Për vite me radhë, Chiara Ferragni ka qenë simboli i ri i famës digjitale: milionere, globale, ikonë e modës dhe biznesit, e aftë të shndërrojë një blog personal në një perandori ekonomike dhe sociale që dukej e pandalshme. Por kohët e fundit diçka ka ndryshuar. Kritikat publike, skandalet dhe më pas procesi gjyqësor kanë shënuar fillimin e një faze të re rënieje. Për vite me radhë e konsideruar një nga influencueset më të fuqishme në botë, me dhjetëra milionë ndjekës dhe bashkëpunime me marka të mëdha ndërkombëtare, sot një seri krizash reputacionale dhe profesionale ka vënë në diskutim jo vetëm aurën e saj të pathyeshmërisë, por më gjerë edhe vetë mitin e VIP-it. Sa zgjat fama? A është vërtet e pavdekshme, siç mendohej dikur, apo fsheh çarje që mund ta rrënojnë që në tronditjen e parë?
Dobësia e suksesit digjital
Ndryshe nga yjet e së kaluarës, VIP-at digjitalë nuk filtrohen nga institucione të forta. Ata nuk kanë redaksi, menaxherë kulturorë apo distancë simbolike. Suksesi i tyre varet nga algoritmet, angazhimi dhe reputacioni i çastit. Mjafton një krizë për të shkaktuar një rënie të shpejtë, shpesh të pakthyeshme. Është një formë suksesi strukturalisht e pasigurt, e ngjashme me atë të punëtorëve të “gig economy”: dukshmëri e lartë, mbrojtje e ulët. Edhe ata që duken të pathyeshëm jetojnë në një gjendje ekspozimi të përhershëm, ku gabimi nuk përpunohet, por amplifikohet.
Kriza e reputacionit
Sociologu Max Weber fliste për karizmën si një cilësi që njihet kolektivisht. Në epokën e rrjeteve sociale, karizma e VIP-ave nuk lind nga përjashtueshmëria, por nga familjariteti. Kjo e bën atë shumë të fuqishme, por edhe jashtëzakonisht të paqëndrueshme. Publiku i sotëm është i mbiekspozuar ndaj përmbajtjeve dhe ka zhvilluar “antitrupa simbolikë”: e dallon marketingun, dyshon ndaj përsosmërisë, reagon negativisht ndaj shfaqjes së tepruar të suksesit. Aura e VIP-it konsumohet shpejt, duke u zëvendësuar nga një vëzhgim i vazhdueshëm: çdo gjest analizohet, kontekstualizohet, gjykohet. Dhe kur rrëfimi merr një goditje, qoftë nga një skandal, nga perceptimi i mungesës së transparencës apo nga një teprim promocional, prishet pakti me publikun. Nuk është aq gabimi ai që peshon, sa ndjesia e tradhtisë nga një figurë që paraqitej si “e afërt”, “autentike”, “një nga ne”.
Çfarë përfaqëson rasti Ferragni
Chiara Ferragni nuk është thjesht një personazh në vështirësi, por një rast sociologjik. Suksesi i saj është ndërtuar mbi tre shtylla tipike të epokës digjitale: ekspozimi i vazhdueshëm i jetës private, besimi emocional i publikut dhe shkrirja mes identitetit personal dhe aktivitetit tregtar. Pikërisht këta elementë, megjithatë, janë shndërruar në pikën e saj të dobët. Dhe ato përfaqësojnë pikat e brishta të të gjithë VIP-ave dhe influencuesve të epokës digjitale. Problemi nuk është vetëm individual, por sistemik: fama bashkëkohore kërkon autenticitet, por ndëshkon brishtësinë; shpërblen transparencën, por nuk fal paqartësinë. Një ekuilibër pothuajse i pamundur për t’u ruajtur në kohë. Rënia e VIP-ave, pra, tregon diçka më të thellë për shoqërinë bashkëkohore. Nuk jemi përballë fundit të famës, por përballë hiper-përshpejtimit të saj: figurat publike ndërtohen, festohen dhe shemben me të njëjtën shpejtësi.
Jo vetëm Chiara Ferragni
Chiara Ferragni, ashtu si të tjerë para dhe pas saj, bëhet simbol i një suksesi që nuk grumbullon kapital simbolik afatgjatë, por jeton nga vëmendja e paqëndrueshme. Një famë që nuk të mbron dhe që të detyron të rishpikësh veten për të mos u shtypur nga dukshmëria jote. Fedez ka kaluar një fazë ekspozimi emocional dhe mediatik shumë të fortë, që prodhoi mbingarkesë dhe polarizim. Sot rruga e tij duket se po shkon drejt një komunikimi më personal, në përpjekje për të rindërtuar besueshmërinë dhe raportin me publikun. Edhe Belén Rodríguez, për vite me radhë fytyrë gjithnjë e pranishme e televizionit të gjerë, përfaqëson një model fame që vështirë se arrin të mbetet qëndror në një sistem të dominuar nga platformat digjitale dhe gjuhë më të shpejta. Edhe për të, rishpikja kalon përmes një përzgjedhjeje më të kujdesshme të paraqitjeve dhe një rrëfimi më intim, larg hiper-pranisë së së kaluarës.
Duke parë përtej oqeanit, është rasti i Kim Kardashian. Edhe ajo, ndonëse mbetet qendrore, ka nisur një transformim: më pak influencuese e pastër, më shumë sipërmarrëse, studente e së drejtës, figurë institucionale. Është sinjali se modeli i famës i bazuar vetëm te dukshmëria nuk mjafton më. Dhe, së fundmi, janë të ashtuquajturit “VIP-a të reality show-ve”: një brez i tërë personazhesh të lindur në reality jeton sot një vjetërsim të shpejtë. Pa një rrëfim të fortë apo aftësi të njohura, shumë prej tyre e kanë të vështirë të mbeten relevantë përtej ciklit të shkurtër të vëmendjes në rrjetet sociale./Përshtatur nga TGCom
