ka rritur çmimet globale të naftës. Në kohë normale, rreth 20% e furnizimeve me energji në botë transportohet përmes ngushticës.
Të enjten, zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, tha se negociatorët po “debatonin vazhdimisht për disa pika gjuhësore”, përfshirë “çështjen e pasurimit”.
“Nuk jemi ende atje, por jemi shumë afër dhe do të vazhdojmë të punojmë për këtë,” tha ai.
Kryenegociatori i Iranit, Mohammad Baqer Qalibaf, tha më herët të premten se Irani “nuk ka besim te garancitë apo fjalët”, vetëm te veprimet.
“Asnjë veprim nuk do të ndërmerret përpara se pala tjetër të veprojë”, tha ai në një postim në rrjetet sociale. “Fituesi i çdo marrëveshjeje është ai që është më i përgatitur për luftë të nesërmen.”
Si Irani ashtu edhe SHBA-të kanë akuzuar njëra-tjetrën për shkelje të armëpushimit në ditët e fundit.
Të enjten, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) e Iranit tha se kishte në shënjestër një bazë ajrore amerikane në Kuvajt , e cila ishte “burimi” i sulmeve të mëparshme në Bandar Abbas, një qytet port strategjik iranian pranë Ngushticës së Hormuzit.
Komanda Qendrore e SHBA-së tha se sulmi ndaj Kuvajtit ishte një “shkelje e rëndë e armëpushimit”.
