Kryeministri i ardhshëm i Hungarisë, Péter Magyar, në konferencën e tij të parë të madhe ndërkombëtare pas fitores dërrmuese të partisë Tisza, dha një nga sinjalet më të qarta të politikës së jashtme: Hungaria do të rindërtojë marrëdhëniet strategjike me Poloninë dhe do të “gjejë një mënyrë” për të dorëzuar të arratisurit me lidhje politike që kanë gjetur strehë nën Viktor Orbánin, përfshirë ish-kryeministrin e Maqedonisë së Veriut, Nikola Gruevski, si dhe dy politikanë polakë që kanë marrë azil në Hungari.
Magyar akuzoi qeverinë në largim se ka dëmtuar rëndë marrëdhëniet tradicionale Hungari–Poloni përmes afrimit me interesat ruse dhe përplasjeve politike personale. Ai bëri të ditur se vizita e tij e parë si kryeministër do të jetë në Varshavë në fillim të majit, e ndjekur nga Vjena dhe Brukseli, si pjesë e një “reseti diplomatik” për rikthimin e besimit me partnerët kyç europianë.
Për vite me radhë, Budapesti dhe Varshava kanë qenë shtylla të bashkëpunimit konservator brenda BE-së, duke koordinuar qëndrime për migracionin, sovranitetin dhe përplasjet institucionale me Brukselin. Ky bosht u dobësua ndjeshëm me ndryshimet politike në Poloni dhe afrimin e Orbánit me Moskën. Magyar duket i vendosur ta rindërtojë këtë marrëdhënie mbi baza të reja pro-europiane.
Pas fitores dërrmuese të Tisza-s, Magyar tha se hungarezët “kanë shkruar histori” më 12 prill, duke e cilësuar rezultatin si një mandat të qartë për ndryshim sistemik pas 16 vitesh qeverisjeje të Fidesz-it. Me 3.3 milion vota dhe rreth 138 mandate në parlamentin me 199 vende, Tisza kalon ndjeshëm pragun e dy të tretave të nevojshme për ndryshime kushtetuese.
Ai e paraqiti këtë fitore jo thjesht si rotacion politik, por si refuzim të një sistemi të “partisë-shtet”, të ndërtuar mbi propagandën, keqpërdorimin e institucioneve dhe përzierjen e administratës publike me interesat partiake. Sipas tij, pa një makineri propagandistike që kushton qindra miliarda forinta, Fidesz do të kishte ruajtur vetëm një pjesë të vogël të fuqisë së tij.
Kjo shumicë e cilësuar do të përdoret menjëherë për reforma institucionale. Paketa e parë ligjore do të përfshijë masa kundër korrupsionit, anëtarësimin në Prokurorinë Europiane, krijimin e një Agjencie Kombëtare për Rikuperimin e Aseteve dhe vendosjen e kufizimeve kushtetuese që ndalojnë qëndrimin në postin e kryeministrit për më shumë se 8 vite.
Magyar shtoi presionin duke pretenduar se ka “informacione të besueshme” për shkatërrimin e dokumenteve në ministrinë e jashtme dhe institucione të tjera shtetërore. Ai akuzoi zyrtarë pranë ministrit të jashtëm në largim, Péter Szijjártó, se po shkatërrojnë dokumente të lidhura me sanksionet, duke e paraqitur tranzicionin e pushtetit si një garë për të shpëtuar arkivat shtetërore.
Agjencia për rikuperimin e aseteve pritet të jetë një nga instrumentet kryesore të qeverisë së re. Ajo do të rishikojë dosje të ndjeshme korrupsioni të 16–20 viteve të fundit, përfshirë humbjet e bankës qendrore, koncesionet e autostradave dhe duhanit, kontratat e reklamave shtetërore, prokurimet mbi 10 miliardë forinta, skandalin e ventilatorëve dhe marrëveshjet strategjike në energji dhe infrastrukturë.
Deklaratat për azilin politik kanë edhe implikime të forta ligjore dhe diplomatike. Magyar theksoi se Hungaria “nuk do të jetë një vend ku strehohen kriminelë të kërkuar ndërkombëtarisht”, duke iu referuar praktikave të qeverisë Orbán që janë kritikuar nga partnerët europianë.
Ai përmendi konkretisht Nikola Gruevskin, ish-kryeministër i Maqedonisë së Veriut i dënuar për korrupsion, i cili u arratis në Hungari në vitin 2018 dhe mori azil politik, si dhe ish-ministrin polak të drejtësisë Zbigniew Ziobro dhe zëvendësin e tij Marcin Romanowski, të cilët gjithashtu kanë marrë azil në Hungari pas akuzave për korrupsion.
Në politikën e jashtme, Magyar premtoi një orientim më të qartë europian, duke theksuar se Hungaria mbetet krenare për anëtarësinë në BE dhe NATO. Ai u shpreh për një bashkëpunim konstruktiv me Brukselin, duke mbrojtur njëkohësisht interesat kombëtare “me ndershmëri dhe forcë”.
Në raport me Rusinë, ai sinjalizoi vazhdimësi në pragmatizmin energjetik, por ndryshim në tonin politik. Marrëveshjet ekzistuese, përfshirë projektin bërthamor të Paks-it, do të rishikohen dhe, nëse është e nevojshme, do të rinegociohen.
Ndërsa për Ukrainën, Magyar deklaroi se “të gjithë në Hungari e dinë se Ukraina është viktima në këtë luftë”, duke theksuar të drejtën e saj për sovranitet dhe integritet territorial, një ndryshim i qartë nga retorika e mëparshme e Fidesz-it.
Në planin e brendshëm, ai premtoi reforma të thella, përfshirë krijimin e ministrive të ndara për shëndetësinë, arsimin, mjedisin dhe zhvillimin rural, si dhe ristrukturimin e zyrës së kryeministrit. Një nga masat e para në media do të jetë pezullimi i shërbimit informativ të transmetuesit publik deri në garantimin e paanshmërisë.
Për Brukselin, implikimi më i menjëhershëm është mundësia e zhbllokimit të fondeve europiane. Magyar u zotua për përmbushjen e shpejtë të kërkesave për pavarësinë e drejtësisë, luftën kundër korrupsionit dhe pluralizmin mediatik, duke paralajmëruar se Hungaria “ka humbur shumë kohë dhe shumë para”.
