Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i ka kërkuar Kinës të shtyjë vizitën e tij të planifikuar në Pekin për shkak të luftës në Iran. “Mendoj se është e rëndësishme që unë të jem këtu,” tha Trump të hënën në Washington.
Ky hap vjen ndërsa lufta SHBA–Izrael kundër Iranit po zgjerohet dhe Shtetet e Bashkuara po përballen me presion gjithnjë e më të madh ushtarak dhe ekonomik. Konflikti mund të riformësojë prioritetet e Uashingtonit dhe të tendosë marrëdhëniet tashmë të brishta me Kinën.
Trump pritej të shkonte në Pekin nga 31 marsi deri më 2 prill. Vizita e tij ishte shumë e pritur, duke pasur parasysh rivalitetin e thellë strategjik dhe tregtar midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës – një rivalitet që është bërë edhe më i mprehtë nën fushatën e tarifave të Trumpit.
Të martën (17.03.2026), Trump tha se udhëtimi do të zhvillohej “brenda pesë ose gjashtë javësh.” Ai tha: “Ne po punojmë me Kinën. Ata janë në rregull me këtë.” Të dielën, ai sugjeroi se koha e vizitës mund të varet nga një gjë: nëse Kina ndihmon për të zhbllokuar Ngushticën e Hormuzit,të cilën Irani e ka mbyllur de facto si përgjigje ndaj sulmeve SHBA‑Izrael.
Ende nuk ka një agjendë?
Si Kina ashtu edhe Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të kujdesen pë ruajtjen e komunikimit lidhur me vizitën e Presidentit Trump në Kinë,” tha Lin Jian, zëdhënës i Ministrisë së Jashtme të Kinës, në një konferencë për shtyp të mërkurën.
Do të ishte udhëtimi i parë i Trumpit në Kinë gjatë mandatit të tij të dytë dhe fillimisht ishte planifikuar për të stabilizuar marrëdhëniet pas viteve të tensioneve lidhur me tregtinë, teknologjinë dhe ekuilibrin ushtarak në Indo‑Paqësor.
John Seaman nga Qendra për Studime Aziatike në Institut Français des Relations Internationales (Ifri) i tha DW‑së se shtyrja jep një sinjal të qartë: “Shtyrja e udhëtimit të shumëpritur në Pekin sugjeron qartë se Trump po ngec në Lindjen e Mesme — ashtu si SHBA ka bërë shpesh në të kaluarën — dhe për këtë arsye po humb fokusin ndaj Kinës.”
Seaman tha se vizita ende nuk ishte përgatitur plotësisht, pavarësisht takimeve planifikuese midis zyrtarëve amerikanë dhe kinezë në Paris. “Kjo lloj vizite kërkon muaj të tërë planifikimi serioz dhe negociatash,” u shpreh ai.
“Xi Jinping nuk është një udhëheqës që improvizon. Ka shumë gjasa që një udhëtim kaq pak i përgatitur të mos sillte ndonjë rezultat të rëndësishëm. Shtyrja u jep të dyja palëve më shumë kohë për t’i sqaruar gjërat.”
Claus Soong, analist në Mercator Institute for China Studies (MERICS), i tha DW‑së se “Irani mund të jetë pjesë e arsyes, por nuk është vetëm Irani. Faktori kryesor për shtyrjen është Parisi, ku të dyja palët u takuan dhe nuk arritën një konsensus se për çfarë do të flasin Trump dhe Xi në Pekin.
Shtyrja ka ringjallur shqetësimet në Kinë rreth besueshmërisë së Trump-it si partner bisedimesh.”Shtyrja, në sytë e Pekinit, tregon se besimi i ndërsjellë po zbehet gjithnjë e më shumë,” tha Soong. “Fakti që Trump është i parashikueshëm pa dyshim që e shqetëson Pekinin.”
Lufta e Iranin riformaton prioritetet
Sipas ushtrisë amerikane, të paktën 200 ushtarë janë plagosur që nga fillimi i sulmeve kundër Iranit më 28 shkurt. Trembëdhjetë pjesëtarë të forcave amerikane janë vrarë. Grupi amerikan për të drejtat e njeriut HRANA deklaroi të hënën (16.03.2026) se brenda Iranit, më shumë se 3.000 persona janë vrarë deri tani.
Konflikti po përhapet në të gjithë Lindjen e Mesme. Irani ka kryer sulme me raketa kundër shteteve të Gjirit Persik që strehojnë baza amerikane. Ngushtica e Hormuzit – një nga rrugët më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë – është tani praktikisht e mbyllur për eksportet e naftës, për shkak të frikës së minave dhe sulmeve.
Vetëm “tranzitet e errëta”, anije që lëvizin me sistemet e fikjes automatikisht të elemntëve të identifikimit dhe që ka shumë gjasa të jenë të lidhura me Iranin, po kalojnë ende.
Çmimet globale të transportit detar dhe të energjisë janë rritur. Trump u ka kërkuar importuesve të mëdhenj të naftës, përfshirë Kinën, të dërgojnë mbështetje detare. Por analistët thonë se Pekini i cili e konsideron Teheranin si partner me shumë gjasa nuk do të bashkohet. “Pekini e di që koha nuk është në anën e SHBA‑së. Ata mund të presin dhe të shohin,” tha Soong.
“Nëse lufta zvarritet dhe Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, rezervat e naftës do të shterojnë shumë shpejt. Kjo do t’i krijojë presion të madh Trump‑it, sidomos duke pasur parasysh se ai do të përballet me zgjedhjet afatmesme.”
Kina, blerësi më i madh i naftës iraniane, mund të jetë më pak e cënueshme nga kriza, sepse thuhet se zotëron rezervat më të mëdha të naftës në botë. Ajo gjithashtu vazhdon të importojë naftë nga Irani, tha Soong. Kjo i jep Pekinit një avantazh të rëndësishëm negociues në bisedimet me Uashingtonin.
Një armëpushim në luftën tregtare
Samiti në Pekin synonte të stabilizonte armëpushimin tregtar dhe teknologjik që Trump dhe Xi arritën në Busan në fund të vitit 2025. “Ekziston një ekuilibër, por është një ekuilibër frikësimi,” tha Soong.
“Është një pauzë, jo një fund i konkurrencës.” Kina u përgjigj ndaj tarifave të Trump‑it dhe kontrolleve amerikane të eksporteve të çipeve kompjuterike duke vendosur kufizime mbi eksportin e mineraleve të rralla drejt Shteteve të Bashkuara.
Kina i mbajti disa prej këtyre kufizimeve edhe pasi Uashingtoni uli tarifat.Trump tani dëshiron përparim në blerjet bujqësore përpara zgjedhjeve afatmesme. Më shumë importe kineze të pulave, mishit të viçit dhe kulturave bujqësore amerikane mund ta ndihmojnë atë me votuesit e shteteve bujqësore.
Rriten tensionet lidhur me Tajvanin
Çështjet e sigurisë po shtojnë presionin. Reuters raportoi javën e kaluar se një paketë armësh prej 14 miliardë dollarësh për Tajvanin është gati për t’u miratuar nga Trump. Ajo mund të shpallet pas vizitës së tij në Kinë. Paketës pritet t’i përfshihen sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore. Sipas Soong, Pekini e sheh këtë si provokim. “Për qeverinë kineze, kjo është një goditje për çfarëdo atmosfere pozitive që të dyja palët kanë provuar të ndërtojnë. Dhe Pekini nuk mund të presë që Trump të thotë se ai e kundërshton pavarësinë e Tajvanit interesi thelbësor ky i Pekinit.” Pekini deklaron se Tajvani është pjesë e Kinës dhe ka paralajmëruar se do të përdorë forcën, nëse është e nevojshme, për ta vënë ishullin nën kontrollin e tij. Sipas Soong, lufta në Iran mund të mos e ndryshojë menjëherë rivalitetin global, por ajo nxjerr në pah një prirje. “Nuk është ende një pikë kthese. Por tregon se gjatë mandatit të dytë të Trump‑it, mund të shohim një ndryshim në garën SHBA‑Kinë, ndërsa SHBA bëhet më pak popullore dhe më pak e aftë të mobilizojë aleatët.”/DW
