Komisioni Evropian dhe vendet anëtare nuk po arrijnë të shkojnë drejt një kompromisi të domosdoshëm për t’i hapur rrugë mbylljes së kapitujve të negociatave që kanë si qëllim anëtarësimin e Shqipërisë në BE. Duke qenë se disa anëtarë të 27-shes, nuk bien dakord të miratojnë raportin IBAR, që përfshin respektimin e standarteve për funksionimin e shtetit ligjor dhe pavarësisë së gjyqësorit, qeveria Rama po mundohet të lëvizë të gjithë gurët për të zhbllokuar atë që në Tiranë nuk pranohet zyrtarisht, ngecjen apo ngrirjen e procesit në disa fusha por kryesisht për pengim të punës së drejtësisë në rastin Balluku. Në këtë kuadër, kryenegociatorja shqiptare, Majlinda Dhuka, i ka bërë një telefonatë përfaqësueses së presidencës qipriote, Marilena Raouna, për të diskutuar hapat e mëtejshëm në kushtet kur disa shtete anëtare të BE-së po mbajnë pezull miratimin e raportit IBAR.
Raporti për vendin tonë kishte identifikuar rreth 92 piketa ose “boshllëqe” që duhen plotësuar si detyra për të avancuar më tej në procesin e integrimit evropian.
Shqipëria duket se është distancuar edhe nga Mali i Zi në rrugën drejt BE-së. Podgorica mori gjatë muajit mars aprovimin e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian për hartimin e traktatit të anëtarësimit me Malin e Zi, çka shënon hyrjen në një fazë të pakthyeshme të procesit të zgjerimit. Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos e cilësoi përparimin e Malit të Zi si “një hap të madh në rrugën drejt anëtarësimit”, ndërsa Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, e përforcoi këtë mesazh politik, duke theksuar se “për herë të parë që nga viti 2013, Bashkimi Europian nis matjen e kohës për zgjerimin e radhës”.
Bashkimi Europian i hap dyert Malit të Zi, Shqipëria ende në pritje të IBAR
Por vendi ynë duket se po i largohet objektivit të 2030, të shpallur nga kryeministri Rama gjatë fushatës së fundit elektorale. Gjatë muajit prill, Lapsi.al ka raportuar për 9 vende anëtare të Bashkimit Europian që kanë ngritur shqetësime në lidhje me disa çështje që kanë vënë në pikëpyetje avancimin e vendit tonë me negociatat. Në takimin e 1 prillit të grupit të COELA, përfaqësuesit e Gjermanisë, Luksemburgut, Holandës, Suedisë, Austrisë, Finlandës, Polonisë, Greqisë dhe Bullgarisë ishin ata që shprehën rezerva për reformat në Shqipëri. Të njëjtat burime sqaruan se arsyet e dhëna prej këtyre vendeve ishin të ndryshme.
Përveç Gjermanisë dhe Holandës, që ishin të shqetësuara për efektet e rastit Balluku, Polonia ishte kritike për klimën e biznesit, Greqia për të drejtat e pronësisë dhe pakicat kombëtare, Bullgaria për pakicat, Austria për çështje konkrete si IPARD-i etj. Ndonëse gjatë këtij muaji disa vende kanë bërë disa hapa pozitivë përpara, ngecja e procesit mbetet e njëjtë. Për këtë arsye Konferenca Ndërqeveritare mes Tiranës dhe Komisionit Evropian, që ishte parashikuar të mbahej në muajin prill për të nisur me mbylljen e kapitujve të parë, u shty nga presidenca qipriote për shkak të mungesës së konsensusit mes vendeve anëtare të BE-së për miratimin e raportit IBAR.
Pikërisht ky fakt, i konsiderur si vendnumëro, ishte edhe temë e bisedës telefonike mes kryenegociatores Dhuka dhe përfaqësueses së presidencës qipriote Marilena Raouna, e cila përveç pozicionit që mban përkohësisht është edhe një njohëse e mirë e korridoreve të Brukselit, ku ka punuar për shumë vite duke qenë edhe bashkëpresidente e grupit COELA për zgjerimin e unionit.
Bilanci i 6 muajve/ Çfarë humbi Rama për të mbrojtur Belinda Ballukun
Por burime diplomatike në Bruksel thanë për Lapsi.al se ka mundësi reale që proçesi i mosmiratimit të raportit të zgjatet deri në fund të vitit 2026, pavarësisht se ky nuk është skenari i dëshiruar nga Shqipëria. Sipas burimeve diplomatike, qëndrimi i qeverisë Rama ndaj hetimit të SPAK-ut për ish- zëvendëskryeministren Belinda Balluku është parë nga disa vende kryesore anëtare të BE-së si një sinjal negativ për pavarësinë e drejtësisë, duke sjellë një pengesë serioze në bisedimet brenda grupit COELA për t’i dhënë dritën jeshile raportit të ndërmjetëm.
E njëjta linjë politike u pa këtë të martë edhe në Raportin e fundit të Komisionit të Punëve të Jashtme të Parlamentit Europian, ku rasti Balluku nuk përmendej nominalisht po ku kritikoheshin veprimet për pengimin e drejtësisë dhe ku gjendeshin shprehimisht fraza si: “Shqipëria duhet të… konsolidojë historikun e saj të hetimeve, ndjekjeve penale dhe dënimeve përfundimtare, veçanërisht në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë”, ose: “gjyqësori vazhdon të përballet me presione dhe kërcënime politike që rrezikojnë të dëmtojnë pavarësinë gjyqësore”.
Raporti i Parlamentit Europian: Imuniteti nuk mund të kthehet në mburojë politike
Aktualisht ka një përpjekje intensive diplomatike që IBAR-i të miratohet brenda muajit maj ose qershor, për të shmangur pikërisht shtyrjen e vendimarrjes deri në fund të vitit.
Por pavarësisht nga këto sinjale që vijnë nga Brukseli, Kryeministri Rama e ka hedhur gjithmonë poshtë bllokimin e rrugës së anëtarësimit. Qëndrimi i tij ka qenë se “së shpejti, siç kemi pasur në procesin e hapjes së kapitujve, do të kemi lajme shumë të mira për të gjithë”- u shpreh ai gjatë një monologu në podcastin Flasim rreth një muaj më parë. Edhe shefi i diplomacisë, Ferid Hoxha, e ka mohuar publikisht bllokimin apo ngadalësimin e procesit. Ai, mosmiratimin e raportit IBAR, e ka paraqitur si një dialog me pyetje- përgjigje mes Komisionit Evropian dhe vendeve anëtare duke hedhur dorashkën e sfidës: “Më gjeni një nga ato vende që thoni se na kanë bllokuar, shkoni dhe pyetini dhe merrni përgjigje nëse e kanë bërë apo jo”.
Në fakt, ashtu sikurse pyet në mënyrë manipulative shefi ynë i diplomacisë, asnjë vend nuk ka thënë publikisht se i ka ndërprerë, i ka ngrirë, apo bllokuar negociatat me Shqipërinë. Duke përdoruar si kërkesë më të fortë mospengimin e SPAK-ut për Ballukun, por edhe shqetësime të tjera si të drejtën e pronës, apo klimën e biznesit, ato thjeshtë nuk kanë qenë në një mendje me qeverinë e BE-së (Komisionin) për t’i mundësuar Shqipërisë mbylljen e kapitujve të parë të negociatave.
Askush nga vendet që nuk kanë pranuar ta miratojnë raportin IBAR, nuk do e bëjnë një deklaratë të tillë. Por ama, sjellja e tyre rrezikon të mbetet e pandryshueshme deri në fund të këtij viti. Ndonëse një mbledhje tjetër është parashikuar në 12 maj, ato rrezikojnë të mos e miratojnë raportin e Komisionit Evropian, për sa kohë Balluku i shmanget drejtësisë, duke lënë kështu të pambyllura të gjithë kapitujt e negociatave.
