Ora ishte rreth 09:40 sipas kohës lokale të shtunën kur iranianët në disa qytete raportuan se dëgjuan shpërthime të forta. Videot që qarkulluan në mediat sociale tregonin njerëz pranë vendeve të shpërthimit duke vrapuar në panik, me britma dhe të qara në sfond.
Në të njëjtën kohë, duket se ka një ndjenjë lehtësimi dhe feste mes atyre që besojnë se rënia e regjimit mund të vijë vetëm përmes ndërhyrjes ushtarake, thuhet në një reportazh të BBC Persian.
Iranianët u zgjuan të dielën me konfirmimin se Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei – i cili sundoi Iranin për më shumë se 36 vjet – u vra në sulmet ajrore amerikane dhe izraelite të nisura një ditë më parë.
Vdekja e tij u njoftua fillimisht nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, dhe më pas nga media shtetërore iraniane.
“Nuk mund ta besoj. Është si kur të japin një lajm kaq të mirë sa nuk di as çfarë të bësh”, – tha një person në kryeqytetin Teheran për BBC Persian.
“Nuk munda të fle gjithë natën, po pres vetëm të filloj ditën e parë pa Khamenein. Mendoj se Lindja e Mesme është bërë një vend më i mirë. Edhe bota është bërë një vend më i mirë tani” – shtoi ai.
Edhe të tjerë janë të kënaqur. Në një video të së shtunës, një grua flet me një lehtësim, duke thënë se rezidenca e Khameneit është goditur. Një klip tjetër tregon adoleshentë në një shkollë duke kërcyer dhe duke brohoritur se sulmet kanë ndodhur duke shtuar: “E dua Trumpin”.
Shumë njerëz kishin parashikuar një sulm të mundshëm nga SHBA-të. Që nga nata e së premtes, janë formuar radhë të gjata në pikat e karburantit dhe shumë banorë të kryeqytetit, Teheranit, kanë filluar të largohen nga qyteti për në veri, pranë Detit Kaspik, ku besojnë se është më i sigurt.
Meqenëse Irani është nën një ndërprerje pothuajse të plotë të internetit që nga fillimi i sulmeve, ka qenë e vështirë të kontaktosh këdo brenda vendit.
Disa njerëz arritën për një kohë të shkurtër të hynin në internet duke përdorur internetin satelitor Starlink të SpaceX dhe rrjetet private virtuale.
BBC ka arritur të kontaktojë një numër figurash pro-regjim të cilat folën për situatën në Teheran. “Kemi dëgjuar shumë shpërthime. Unë jetoj në qendër të Teheranit”, – tha njëri prej tyre për BBC Newshour.
“Kjo ishte një ditë normale derisa Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli filluan të sulmonin qytetin. Fëmijët tanë kanë shkuar në shkollë në mëngjes. Na është dashur të shkojmë t’i marrim fëmijët”.
Një tjetër i tha programit të BBC Weekend se dëgjoi avionë luftarakë dhe dy shpërthime herët të shtunën në mëngjes nga zyra e tij në veri të qytetit. Atmosfera ishte e tensionuar dhe kishte një ndjesi lufte në ajër. Ai tha se njerëzit po bënin pazar dhe po grumbullonin ushqime të konservuara.
Një banor i tha BBC Persian nëpërmjet Starlink se kishte një prani të madhe sigurie në rrugët që të çonin në kompleksin e Shtëpisë së Udhëheqjes e cila është zyra e Khameneit.
Përpara ndërprerjes së energjisë elektrike, disa njerëz postuan mesazhe në mediat sociale në rast se vriteshin në sulmet ajrore.
“Nëse vdes, mos harroni se edhe ne ekzistojmë. Ata prej nesh që kundërshtojnë çdo sulm ushtarak, ata prej nesh që do të bëhemi thjesht një numër në raportet e të vdekurve”, – shkroi një iranian në rrjetet sociale.
Një tjetër shkroi: “Mallkuar qoftë diktatura islamike që shkaktoi këtë luftë. Ne kemi duruar tashmë tre luftëra.”
Disa postime nxjerrin në pah tensionin e komunikimit dhe frikën për fëmijët e përfshirë në konflikt: “Interneti është pothuajse jashtë funksionit… Nëse rrjeti është ndërprerë plotësisht, dijeni se ne nuk jemi ushtarë për asnjë udhëheqës, as dëme anësore”, – tha një përdorues tjetër.
“Ne jemi njerëz dhe kemi të drejtë të jetojmë. Mundohuni ta bëni të ardhmen tonë demokratike, jo të varur nga individët.”
Një përdorues tjetër shkroi: “Premtoni se nëse na ndodh diçka, do të kujdeseni për fëmijët tanë dhe do të jeni shumë, shumë të sjellshëm me ta. Thuaju atyre se bëmë gjithçka që mundëm. U bashkuam me marshime të heshtura, votuam, punuam në disa turne, duruam vështirësi të mëdha.”
Sipas BBC Persian, shumë iranianë që kanë përjetuar atë që është përshkruar si një nga shtypjet më të përgjakshme ndaj civilëve në historinë moderne, thonë se tani e mirëpresin ndryshimin e regjimit, edhe nëse kjo vjen nëpërmjet ndërhyrjes ushtarake dhe vrasjes së zyrtarëve të lartë.
Megjithatë, të tjerë kanë frikë se vetëm sulmet ajrore mund të mos sjellin rrëzimin e regjimit. Ata shqetësohen se regjimi mund të mbijetojë dhe, si përgjigje, të bëhet edhe më brutal ndaj popullit të vet.
Në kohën e protestave më shumë se një muaj më parë, në të cilat u vranë mijëra njerëz, Trump i kishte inkurajuar iranianët të vazhdonin protestat, duke u zotuar se ndihma ishte duke ardhur.
Tani, disa iranianë raportojnë se po marrin mesazhe me tekst ku shkruhej: “Ndihma ka ardhur”, duke u bërë thirrje njerëzve të qëndrojnë në shtëpi dhe duke u bërë thirrje forcave të regjimit të ulin armët.
Por ndjenja publike mund të ndryshojë ndjeshëm nëse civilët vriten në sulme, me shumë iranianë që reagojnë me zemërim pasi media shtetërore raportoi se një sulm izraelit në një shkollë vajzash vrau dhjetëra njerëz. Nuk ka ende një konfirmim për këtë.
Një iranian që jeton jashtë vendit, i cili kundërshton ndërhyrjen ushtarake në Iran, komentoi: “Viktimat e para të kësaj lufte janë 40 vajza në Minab, të goditura nga një sulm me raketa. A është kjo lufta për të cilën ju brohorisni?”
Megjithatë, mosbesimi i thellë ndaj regjimit iranian i bën raportet zyrtare të vështira për t’u pranuar nga shumë njerëz, dhe disa iranianë fajësuan drejtpërdrejt regjimin për sulmin.
Një përdorues shkroi: “Edhe nëse regjimi nuk i ka synuar drejtpërdrejt shkollat, vdekjet e fëmijëve në Minab mbeten përgjegjësi e Republikës Islamike.”
“Njerëzit nuk kanë strehime, interneti është ndërprerë, linjat telefonike janë jashtë funksionit dhe nuk ka pasur asnjë paralajmërim për t’i mbajtur fëmijët jashtë shkollës. Në këto kushte, kërkesa minimale duhet të jetë të qëndrojnë në shtëpi.” ©BBC, LAPSI.al
