Rënia e çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare nuk do të thotë se benzina dhe nafta nëpër pompa do të ulen menjëherë. Sipas New York Times, arsyeja është e thjeshtë: stacionet e karburantit i blejnë furnizimet me vonesë, me çmime që kanë qenë më të larta, dhe përpiqen të mbrojnë marzhet e tyre në një treg ku konsumatorët reagojnë menjëherë ndaj çdo rritjeje.
Një pronar pike karburanti në Massachusetts tregon se çmimi me shumicë i benzinës për të u rrit me gati 40% në pak javë, ndërsa ai vetë e rriti çmimin për konsumatorin me rreth 34%, sepse kishte frikë se po të shkonte më lart do të humbiste klientët. Sipas tij, kur çmimet rriten shpejt, bizneset e vogla e ndiejnë menjëherë goditjen në cash flow, ndërsa kur çmimet bien, ata lëvizin më ngadalë për t’i ulur, në mënyrë që të rikuperojnë një pjesë të humbjeve.
Ekspertët e ekonomisë thonë se kjo është një sjellje e njohur: konsumatorët zemërohen shumë kur çmimet rriten papritur, por kur ato bien pak, edhe një ulje e vogël u duket si lajm i mirë. Për këtë arsye, pikat e karburantit i mbajnë çmimet pak më lart edhe kur kostoja me shumicë nis të bjerë.
Një tjetër arsye është se sot shumica e pikave të karburantit nuk nxjerrin fitimin kryesor nga vetë karburanti, por nga dyqanet, restorantet dhe shitjet e tjera. Karburanti përbën pjesën më të madhe të xhiros, por jo të fitimit. Prandaj pronarët druhen nga çmime shumë të larta, sidomos mbi pragun psikologjik të 4 dollarëve për gallon, sepse kjo ul fluksin e klientëve dhe dëmton shitjet e tjera.
Në SHBA, konsumatorët po reagojnë duke marrë më pak karburant në çdo furnizim, duke kaluar te cilësi më të lira dhe në disa raste duke ndryshuar sjellje afatgjata, si bashkimi i udhëtimeve me të tjerë. Sipas operatorëve, kur çmimi kalon pragje të caktuara, një pjesë e këtij ndryshimi në sjellje mbetet edhe pasi çmimet bien.
Pra, mesazhi kryesor është ky: edhe nëse nafta bruto bie, çmimet në pikat e karburantit zbresin më ngadalë. Jo vetëm për shkak të kostos së mëparshme, por edhe sepse tregu i karburanteve sot funksionon me logjikë më të ndërlikuar se thjesht “ra nafta, bie edhe çmimi te pompa”.
