SHBA dhe Izraeli nisën një sulm ndaj Iranit të shtunën në mëngjes. Presidenti amerikan Donald Trump ka folur për “operacione të mëdha luftarake” në vazhdim dhe u ka bërë thirrje forcave të qeverisë iraniane të dorëzojnë armët. Më herët, ministri izraelit i Mbrojtjes tha se Izraeli kishte nisur një “sulm parandalues” kundër Iranit, ndërsa shpërthime u dëgjuan në mbarë vendin.
Kjo vjen pas javësh kërcënimesh dhe negociatash mbi programin bërthamor të Iranit.
Çfarë ka ndodhur sot në Iran
Pak pas orës 09:30 sipas kohës së Teheranit, mediat iraniane raportuan shpërthime në kryeqytet. Pamjet të shpërndara në rrjetet sociale tregojnë tym mbi Sheshin Jomhouri dhe Sheshin Hassan Abad në Teheran.
Shpërthime janë raportuar gjithashtu në disa qytete të tjera në të gjithë vendin, përfshirë Isfahan, Qom, Karaj dhe Kermanshah.
Video që qarkullojnë në rrjetet sociale tregojnë njerëz pranë vendeve të shpërthimeve duke vrapuar të tmerruar. Në sfond dëgjohen britma dhe të qara.
Numri i viktimave apo i të plagosurve nuk është ende i qartë në këtë moment, por një zyrtar lokal i tha mediave shtetërore se të paktën 53 persona janë vrarë në një sulm izraelit ndaj një shkolle fillore për vajza në qarkun jugor Minab të Iranit. BBC nuk ka qenë në gjendje ta verifikojë këtë informacion.
Hapësira ajrore e Iranit është mbyllur që prej sulmeve, sipas agjencisë Tasnim.
Trump e ka përshkruar operacionin si “masiv dhe në vazhdim”.
Disa video të verifikuara tregojnë shtëllunga tymi që ngrihen mbi Teheran. “BBC Verify” ka lokalizuar një video brenda një kilometri nga Shtëpia e Udhëheqjes, zyra e Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei. Nga këndi i videos nuk është e qartë nëse objekti është goditur drejtpërdrejt.
Raportohet se edhe zyra presidenciale ka qenë objektiv.
Një tjetër foto e verifikuar nga e njëjta zonë tregon kolona të dendura tymi të errët që ngrihen mbi ndërtesa banimi dhe dyqane të vogla ushqimore. Ka gjithashtu raportime për goditje nga ajri në pjesë të tjera të vendit.
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi i ka cilësuar sulmet e përbashkëta si “krejtësisht të paprovokuara, të paligjshme dhe të paligjshme”.
“Trump e ka kthyer ‘America First’ në ‘Israel First’, që gjithmonë do të thotë ‘America Last’”, shkroi ai në X.
Më herët, ai tha se Irani do të përdorë “të gjitha kapacitetet e tij mbrojtëse dhe ushtarake nën të drejtën legjitime të vetëmbrojtjes” për të mbrojtur veten.
Në telefonata me homologë nga vende fqinje, ai u kujtoi atyre atë që e quajti “përgjegjësinë për të parandaluar keqpërdorimin e faciliteteve dhe territoreve të tyre” nga SHBA dhe Izraeli, sipas një deklarate.
Harta e qyteteve të goditura nga ajri në Iran
Çfarë kanë thënë SHBA dhe Izraeli?
Trump publikoi një video në Truth Social duke konfirmuar përfshirjen amerikane në sulmet ndaj Iranit.
“Pak kohë më parë, ushtria e Shteteve të Bashkuara nisi operacione të mëdha luftarake në Iran”, tha ai.
“Objektivi ynë është të mbrojmë popullin amerikan duke eliminuar kërcënimet e menjëhershme nga regjimi iranian”, tha ai, duke shtuar se synimi i Uashingtonit është “të sigurohet që Irani të mos ketë një armë bërthamore”.
Ai u tha gjithashtu qytetarëve iranianë të qëndrojnë në strehim dhe të mos dalin nga shtëpitë.
“Kur të kemi mbaruar, merreni në dorë qeverinë tuaj”, tha ai. “Do të jetë e juaja për ta marrë. Kjo do të jetë ndoshta mundësia juaj e vetme për breza të tërë.”
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu u bëri gjithashtu thirrje të gjithë qytetarëve iranianë “të heqin zgjedhën e tiranisë dhe të sjellin një Iran të lirë dhe paqësor”.
Duke falënderuar Trump, ai përsëriti mesazhin se Irani “nuk duhet të armatoset me armë bërthamore që do t’i jepte mundësinë të kërcënonte gjithë njerëzimin”.
“Veprimi ynë i përbashkët do të krijojë kushtet që populli trim iranian të marrë fatin e tij në duart e veta” tha Netanjahu.
Ai këshilloi gjithashtu qytetarët izraelitë të ndjekin udhëzimet e autoriteteve.
Më herët, ministri izraelit i Mbrojtjes shpalli një “gjendje të posaçme dhe të përhershme emergjence” në të gjithë Izraelin.
Si ka reaguar Irani
Ushtria izraelite thotë se ka identifikuar raketa të lëshuara drejt Izraelit nga Irani dhe se po punon për “të interceptuar dhe goditur kërcënimet aty ku është e nevojshme”.
Shpërthime janë dëgjuar në qytetin Haifa dhe në zona të tjera të Izraelit, por aktualisht nuk është e qartë nëse bëhet fjalë për goditje apo interceptime.
Në rajon, agjencia shtetërore e Bahreinit raportoi se qendra e shërbimit e Flotës së 5-të të Marinës Amerikane, që ndodhet në Bahrein, është “vënë nën sulm me raketa”.
Sulmet e Izraelit/ Irani konfirmon 5 nxënëse të vrarë në një shkollë fillore
Kjo ndodhi pasi ministria e Brendshme e Bahreinit njoftoi se janë aktivizuar sirenat e emergjencës dhe u bëri thirrje banorëve të qëndrojnë të qetë dhe të drejtohen në vendin më të afërt të sigurt.
Ministria e Mbrojtjes e Katarit tha se “ka kundërshtuar me sukses një numër sulmesh që synonin territorin e vendit”, sipas mediave shtetërore, pasi shpërthime u dëgjuan në kryeqytetin Doha.
Vendi strehon bazën më të madhe ushtarake amerikane në rajon, Bazën Ajrore Al Udeid.
Zëdhënësi jordanez Mohammad Momani konfirmoi se janë interceptuar dy raketa që synonin territorin e Jordanisë dhe janë shkatërruar me sukses.
Ndërkohë, Emiratet e Bashkuara Arabe dënuan sulmin iranian në territorin e tyre, që sipas tyre shkaktoi një viktimë nga mbetjet e rëna pas interceptimeve të mbrojtjes ajrore. Ata shtuan se disa raketa janë interceptuar me sukses.
Qytetarët izraelitë janë paralajmëruar të shmangin grumbullimet dhe të mos shkojnë në shkollë apo punë përveç rasteve thelbësore. Udhëzimi është në fuqi deri të hënën në orën 20:00, sipas autoriteteve.
Hapësira ajrore e Izraelit është gjithashtu e mbyllur për fluturime civile, sipas mediave izraelite.
A është e sigurt të udhëtosh në rajon?
Disa kompani ajrore globale kanë pezulluar fluturimet në pjesë të Lindjes së Mesme.
Lufthansa ka pezulluar fluturimet drejt dhe nga Dubai gjatë fundjavës, si edhe drejt kryeqyteteve të Izraelit, Libanit dhe Omanit deri më 7 mars.
Wizz Air ka pezulluar po ashtu fluturimet deri më 7 mars në Izrael, Dubai, Abu Dhabi dhe Aman në Jordani.
Virgin Atlantic ka njoftuar se do të shmangë përkohësisht hapësirën ajrore të Irakut dhe ka anuluar një fluturim nga Londra Heathrow në Dubai.
Autoriteti i aviacionit të Kuvajtit ka pezulluar të gjitha fluturimet drejt Iranit deri në njoftim të dytë, sipas mediave shtetërore.
Disa vende në rajon, përfshirë Irakun dhe Jordaninë, kanë mbyllur gjithashtu hapësirat ajrore. Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se e kanë mbyllur “pjesërisht dhe përkohësisht” hapësirën ajrore si masë paraprake.
Ndërkohë, Ministria e Jashtme britanike këshillon udhëtarët në Jordani, Siri, Liban, Irak, Jemen, Turqi, Arabinë Saudite dhe Oman të “qëndrojnë vigjilentë, të ndjekin këshillat e autoriteteve lokale dhe të strehohen nëse këshillohen”.
Reagimet ndërkombëtare
Komisioneri i Lartë i OKB për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, ka bërë thirrje për “përmbajtje” dhe u ka kërkuar të gjitha palëve “të tregojnë arsye, të ulin tensionet dhe të rikthehen në tryezën e negociatave”.
“Dënoj sulmet ushtarake në të gjithë Iranin këtë mëngjes nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe sulmet hakmarrëse pasuese nga Irani.
Si gjithmonë, në çdo konflikt të armatosur, janë civilët ata që paguajnë çmimin përfundimtar”, tha ai, duke kujtuar se mbrojtja e civilëve është “parësore” sipas së drejtës ndërkombëtare.
Shefja e diplomacisë së BE, Kaja Kallas, i cilësoi zhvillimet si “të rrezikshme”.
“BE ka miratuar sanksione të forta kundër Iranit dhe ka mbështetur zgjidhje diplomatike, përfshirë për çështjen bërthamore”, tha ajo, duke shtuar se ka folur me ministrat e jashtëm të Izraelit dhe vendeve të tjera të rajonit.
SHBA dhe Izraeli sulmojnë Iranin/ Mediat: Ajatollah Ali Khamenei mund të jetë vrarë
“Mbrojtja e civilëve dhe respektimi i së drejtës humanitare ndërkombëtare janë prioritet.”
Një zëdhënës i qeverisë britanike tha se Londra nuk dëshiron të shohë “përshkallëzim të mëtejshëm në një konflikt më të gjerë rajonal”.
“Prioriteti ynë i menjëhershëm është siguria e shtetasve britanikë në rajon”, thuhet në deklaratë, duke shtuar: “Jemi gati të mbrojmë interesat tona.”
Kryeministri britanik Keir Starmer ka mbledhur komitetin e emergjencës Cobra dhe pritet të zhvillojë një seri telefonatash me aleatët gjatë ditës.
BBC mëson se Mbretëria e Bashkuar nuk ishte e përfshirë në sulmet SHBA Izrael.
Gjermania tha se ishte informuar paraprakisht për sulmin dhe se kancelari Friedrich Merz ishte konsultuar me ministrat përkatës të sigurisë.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se shpërthimi i konfliktit ka “pasoja të rënda për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”.
“Përshkallëzimi në vazhdim është i rrezikshëm për të gjithë. Duhet të ndalet”, tha ai, duke shtuar: “Franca është gjithashtu e gatshme të angazhojë burimet e nevojshme për të mbrojtur partnerët e saj më të afërt sipas kërkesës së tyre.”
Deklarata e tij njoftoi gjithashtu se po kërkon një mbledhje “urgjente” të Këshillit të Sigurimit të OKB.
Pas një telekonference me ministra dhe drejtues të inteligjencës, zyra e kryeministres italiane Giorgia Meloni tha se Italia do të konsultohet me aleatët dhe liderët rajonalë për të mbështetur përpjekjet për uljen e tensioneve.
Kryeministri australian Anthony Albanese tha se vendi i tij mbështet SHBA “në veprimet për të parandaluar Iranin nga sigurimi i një arme bërthamore dhe për të ndaluar Iranin të vazhdojë të kërcënojë paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”.
Ndërkohë, Rusia dënoi sulmet SHBA Izrael ndaj Iranit, duke i quajtur “një veprim të pamatur”.
“Është gjithashtu e dënueshme që sulmet po kryhen sërish nën petkun e një procesi të rinovuar negociatash”, tha ministria e jashtme ruse, duke iu referuar bisedimeve bërthamore SHBA Iran që u zhvilluan të premten.
Deklarata u bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të vlerësojë atë që e quajti “veprime të papërgjegjshme që synojnë minimin e paqes, stabilitetit dhe sigurisë” në rajon./ Përshtatur nga BBC
