Pushtetmbajtësit – 35 vjet uzurpim, 35 vjet mashtrim, 35 vjet pengmarrje e Shqipërisë
Shkruar nga Flamur Buçpapaj
Shqipëria nuk ndodhet në krizë të zakonshme politike. Ajo ndodhet në një krizë historike legjitimiteti, të krijuar nga fakti se për 35 vjet me radhë pushteti është mbajtur nga e njëjta kastë politike, e cila ka refuzuar të largohet, ka refuzuar të japë llogari dhe ka refuzuar t’i lejojë shoqërisë shqiptare të marrë frymë lirshëm. Ky nuk është tranzicion i zgjatur; ky është uzurpim i shtetit.
Ne nuk patëm kurrë ndarje reale nga e shkuara. Patëm vetëm ndërrim maskash. Elita komuniste nuk u rrëzua, ajo u riciklua. Familjet e ish-Byrosë Politike, strukturat e ish-Sigurimit të Shtetit dhe rrjetet e vjetra të pushtetit u transformuan në oligarki, parti politike dhe klane ekonomike. Ata nuk ndërtuan demokraci; ata privatizuan shtetin.
Pasojat janë shkatërrimtare. Ekonomia është kthyer në pronë të pak familjeve klienteliste. Arsimi është çliruar nga cilësia dhe mbushur me mediokritet të komanduar politikisht. Kultura është poshtëruar dhe përdorur si instrument propagande. Ushtria është lënë pa dinjitet strategjik. Drejtësia është përdhunuar, reformuar në letër dhe kapur në praktikë. Ndërsa integrimi europian është shndërruar në gënjeshtrën më të madhe publike të këtyre tri dekadave.
Shqipëria duhej të ishte anëtare e Bashkimit Europian që në vitin 2000. Kjo nuk është nostalgji, është fakt politik. Ne humbëm trenin europian jo sepse populli nuk ishte gati, por sepse pushtetmbajtësit kishin frikë nga Europa e ligjit, nga konkurrenca e ndershme dhe nga kontrolli institucional. Europa do t’u prishte biznesin politik.
Le të jemi të qartë: Shqipëria nuk është jashtë BE-së nga faji i qytetarëve, por nga krimi politik i elitës qeverisëse.
Historia është e pamëshirshme ndaj pushteteve që nuk reformohen. Ajo na mëson se asnjë regjim nuk mbijeton kur mbështetet vetëm te policia, ushtria, propaganda dhe frika. Asnjë. As në Lindje, as në Perëndim. As dje, as sot.
Ne shqiptarët e dimë këtë më mirë se kushdo. Në vitin 1990, një regjim që dukej i pathyeshëm u shemb brenda pak muajsh. Unë isha në krye të lëvizjes studentore. U arrestova, u dhunova, u dënova. Por pushteti që përdori grushtin dhe burgun humbi gjithçka, sepse kishte humbur të drejtën morale për të qeverisur. Ky është ligj i historisë dhe nuk ka përjashtime.
Sot po shohim të njëjtën arrogancë, por të veshur me kostume moderne, media të kapura dhe gjuhë teknokratike. Pushteti sillet sikur është i përjetshëm. Sikur shteti i përket. Sikur qytetarët janë dekor. Ky është momenti më i rrezikshëm për çdo shoqëri.
Një pjesë e madhe e përgjegjësisë bie edhe mbi heshtjen amerikane dhe europiane. Për hir të një stabiliteti të rremë, u tolerua kapja e shtetit, u mbyllën sytë ndaj deformimit të zgjedhjeve dhe u normalizua korrupsioni politik. Stabilokracia u bë doktrinë. Por stabiliteti pa demokraci është paradhomë e shpërthimit.
Fakti që Shqipëria ka 13 vjet me të njëjtën parti në pushtet nuk është tregues force demokratike, por simptomë e një sistemi të kalbur. Pushteti i gjatë nuk ka sjellë reforma, por frikë, varfëri, emigrim masiv dhe shuarje të shpresës. Ky është autoritarizëm i butë, por me pasoja të forta.
Demokracia nuk vritet me tank. Vritet kur pushteti nuk ndryshon kurrë. Prandaj ndërhyrja në Kushtetutë nuk është debat akademik, por çështje mbijetese demokratike. Kryeministri dhe presidenti nuk mund të qëndrojnë pafundësisht në pushtet. Dy mandate janë maksimumi. Çdo gjë përtej është rrëshqitje drejt sundimit personal.
Kështu funksionon demokracia në SHBA. Kështu funksionon në vendet serioze. Pushteti kufizohet, kontrollohet dhe ndëshkohet. Vetëm kështu luftohet korrupsioni. Vetëm kështu krijohet rrotacion real.
Nëse sistemi nuk është në gjendje të vetëkorrigjohet, atëherë zgjidhja është politike dhe emergjente: një fazë tranzitore, një marrëveshje kombëtare që çon në zgjedhje të reja, të lira, të monitoruara ndërkombëtarisht. Çdo rrugë tjetër është shtyrje e krizës.
Por le të mos gënjejmë veten. Nëse pushteti vazhdon të mbyllë çdo derë politike, nëse arroganca zëvendëson dialogun dhe frika zëvendëson ligjin, atëherë kriza do të vijë nga rruga, jo nga tavolina. Historia shqiptare e ka një emër për këtë: 1997.
Kjo nuk është thirrje për dhunë.
Kjo është paralajmërim politik.
Pushtetet që nuk largohen me votë, largohen me tronditje. Dhe tronditjet nuk kursejnë askënd.
Historia nuk pyet nëse je gati.
Ajo vjen. Dhe gjykon.
