Viktor Orban me shumë gjasa e dinte se çfarë po vinte.
Kur zëvendëspresidenti amerikan JD Vance qëndroi në krah të tij javën e kaluar dhe parashikoi se kryeministri hungarez do t’i fitonte zgjedhjet e së dielës, Orban bëri një lëvizje të vogël me dorë, sikur të thoshte: “Nuk jam edhe aq i sigurt.”
Që kur sfiduesi i tij, Péter Magyar, doli fuqishëm në skenë në fillim të vitit 2024, lideri hungarez e pa mbështetjen e tij të tkurrej, duke e lënë shumë pas në sondazhe, ndërsa votuesit po përgatiteshin të hidhnin votën më 12 prill. Ndërkohë, opozita u bashkua rreth Magyarit me një qëllim të vetëm: rrëzimin e Orbanit dhe partisë së tij në pushtet, Fidesz.
Ja si kryeministri hungarez e humbi kontrollin pas 16 vitesh në pushtet.
Orban humbi besimin e publikut
Rënia e Orbanit nisi në vitin 2024, pasi qeveria fali ish-zëvendësdrejtorin e një shtëpie fëmijësh, i cili ishte dënuar për fshehjen e abuzimit seksual ndaj të miturve.
Skandali që pasoi e shtyu Magyarin, atëherë një nëpunës i rangut të mesëm dhe anëtar i Fidesz-it, të ngrihej publikisht kundër kryeministrit, duke nxjerrë mijëra protestues në rrugë. Fushata e tij mediatike përfshiu edhe publikimin e një audio-regjistrimi të bashkëshortes së tij, Judit Varga, e cila sapo ishte detyruar të largohej nga posti i ministres së Drejtësisë, ku ajo përshkruante ndërhyrje të pretenduara të qeverisë në këtë çështje.
Këto akuza shkatërruan imazhin e Fidesz-it si mbrojtës i fëmijëve. Kjo shkaktoi “një krizë morale të një qeverie moralizuese”, tha Péter Krekó, drejtor i kompanisë së pavarur të konsulencës politike Political Capital. “Që nga ajo kohë, mund të kuptojmë qartë se çfarëdo që bën qeveria, çfarëdo që thotë qeveria, ka më pak jehonë te publiku.”
Orban humbi terrenin
Magyar e përdori skandalin e faljes së vitit 2024 si trampolinë për zgjedhjet e Parlamentit Europian të atij viti. Pas disa protestash, ai nisi një tur në të gjithë vendin, duke vizituar fshatra, qyteza dhe qytete në të gjithë Hungarinë për të çarë kontrollin që Fidesz ushtron mbi pjesën më të madhe të mediave të vendit, dhe fitoi shtatë nga 21 vendet në Parlamentin Europian.
Këtë vit, pasi Magyar nisi një tjetër tur, Orban nisi një të vetin, seria e tij e parë e tubimeve publike pas vitesh eventesh të kontrolluara fort dhe me dyer të mbyllura. Jo vetëm që nuk arriti të mobilizonte aq njerëz sa Magyari, por shpesh u përball edhe me protestues.
Në mars, Orban iu kthye me nervozizëm një turme që e fishkëllente, duke e akuzuar se donte “një qeveri pro-Ukrainës” dhe se kërkonte t’i jepte paratë hungareze Kievit.
Videoja e kryeministrit duke bërtitur u bë virale. Ajo ishte ndoshta pika kur, “duke parë qindra njerëz që e fishkëllenin nga skena”, Orban e kuptoi për herë të parë se mbështetja për të ishte larg së qenit universale, tha Viktória Serdült, gazetare veterane e HVG që mbulon politikën hungareze prej më shumë se dy dekadash. “Ai nuk gjeti dot mënyrën e duhur për ta menaxhuar këtë.”
Orban humbi në politikën e jashtme
Orban e vuri politikën e jashtme në qendër të fushatës së tij. Ai akuzoi Kievin se po komplotonte për të vendosur Magyarin si kukull dhe se po sabotonte ekonominë duke e shkëputur Hungarinë nga nafta ruse. Ai pretendoi se Magyari do të dërgonte hungarezët të luftonin në Ukrainë dhe sulmoi BE-në për përpjekjen për të përdorur taksat hungareze në mbështetje të Kievit.
Kjo e la të ekspozuar ndaj një përmbysjeje të narrativës, kur dolën raportime për ndërhyrje ruse në fushatë, së bashku me zbulimet se ministri i Jashtëm Péter Szijjártó kishte ndarë diskutime të brendshme të BE-së me homologun e tij rus Sergey Lavrov.
Për Orbanin, i cili e nisi karrierën e tij politike duke kërkuar largimin e ushtrisë sovjetike në vitin 1989, ky ndryshim ishte një goditje e fortë. Shprehja “Rusë, ikni në shtëpi” u përhap shpejt si slogan kundër Orbanit.
Orban humbi në ekonomi
Ndërsa afrohej votimi, gjendja e rënduar ekonomike e vendit u bë një çështje qendrore e zgjedhjeve. Për vite me radhë, rritja ka ngecur, ndërsa inflacioni është rritur dhe pagat reale janë gërryer. Kriza e kostos së jetesës, e kombinuar me nëninvestimin kronik në arsim dhe shëndetësi, la shumë njerëz me ndjesinë se qeveria e Orbanit kishte pushuar së dhëni rezultate.
“Njerëzit e shohin se kjo nuk është më një qeveri funksionale,” tha Péter Márki-Zay, i cili udhëhoqi fushatën kundër kryeministrit hungarez në vitin 2022. “Kjo është ajo që ka ndryshuar.”
“Ata e urrejnë Fidesz-in kaq shumë,” shtoi ai. “Kjo nuk ishte kështu katër vjet më parë.”
Orban humbi në rrjetet sociale
Orban dominonte kanalet tradicionale mediatike, ku vlerësohet se Fidesz kontrollon rreth 80 për qind të peizazhit, duke vendosur besnikë në median publike dhe duke u mundësuar figurave të biznesit të lidhura me Fidesz-in të blejnë qindra media rajonale dhe kombëtare.
Por ai e pa veten shumë shpejt të tejkaluar në rrjetet sociale.
Facebook është platforma më e përdorur në Hungari, me rreth 4 milionë vizita në shkurt 2026 në një vend me 9 milionë banorë. Pasi Meta ndaloi reklamat politike në platformat e saj, Fidesz, deri atëherë shpenzuesi më i madh për reklama politike, u gjend në disavantazh, ndërsa Magyari dhe partia e tij Tisza depërtuan me video virale dhe komunikim të drejtpërdrejtë me votuesit.
Orban ka 1.6 milionë ndjekës kundrejt 930 mijë të Magyarit. E megjithatë, në mars, Magyari postoi 287 herë, duke gjeneruar më shumë se 14 milionë ndërveprime, gati dyfishi i 7.8 milionëve të Orbanit nga 342 postime, sipas një përllogaritjeje të Telex të publikuar më 3 prill.
Qeveria akuzoi Facebook-un se po ngadalësonte llogaritë e lidhura me Fidesz-in, një pretendim që kompania e mohoi.
Orban humbi votën e të rinjve
Gabimi më i madh i Orbanit mund të ketë qenë largimi i votuesve të rinj, përfshirë, ndër të tjera, goditjen ndaj jetës së natës në Budapest.
Sondazhet sugjerojnë se të rinjtë u kthyen masivisht kundër tij, me rreth dy të tretat që mbështetën opozitën. “Faleminderit që e rikthyet shpresën, shpresën te ndryshimi,” tha Magyari në fjalimin e fitores, duke iu drejtuar mijëra të rinjve përpara tij.
Një natë para votimit, Orban bëri një apel të fundit ndaj të rinjve. Ai pranoi se vitet e fundit kishin qenë “të padrejta” për ta dhe tha se e kuptonte dëshirën e tyre “për t’u rebeluar”, por u kërkoi ta drejtonin pakënaqësinë kundër Brukselit. Ai premtoi gjithashtu se do të pengonte Ukrainën të tërhiqte të rinjtë hungarezë në luftë dhe premtoi ulje taksash.
Ishte tepër vonë. Të rinjtë dolën në rrugët e Budapestit të dielën në mbrëmje për të festuar humbjen e tij.
Politico, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
