**LETËR E HAPUR
DREJTUAR PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË
DHE KRYEMINISTRIT TË SHQIPËRISË**
SHPALLENI DËSHMOR TË KOMBIT HEROIN ASTRIT HEKURAN SULI
FLAMUR BUÇPAPAJ
Të nderuar z. President i Republikës së Shqipërisë,
I nderuar z. Kryeministër i Shqipërisë,
Kjo letër e hapur nuk është një akt formal.
Nuk është as një kërkesë individuale, as një thirrje emocionale e çastit.
Kjo letër është akt ndërgjegjeje kombëtare, një apel i vonuar, por i domosdoshëm, për drejtësi historike.
Sot, pas më shumë se dy dekadash nga Lufta e Kosovës, shteti shqiptar vazhdon të mbajë të hapur një plagë morale: mosnjohjen zyrtare si Dëshmor i Kombit të Astrit Hekuran Sulit, një bir i Shqipërisë që dha jetën për lirinë e shqiptarëve.
Heshtja institucionale nuk e shuan sakrificën.
Por e rëndon ndërgjegjen e shtetit.
NJË BI I BERATIT, NJË BI I KOMBIT
Astrit Hekuran Suli lindi më 13 prill 1976, në fshatin Luzaj, rreth Berat, në një familje të madhe, të ndershme dhe punëtore. Ai u rrit në një mjedis ku fjala “atdhe” nuk përdorej si slogan, por si përgjegjësi morale.
Berati, qytet i historisë, i rezistencës dhe i identitetit shqiptar, i dha Astritit formimin njerëzor dhe karakterin: ndershmëri, vendosmëri, solidaritet dhe ndjenjë të thellë drejtësie.
Ai nuk ishte produkt i ndonjë ideologjie politike.
Ai ishte produkt i ndërgjegjes shqiptare.
JETA E THJESHTË E NJË TË RIU QË NUK PRANOI HESHTJEN
Si mijëra të rinj shqiptarë të viteve ’90, Astrit Suli u përball me varfërinë, pasigurinë dhe mungesën e perspektivës. Për të ndihmuar familjen, ai emigroi për punë në Greqi.
Por ndryshe nga shumë të tjerë, Astriti nuk u mbyll në jetën e tij private. Ai ndiqte çdo zhvillim kombëtar, çdo lajm nga Kosova, çdo raport për masakrat, për fshatrat e djegura, për kolonat e refugjatëve.
Për Astritin, Kosova nuk ishte “jashtë kufirit”.
Kosova ishte plagë e kombit.
MOMENTI I NDARJES ME JETËN E ZAKONSHME
Në vitin 1999, ndërsa ndodhej në Greqi, Astriti pa pamjet e masakrave në Kosovë të transmetuara në televizion. Përqeshja dhe cinizmi i disa të pranishmëve ndaj vuajtjes së shqiptarëve u bë pika e fundit.
Aty ndodhi ajo që historia e njeh si moment kthesë.
Ai e kuptoi se nuk mund të jetonte një jetë normale, ndërsa shqiptarët vriteshin vetëm pse ishin shqiptarë. Vendimi i tij ishte i qartë dhe i pakthyeshëm.
Pa njoftuar askënd, pa bujë, pa kërkuar miratim,
Astrit Suli u kthye në Shqipëri dhe u paraqit vullnetar në radhët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
NË FRONT – JO SI HERO I PROPAGANDËS, POR SI USHTAR I NDËRGJEGJES
Astriti u stërvit fillimisht në Burrel, më pas u dërgua në Zonën Operative të Pashtrikut, një nga zonat më të përgjakshme dhe më të rrezikshme të luftës.
Ai luftoi:
pa mbrojtje ajrore,
përballë artilerisë së rëndë serbe,
në kushte ekstreme,
me rrezik të përhershëm për jetën.
Ai nuk kishte kontratë.
Nuk kishte garanci.
Kishte vetëm bindjen se liria nuk dhurohet, por fitohet me sakrificë.
RËNIA QË E BËRI TË PAVDEKSHËM
Më 27 maj 1999, gjatë një bombardimi të rëndë nga artileria serbe, Astrit Hekuran Suli ra dëshmor në zonën Gorozhup – Pashtrik.
Ishte vetëm 23 vjeç.
Nuk ra duke ikur.
Nuk ra rastësisht.
Ra duke qëndruar.
Ra larg shtëpisë, por pranë misionit të tij.
Ra pa kërkuar asgjë nga shteti shqiptar, por duke i dhënë atij gjithçka: jetën.
LUFTA SERBE – KONTEKSTI I GJAKUT
Lufta e Serbisë në Kosovë ishte një luftë e organizuar shtetërore për shfarosje:
mbi 13.000 shqiptarë të vrarë,
mijëra të zhdukur,
qindra mijëra të dëbuar,
varre masive dhe krime kundër njerëzimit.
Astrit Suli është një nga bijtë e Shqipërisë që pagoi çmimin e kësaj lirie.
HESHTJA E SHTETIT SHQIPTAR – NJË BORXH MORAL
Të nderuar përfaqësues të shtetit,
Astrit Suli nuk ishte mercenar.
Nuk ishte aventurier.
Ishte vullnetar shqiptar që luftoi për shqiptarët.
Mosshpallja e tij Dëshmor i Kombit nuk lidhet me mungesë sakrifice, por me:
boshllëqe ligjore,
burokraci pa shpirt,
mungesë vullneti politik,
trajtim selektiv të kujtesës kombëtare.
Por ligji pa moral është i zbrazët.
PËRMENDORET QË MUNGOJNË, KUJTESA QË RREZIKOHET
Në Tiranë nuk ka një memorial shtetëror për Astrit Sulin.
Në Berat, nderimi ka ardhur më shumë nga familja dhe qytetarët sesa nga shteti.
Një komb që nuk ngre përmendore për bijtë e tij,
rrit breza pa kujtesë.
KËRKESA E QARTË E KËSAJ LETRE
Z. President,
Z. Kryeministër,
Me përgjegjësi qytetare dhe kombëtare, kërkojmë:
Shpalljen e Astrit Hekuran Sulit “Dëshmor i Kombit”
Vendosjen e tij në panteonin zyrtar të dëshmorëve shqiptarë
Ngritjen e një memoriali shtetëror në Tiranë
Trajtim të barabartë për të gjithë vullnetarët shqiptarë të rënë në Kosovë
PËRMBYLLJE – NJË TEST PËR SHTETIN
Astrit Suli nuk ka nevojë për tituj.
Por shteti shqiptar ka nevojë ta njohë, nëse dëshiron të jetë në paqe me historinë.
Sepse:
Një shtet që harron dëshmorët e tij, humbet të drejtën morale për të folur për atdhe.
Me respekt,
me dhimbje,
me përgjegjësi,
LETËR E HAPUR
PËR DREJTËSI HISTORIKE DHE KUJTESË KOMBËTARE
