Blloqet  e maleve te  Jezerces dhe  Kollates  që kufizojnë luginen e Valbones  ndertohen  tersisht  nga gelqerorë te mesozoit  ,Kanë strukturë  bllokore  dhe qarkohen prej thyrjesh  të fuqishme tektonike normale   Rrilljevi i tyre është nga  më të ashperit  dhe më të lartat  ealpeve shqiptare ,me kreshta të  mprehta  piramidale rrepire që  zbresin vertikalisht disa qindra metra mbi gropat ,luginat e lugjet për rreth Në perpunimin e rreljevit  një rrol të madh  ka lujtur akullzimi  ikuaternarit  ,që ka  qnënë më i fuqishmi në të gjithë alpet  dhe proçeset karstike

Në  përbërjen  litologjike  të lugines  se Valbones  mbizotrojnë  gati plotësisht   shkembinjtë  karbonatikë dhevetëm në fshatrat   Valbonë dhe Dragobi del berthama e vjetër  rreshpore  e Alpeve…Në bazë   të ndryshimeve morfologjike  në këtëluginë dallohen tre sector Duke u nisur  nga origjina  e formimit jo vetem të tokes por dhe galktikave shofim seper formim  litologjik jo vetm te alpeve por dhe krejt unviresit ose galktikes sonë  duhet  të ketë  tre faktorë kryesor,  dhe një tjetër ndihmes  që duhet patjeter, siçështë koha

Pra duhet 1}hapsira  2} Energjia…3 Materia, së bashku me materjene zezë

Pra origjina e universit  ,gropat e zeza ,thithja e tyre ndaj çdo gjëje,ndalimi i kohes përbëjnë shumë kompnent  formues te unvierseve ,galaktikave   dhe planeteve  Dhe ne sdimë asgjë me saktesi Vetëm  se  ne njohim  Teorinë rrealativitetit  E=mc2 që nenkupton

që nënkupton se, energjia e materies është e barabartë me masën, nëse ajo shumëzohet me shpejtësinë e dritës në katror. Se sa është energjia e madhe në një masë, ta ilustrojmë me një shembull praktikë: Nëse do ta shfrytëzonim tërë energjinë e një materie me peshë pre 200 gr. ( pa marrë parasysh se çfarë materie) do të lirohet një forcë kolosale energjetike e cila do të ishte e barabartë me eksplodimin e shtatë milion tonelatave të eksplozivit TNT (trinitrotrotuol).

 

Me vënien e kësaj teorie, Ajnshtajni ka dëshmuar se energjia dhe masa janë të njëjta dhe se ndryshojnë vetëm përnga gjendja në të cilën ekzistojnë.“Masa në të vërtetë është vetëm energji e koncentruar në një cak”. Kjo teori e Ajnshtajnit na jep një mbështetje të fortë logjike në sqarimin e shumë dukurive që ndodhin në natyrë, bie fjala: pse radiumi me milioni vite rrezaton dhe nuk shpenzohet fare? ose, pse Dielli pa u shpenzuar me miliona vite transmeton energjinë e vet? …etj.

Porë  si ndodhi big- bengu  Pasi ço gjë lind nga dikush tjeter dhe anasjellatas  Deri ku mund te jetë natyrae verbër   univers formuese…Kontradita me këtë teori është  se ajo nuk sqaron deri në fund  kohen e  rrjedhejs së ngjarjeve  pasi koha ndalon afer ç’do antimaterje dhe grope të zezë …Dhe  si ndodhi big- bengu Dhe kush e rregulloi kaq mir distancen rrotullimin dhe gati çdo gjë prefekte ne multiverset e formuara nga asgjeja

Si ndodhi që  asgjeja  të  rregulloje kaq mirë me  saktesi të madhe ç’do nderveprim   të forcave goditese ,magnetike .rrezatimin diellor ,Dhe nano-atomet epara që formuan  perplasjen e parë ose shperthimin  ..Të gjitha këto duhen sqaruar  dhe vertetuarApo të pranojmë faktin se një mendje kompjuterike i ka llogaritur mirë fare çdo gjë  Dhe s’duhet harruar  se  Ajshtanji ishte marksist dhe mohonte ekzistencen e zotit ,po ashtu sheknctari tjetër Hopkins …majtistQe mohoi ekzistencen e supermendjes ose zotit….Ata ja dedikuan të gjitha rastesisë dhe veprimeve të pakontrolluara natyrore
Por që nuk arriten te spjegonin  sferen e parë që shpertheu ,kush  e lindi atë

Pasi çdo gjë lind nga një gjë tjeter……Dhe se deri tashi vetem toka i  ka krejt komponentet  e jetformimit,malformimit Litologjia e ciles duhet parë jo me mendjen qëçdo gjë linidi rastesisht Dhe  se asgjenë e formoi natyra ..Porë si u formua kaq shkencerisht toka  saqë më vonë lulzoi jeta Ka pa fund shembuj porë  Le të marrim rriljevin e Alpeve shqiptare Ato  te cilat kanë rreljev shumë te pjerrët  dhe malformimi ityre ka një ndikim  të madh në rrezatimin diellor,në proçeset  fiziko-kimike ,biologjike të tokëformimit{të asaj pjese toke} ,Dhe të rregjimit te ujrave  nëntoksore dhe rrjedhimisht  që influencojnw drejtpersedrejti edhe ne bimesi dhe faunë  Luginat  e  Alpeve  të dallohen për mbulesë  të pasur bimore falë kushteve të favorshme klimatiko –tokësore ,ka ujë  diell dhe bimesi…….Pra mëndja e zgjuar Që për mua është zoti qëçoj oksigjenin ,ujin në brendesi të tokës dhe pastaj nëpermjet sheprthimit i nxori ne siperfaqe  për tëbërë të mundur jetën  në tokë E më pas luginat e pyllezuara  psh  të  Alpeve shqiptare  Pra ështe ai  që formoi komponentet jetë formuesqë më vonë së bashku me faktoret  tjerë i dhanë jetë  luginës E me vonë Që u përfaqesuan me pellgun ujëmbledhes  të Valbones  me  rreshje   që ikalojnë 2700-3000mm shi dhe me ujerat nëntokesore të bollshme bënë  që nga pikpamja hidrometrologjike  kjo zonë edhe me ndihmen e zotit bënë që  të karektirizohet  prej një ujshmerie të lartë  si prej shirave  por dhe ato  të borëshkrirjes  që depertojnë  në gelqeroret  e karsterizuar   dhe dalin në siperfaqe  në formën e burimve  meprurjet të medha .Këto burime  pasi bashkohen dhe me ujrat e shirave apo të borëshkrirjes  formojnë lumin e Valbones

Pellgu itë ciles si ujëmbledhes përfshihet në zonen klimatike  mesdhetare  malore veriore  e cila karektirizohet  prej dimrash te ftohtë  dhe të laget dhe verë të nxehtë  Kjo zonëështë nder pjeset më te ftohta të vëndit  Minimumet absolute që vrojtohen  pothuaj  çdo vit janë  nga -10 deri -12  Në dimrat e ftohtë  zbresin  deri  -15 dh e-18  Po ta shikojmë në zonën e  Dragobisë  në pjesën qëndrore  të zones klimatike  ku ndodhetky lumë Shuma vjetore erreshjeve  i kalon 2000mm dhe numri  i diteve me rreshje te medha është 100 dit, sidomos me deborë

Pra  rregjimi irreshjeve  është kryesisht  mesdhetar me rreshje të vogla gjatë korrikut  dhe  metë medha në muajin nëntor Rreshjet maksimale  24 oreshe  në këtë zonë janë mfjaft të larta dhe arrijnë vlerat ,mbi 250mm në 24 orë

Rrjedhejt  ujore vjetore , Parametri  kryesior i rrjedhejs  vjetore  është prirja  mesatare  vjetore ose norma e rrjedhjes  e cila i jep ujshemri lumit ose sasinë  eujit që rrjedh mesatarisht në këtëaks   Nga matjet   rrezulton  Qëprurja  dhe vellimi  messatar shumvjeçar  në  Dragobi  është perkatësisht

Qmes=9.3 m2/s dhe  Vmes =292.95x10fuqi 6 mm ne  vit

Kësaj prurje  me 53.4l/skm2dhe njëkofiçent  irrjedhejs vjetore @=0.83 dhe siperfaqe 64.8km2 del që  Qmes =3.47 m2/s

Njëparameter tjetër irëndesishem është dhe shperndarja brëndavjetore  e rrjedhejs  E cila përcaktohet prej  prurjeve mesatare  mujore  të cilat janë të bollshme për tu menaxhuar  në menyrë shkencore dhe  në dobi të komunitetit

Matjet  treguan se parametrat  statistik të serisë  se prurjes vjetore janë

Prurja mesatare  Qmes =3.47m3/s @=076m3/s

Dhe kofiçenti variacionit  [email protected]/Qmes =0.22

Prurjet maksimale  për llogaritjen e tyre  me sigurit e ndryshme  U shfrytezua  seria e vendmatjes  ne Dragobi e cila perfshin një periudhë  shumë vjeçare  Për këtë  qellim  u përdor shperndarja lognonormale e probabiliteteve

Krahas metodes  statistike  u zbatua dhe metoda  gradex

Del që prurjet maksimale jan ne preiudhen e pranveres deri nëkorrik ,pastaj bie ndjeshm kjo prurje

 

Të nëjtin perfundim ka nxjerr dhe metoda graqdex ku Qp={Q10 +GU]K

Duke  llogaritur analizuar  rrezultatet  e dy metova  mund të shihet  seprurjet  me siguri 1 dhe 2% ndryshojn pak

 

Siç dihet ,rrjedhaje ngurtëë përbehet prej lendes  së ngurtë  pezull që karektirizohet  prej trubullisë ,cila rrjedh se bashku  me rrjedhjen e lengut  dhe rrjedhja e ngurtë  e cila vrojtohet  gjatë  periudhes së plotave

Lumi Valbones  ashtu si të  gjith lumenjt e Alpeve karakterizohet prej ujrash me trubullsi mfjaft të ult Vetm  gjatë periudhes së  laget ajo mund të marr  vlera prej 250 deri 300gr/m3 Gjat periudhes së plotave në  lumenj  si Valbona ,Rrjedhja fundore përbehet kryesisht prej zhavorresh  me diameter  të konsiderueshem qëluhatet  në kufinj  të gjerë duke filluar  prej 20 deri 50mm dhe  shpesh her i kalon të 100mm Per shkak  të prurjeve  të  medha  dhe pjerrsis së konsiderushme   guret arrijn  me diameter mbi 300 dhe 500mm dhe me  shum

Në  keto ujra nuk verehen  jone nitrate apo fosfate ,karekteristike  kjo e ujrave të paster dhe pa ndotje

 

Në Dragobi  vlerat më të larta  te temperaturave  arrijnë deri 37.5 gradë c,ndërsa vlera  më e ulët shkon deri -20 gradë c..Priudha tme ngrica  {me vlera  temperature nga 0*..-5*gradë Këtu zgjasin ngajava e fundit e muajit Tetor  deri në fund të muajit Mars

Sasia e rreshjeve që merr lugina  është emadhe  Dragobi 2030mm,pra më pak seluginat e alpeve  në teresi,për shkak të pozicionit të sajë lindor Kjo shtrirje  ka bërë gjithashtu që në këte luginë pjesa ma emadhe e rreshjeve  të bie në formë debore   Lartesia e se cilës ka arritur 220 cm  Kurse ajo maksimale mesatare 94 cm

Sasia  mesatare e rreshjeve  atmosferike luhatet  mevlerat 1500-2500mm shi

Por  që thithet me shpejtesi për shkak të përberjes së sajë me gelqerorë,dhe ridaljen ne formë burimesh Kjo dhe për shkak të rriljevit të pjerrët që ka ndikuar pothuajse  në gjithë jetë formimin e lugines.